Liber Pontificalis
I. BEATUS PETRUS
– sepultus est via Aurelia, in templum [1] Apollinis [2], iuxta locum ubi crucifixus est, iuxta palatium Neronianum, in Vaticanum [3], iuxta territurium Triumphalem [4].
II. LINUS
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticano [5].
III. CLETUS
– de regione vico Patricii.
– sepultus est iuxta corpus [6] beati Petri in Vaticanum.
IIII. CLEMENS
– de regione Caeliomonte.
– fecit VII [7] regiones, dividit notariis fidelibus Ecclesiae, qui gestas martyrum sollicite et curiose, unusquisque per regionem suam, diligenter perquireret.
V. ANECLITUS [8]
– memoriam beati Petri construxit et composuit, dum presbiter factus fuisset a beato Petro, seu alia loca ubi episcopi reconderentur sepulturae; ubi tamen et ipse sepultus est iuxta corpus beati Petri.
VI. EVARISTUS [9]
– titulos in urbe Roma dividit presbiteris.
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
VII. ALEXANDER
– de regione Caput Tauri.
– sepultus est via Numentana, ubi decollatus est, ab urbe Roma non longe, miliario VII.
VIII. XYSTUS
– de regione via Lata.
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
VIIII. TELESPHOR [10]
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
X. YGINUS
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
XI. PIUS [11]
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
– (Hic ex rogatu beatae Praxedis dedicavit ecclesiam thermas Novati, in vico Patricii, in honore sororis suae Potentianae.
– Immo et fontem baptismi construi fecit, manus suas benedixit et consecravit [12]).
XII. ANICITUS
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticano [13].
XIII. SOTER
– sepultus est iuxta corpus beati Petri [14].
XIIII. ELEUTHER (175-89)
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticano.
XV. VICTOR (189-99)
– sepultus est iuxta corpus beati Petri in Vaticanum.
XVI. ZEPHERINUS [15] (199-217)
– natione Romanus.
– sepultus est in cymiterio suo, iuxta cymiterium Calisti, via Appia.
XVII. CALISTUS (217-22)
– natione Romanus [...] de regione Urberavennantium.
– fecit basilicam trans Tiberim.
– sepultus est in cymiterio Calepodi [16], via Aurelia, miliario III.
– fecit alium [17] cymiterium via Appia, ubi multi sacerdotes et martires requiescunt, qui appellatur usque in hodiernum diem [18] cymiterium Calisti.
XVIII. URBANUS (222-30)
– natione Romanus.
– fecit ministeria sacrata omnia argentea et patenas argenteas XXV posuit.
– sepultus est in cymiterio Praetextati, via Appia, quem sepelivit beatus Tiburtius.
XVIIII. PONTIANUS [19] (230-5)
– natione Romanus.
– Quem beatus Fabianus [...] sepelivit in cymiterio Calisti, via Appia [20].
XX. ANTEROS [21] (235-6)
– gestas martyrum [22] diligenter a notariis exquisivit et in ecclesia recondit [23].
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXI. FABIANUS (236-50)
– natione Romanus.
– regiones dividit [24] diaconibus et fecit VII subdiaconos, qui VII notariis inminerent, ut gestas martyrum in integro fideliter colligerent, et multas fabricas per cymiteria fieri praecepit.
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXII. CORNELIUS (251-3)
– natione Romanus.
– rogatus a quodam matrona Lucina, corpora apostolorum beati Petri et Pauli de Catacumbas levavit noctu; primum quidem corpus beati Pauli accepto beata Lucina posuit in praedio suo, via Ostense, iuxta locum ubi decollatus est; beati Petri accepit corpus beatus Cornelius episcopus et posuit iuxta locum ubi crucifixus est, inter corpora sanctorum episcoporum, in templum Apollinis, in monte Aureum [25], in Vaticanum, palatii Neroniani.
– Decius [...] iussit [Cornelium] praesentari sibi in Tellude [26] [...] ante templum Palladis [27] [...] et praecepit duci eum ad templum Martisut adoraret, quod si non fecerit, dicens capite truncari. Qui etiam decollatus est in locum supradictum [...]. Cuius corpus [...] collegit beata Lucina cum clericis et sepelivit in crypta iuxta cymiterium Calisti [28], via Appia, in praedio suo.
XXIII. LUCIUS (253-4)
– natione Romanus.
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXIIII. STEPHANUS (254-7)
– natione Romanus
– (a Maximiano missus est in carcerem.
– Ibidem in carcerem ad arcum Stellae fecit synodo).
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXV. XYSTUS II (257-8)
– capite truncatus est, et cum eo alii sex diacones Felicissimus, Agapitus, Ianuarius, Magnus, Vincentius et Stephanus.
– post tertia die passus est beatus Laurentius.
– Qui [Xystus] vero sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia; nam VI diacones supradicti sepulti sunt in cymiterio Praetextati, via Appia; supradictus autem beatus Laurentius in cymiterio Cyriaces, in agrum Veranum [29] , in crypta, cum aliis martyribus.
XXVI. DIONYSIUS (259-68)
– presbiteris ecclesias dedit [30] et cymiteria [31] et parrocias diocesis constituit.
– sepultus est in cymiterio Callisti, via Appia.
XXVII. FELIX (269-74) – natione Romanus.
– fecit basilicam in via Aurelia, ubi et sepultus est in cimiterio suo, via Aurilia [32] , miliario ab urbe Roma II.
XXVIII. EUTYCIANUS [33] (275-83)
– per diversa loca CCCXLII [34] martyres manu sua [35] sepelivit.
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXVIIII. GAIUS (283-96)
– regiones dividit diaconibus.
– fugiens persecutionem Diocletiani in criptis habitando confessor quievit.
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia.
XXX. MARCELLINUS (296-304)
– natione Romanus.
– Marcellus presbiter collegit noctu corpora [Marcellini, Claudii, Cyrini, Antonini] cum presbyteris et diaconibus cum hymnis et sepelivit in via Salaria, in cymiterio Priscillae, in cubiculum [36] qui [37] patet usque in hodiernum diem [...] in crypta iuxta corpus sancti Criscentionis.
XXXI. MARCELLUS (308-9)
– natione Romanus.
– de regione via Lata.
– fecit [38] cymiterium [39] via Salaria, et XXV titulos in urbe Roma constituit quasi diocesis, propter baptismum et paenitentiam multorum qui convertebantur ex paganis et propter sepulturas martyrum.
– damnatus est in Catabulum [40]
– Matrona quaedam, nomine Lucina, [...] domum suam nomine beati Marcelli titulum [41] dedicavit
– corpus [Marcelli] [...] beata Lucina [...] sepelivit in cymiterio Priscillae, via Salaria.
XXXII. EUSEBIUS (310)
– sepultus est in cymiterio Calisti [42], via Appia.
XXXIII. MILTIADES [43] (310-4)
– sepultus est in cymiterio Calisti, via Appia [44].
XXXIIII. SILVESTER (314-35)
– natione Romanus.
– fecit in urbe Roma ecclesiam in praedium [45] cuiusdam presbiteri sui, qui cognominabatur Equitius, quem titulum Romanum constituit, iuxta thermas Domitianas, qui usque in hodiernum diem appellatur titulus Equitii, ubi et haec dona constituit: patenam argenteam, pensantem libras XX, ex dono Augusti Constantini. Donavit autem: scyphos argenteos II, pens. sing. libras denas; calicem aureum, pens. lib. II, calices ministeriales V, pensantes singulos libras binas; amas argenteas II, pens. sing. lib. denas; patenam argenteam auroclusam chrismalem, pens. lib. V; fara coronata X, pens. sing. lib. octenas; fara aerea XX, pens. sing. lib. denas; canthara cerostata XII, aerea, pens. sing. lib. trecenas; domum in urbe cum balneum [46], in Sicinini regione, qui praest. sol. LXXXV; hortum intra urbem Romam, in regione ad Duo Amantes, praest. sol. XV; domum in regione Orfea, intra urbe [47], qui praest. sol. LVIII et tremissium.
– Huius temporibus fecit Constantinus Augustus basilicas istas quas et ornavit: basilicam Constantinianam, ubi posuit ista dona: fastidium argenteum battutilem, qui habet in fronte Salvatorem sedentem in sella, in pedibus V, pens. lib. CXX, et XII apostolos qui pens. sing. in quinos pedibus libras nonagenas, cum coronas argento purissimo; item a tergo respiciens in absida, Salvatorem sedentem in throno, in pedibus V, ex argento purissimo, pens. lib. CXL, et angelos IIII ex argento, qui pens. sing. in pedibus V lib. CV, cum gemmis alabandenis in oculos, tenentes astas; fastidium ipsum pens. lib. ĪĪXXV, ex argento dolaticio. Camaram ex auro purissimo et farum ex auro purissimo qui pendit sub fastidium cum delfinos L ex auro purissimo, pens. lib. L, cum catenas qui pens. lib. XXV; coronas IIII ex auro purissimo cum delfinos XX, pens. sing. lib. XV; cameram basilicae ex auro trimita in longum et in latum, lib. D; altaria VII ex argento purissimo, pens. sing. lib. CC; patenas aureas VII, pens. sing. lib. XXX; patenas argenteas XVI, pens. sing. lib. XXX; scyphos auro purissimo VII, pens. sing. lib. X; scyphum singularem ex metallo coralli, ornatum ex undique gemmis prasinis et yaquintis, auro interclusum, qui pens. ex omni parte lib. XX et uncias III; scyphos argenteos XX, pens. sing. lib. XV; amas ex auro purissimo II, pens. sing. lib. L, portantes sing. medemnos III; amas argenteas XX, pens. sing. lib. X, portantes singulae modemnos singulos; calices minores aureos purissimos XL, pens. sing. lib. singulas; calices minores ministeriales L, pens. sing. lib. II. Ornamentum in basilica: farum cantharum ex auro purissimo, ante altare, [...] cum delfinos LXXX, pens. lib. XXX; farum cantharum argenteum cum delfinos XX, qui pens. lib. L [...]; fara canthara argentea in gremio basilicae XLV, pens. sing. lib. XXX [...]; parte dextera basilicae, fara argentea XL, pens. sing. lib. XX; fara cantara in leva basilicae argentea XXV, pens. sing. lib. XX; cantara cirostata in gremio basilicae argentea L, pens. sing. lib. XX; metretas III ex argento purissimo, pens. sing. lib. CCC, portantes medemnos X; candelabra auricalca numero VII, ante altaria, qui sunt in pedibus X, cum ornatu ex argento interclusum sigillis propheratum, pens. sing. lib. CCC; [...] thymiamateria II ex auro purissimo, pens. lib. XXX;
– Fontem sanctum, ubi baptizatus est Augustus Constantinus [48], ex lapide porfyretico et ex omni parte coopertum intrinsecus et foris et desuper et quantum aquam continet ex argento purissimo lib. III VIII. In medio fontis columna porfyretica qui portat fiala aurea ubi candela est, pens. auro purissimo lib. LII [...]. In labio fontis baptisterii agnum aureum fundentem aquam, pens. lib. XXX; ad dexteram agni Salvatorem ex argento purissimo in pedibus V, pens. lib. CLXX; in laeva agni beatum Iohannem Baptistam ex argento, in pedibus V, tenentem titulum scriptum qui hoc habet: ECCE AGNVS DEI, ECCE QVI TOLLIT PECCATA MVNDI, pens. lib. CXXV; cervos argenteos VII fundentes aquam, pens. sing. lib. LXXX; tymiamaterium ex auro purissimo cum gemmis prasinis XLVIIII, pens. lib. XV. Donum sancto fonti: [...] intra urbe Roma, domos vel horrea, praest. sol. ĪĪ CCC;
– fecit basilicam [49] beato Petro apostolo [50] in templum Apollinis , cuius loculum cum corpus sancti Petri ita recondit: ipsum loculum undique ex aere cypro conclusit, quod est inmobile: ad caput, pedes V; ad pedes, pedes V; ad latus dextrum, pedes V; ad latus sinistrum, pedes V; subter, pedes V; supra, pedes V; sic inclusit corpus beati Petri apostoli et recondit. Et exornavit supra columnis purfyreticis et alias columnas vitineas [51], quas de Graecias perduxit. Fecit autem et cameram basilicae ex trimma [52] auri fulgentem et super corpus beati Petri, supra aera quod conclusit, fecit crocem ex auro purissimo, pens. lib. CL, in mensuare locus, ubi scriptum est hoc: CONSTANTINVS AVGVSTVS ET HELENA AVGVSTA HANC DOMUM REGALEM SIMILI FVLGORE CORVSCANS AVLA CIRCVMDAT.
– Fecit autem candelabra aurocalca in pedibus X, numero IIII, argento conclusa cum sigillis argenteis actus Apostolorum, pens. sing. lib. CCC; calices aureos II cum gemmis prasinis et yacintis, singuli qui habent gemmas XLV, pens. sing. lib. XII; metretas argenteas II, pens. lib. CC; calices argenteos XX, pens. sing. lib. X; amas aureas II, pens. sing. lib. X; amas argenteas V, pens. sing. lib. XX; patenam auream cum turrem, ex auro purissimo cum columbam, ornatam gemmis prasinis et yachintis qui sunt numero margaritis CCXV, pens. lib. XXX; patenas argenteas V, pens. sing. lib. XV; coronam auream ante corpus, qui est farus cantharus, cum delfinos L, qui pens. lib. XXXV; fara argentea in gremio basilicae XXXII cum delfinos, pens. sing. lib. X; ad dexteram basilicae, fara argentea XXX, pens. sing. lib. VIII; ipsum altarem ex argento auroclusum cum gemmis prasinis et yaquintis et albis ornatum ex undique, numero gemmarum CCCC, pens. lib. CCCL; tymiamaterium ex auro purissimo cum gemmis ex undique ornatum numero LX, pens. lib. XV.
– fecit Augustus Constantinus basilicam beato Paulo apostolo ex suggestione Silvestri episcopi, cuius corpus ita recondit in aere et conclusit sicut beati Petri.
– crucem auream super locum beati Pauli apostoli posuit, pens. lib. CL.
– fecit Constantinus Augustus basilicam in palatio Sessoriano, ubi etiam de ligno sanctae Crucis domini nostri Iesu Christi in auro et gemmis conclusit, ubi et nomen ecclesiae dedicavit, quae cognominatur usque in hodiernum diem Hierusalem; in quo loco hoc constituit donum: candelabra ante lignum sanctum quae lucent ex argento IIII, secundum numerum IIII evangeliorum, pens. sing. lib. LXXX; fara canthara argentea L. pens. sing. lib. XV; scyphum ex auro, pens. lib. X; calices aureos ministeriales V, pens. sing. lib. singulas; scyphos argenteos III, pens. sing. lib. VIII; calices ministeriales argenteos X, pens. sing. lib. II; patenam auream, pens. lib. X; patenam argenteam auroclusam cum gemmis, pens. lib. L; altare argenteum, pens. lib. CCL; amas argenteas III, pens. sing. lib. XX; et omnia agrorum iuxta ipsium palatium ecclesiae dono dedit: item possessio Sponsas, via Lavicana, praest. sol. CCLXIII;
– fecit basilicam sanctae martyris Agnae ex rogatu [53] filiae suae et baptisterium in eodem loco ubi et baptizata est soror eius Constantia cum filia Augusti a Silvestro episcopo, ubi et constituit donum hoc: patenam ex auro purissimo, pens. lib. XX; calicem aureum, pens. lib. X; coronam farum cantharum ex auro purissimo cum delfinos XXX, pens. lib. XV; patenas argenteas II, pens. sing. lib. XX; calices argenteos V, pens. sing. lib. X; fara cantara argentea XXX, pens. sing. lib. VIII; fara cantara aurocalca XL; cerostata aurocalca argentoclusa sigillata XL; lucerna aurea nixorum XII super fontem, pens. lib. XV; et donum in reditum: [...] via Salaria sub parietinas usque omnem agrum Sanctae Agnen, praest. sol. CV; agrum Muci, praest. sol. LXXX; possessio Vicum Pisonis, praest. sol. CCL; agrum Casulas, praest. sol. C.
– fecit basilicam beato Laurentio martyri via Tiburtina in agrum Veranum supra arenario [54] cryptae, et usque ad corpus sancti Laurenti martyris fecit grados [55] ascensionis et descensionis. In quo loco construxit absidam et exornavit marmoribus purphyreticis et desuper loci conclusit de argento et cancellos de argento purissimo ornavit, qui pens. lib. Ī; et ante ipsum locum in crypta posuit lucernam ex auro purissimo nixorum X, pens. lib. XX; coronam ex argento purissimo cum delfinos L, pens. lib. XXX; candelabra aerea II in pedibus denos, pens. sing. lib. CC; ante corpus beati Laurenti martyris argentoclusas sigillis passionem cum lucernas binixes argenteas, pens. sing. lib. XV. Donum quod obtulit: patenam auream, pens. lib. XX; patenas argenteas II, pens. lib. XXX; sciphum ex auro purissimo, pens. lib. XV; sciphos argenteos II, pens. sing. lib. X; calices argenteos ministeriales X, pens. sing. lib. II; amas argenteas II, pens. sing. lib. X; fara argentea XXX, pens. sing. lib. XX; metreta ex argento, pens. lib. CL, portante medemnos II; in eodem loco: possessio cuiusdam Cyriacae religiosae feminae quod fiscus occupaverat tempore persecutionis, Veranum fundum, praest. sol. CLX; possessio Aqua Tutia ad latus, praest. sol. CLIII; possessio Sufuratarum, praest. sol. LXVI; possessio Micinas Augusti, praest. sol. CX; possessio Termulas, praest. sol. LX; possessio Aranas, praest. sol. LXX; possessio Septimiti, praest. sol. CXXX.
– fecit Augustus Constantinus basilicam beatis martyribus Marcellino presbitero et Petro exorcistae in territorio inter Duos Lauros et mysileum ubi mater ipsius sepulta est Helena Augusta, via Lavicana, miliario III. In quo loco [...] posuit dona voti sui: patenam auream purissimam, pens. lib. XXXV; candelabra argentea auroclusa in pedibus XII IIII, pens. sing. lib. CC; coronam auream quae est farus cantharus cum delfinos CXX, pens. lib. XXX; calices aureos III, pens. sing. lib. X, cum gemmis prasinis et yacintis; amas aureas II, pens. sing. lib. LX; altarem ex argento purissimo, pens. lib. CC, ante sepulchrum Beatae Helenae Augustae, qui sepulchrum est ex metallo purphyriticus exculptus sigillis; fara canthara argentea XX, pens. sing. lib. XX. Item in basilicam Sanctorum Petri et Marcellini donum dedit: altare ex argento purissimo, pens. lib. CC; patenas aureas purissimas II, pens. sing. lib. XV; patenas argenteas II, pens. sing. lib. XV; scyphum aureum maiorem purissimum, ubi nomen Augustae designatur, pens. lib. XX; scyphum aureum minorem, pens. lib. X; scyphos argenteos V, pens. sing. lib. XII; calices argenteos ministeriales XX, pens. sing. lib. III; amas argenteas IIII, pens. sing. lib. XV; fundum Laurentum iuxta formam cum balneum et omnem agrum a porta Sessoriana usque ad via Penestrina a via itineris Latinae usque ad montem Gabum, possessio Augustae Helenae, praest. sol. Ī CXX;
– fecit Constantinus Augustus basilicam in civitate Hostia, iuxta portum urbis Romae, Beatorum apostolorum Petri et Pauli et Iohannis Baptistae, ubi et dona obtulit haec: patenam argenteam, pens. lib. XXX; calices argenteos X, pens. sing. lib. II; amas argenteas II, pens. sing. lib. X; fara cantara argentea XXX, pens. sing. lib. quinas; scyphos argenteos II, pens. sing. lib. VIII; patenam argenteam chrismalem singularem, pens. lib. X; pelvem ex argento ad baptismum, pens. lib. XX; insulam, quae dicitur Assis, quod est inter portum et Hostia, possessiones omnes maritimas usque ad Digitum Solis, praest. sol. DCLV; possessio Nymfulas, praest. sol. XXX. Item dona quae obtulit Gallicanus basilicae suprascriptae Sanctorum apostolorum Petri et Pauli et Iohannis Baptiste; obtulit hoc: coronam argenteam cum delfinos, pens. lib. XX; calicem argenteum anaglyfum, pens. lib. XV; amam argenteam, pens. lib. XVIII;
– Hisdem temporibus constituit beatus Silvester in urbe Roma titulum suum in regione III iuxta thermas Domitianas qui [56] cognominantur Traianas, titulum Silvestri [57], ubi donavit Constantinus Augustus: patenam argenteam, pens. lib. XX; amam argenteam, pens. lib. X; scyphos argenteos, pens. sing. lib. VIII; fara canthara argentea X, pens. sing. lib. V; canthara cirostata aerea XVI, pens. sing. lib. XL; calices argenteos ministeriales V, pens. sing. lib. II;
– Obtulit et omnia necessaria titulo Equitii.
– sepultus est in cymiterio Priscillae, via Salaria, ab urbe Roma miliario III.
XXXV. MARCUS (336)
– natione Romanus.
– fecit duas basilicas: unam [58] via Ardiatina [59], ubi requiescit, et aliam [60] in urbe Roma iuxta Pallacinis. Ex huius suggestione obtulit Constantinus Augustus basilicae quem [61] cymiterium [62] constituit via Ardiatina: fundum Rosarium cum omnem agrum campestrorum, praest. sol. XL.
– In basilica in urbe obtulit hoc: patenam argenteam, pens. lib. XXX; amas argenteas II, pens. sing. lib. XX; scyphum argenteum I, pens. lib. X; calices ministeriales argenteos III, pens. sing. lib. II; coronam argenteam, pens. lib. X; fundum Antonianum, via Claudia, praest. sol. XXX; fundum Baccanas, via Appia, praest. sol. XL et tremissios II; fundum Orrea, via Ardiatina, praest. sol. LV et tremissium.
– sepultus est in cymiterio Balbinae, via Ardiatina, quem ipse insistens fecit.
XXXVI. IULIUS (337-52)
– natione Romanus.
– Fecit basilicas II: una in urbe Roma [63] iuxta forum et altera trans Tiberim [64]; et cymiteria III: unum via Flamminea, alium via Aurelia et alium via Portuense.
– sepultus est via Aurelia, in cymiterio Calepodi [64], miliario [66] III.
XXXVII. LIBERIUS (352-66)
– natione Romanus.
– habitavit in cymiterio Sanctae Agnae [...]. Constantius [...] revocavit Liberium de cymiterio [...], et eregit [67] Felicem de episcopatu [...], et revocavit Liberium.
– Qui depositus Felix de episcopatum [68] habitavit in praediolo suo via Portuense, ubi et requievit in pace.
– Liberius ornavit de platomis marmoreis sepulchrum sanctae Agnae martyris.
– fecit basilicam nomini suo iuxta macellum Libiae.
– sepultus est via Salaria, in cymiterio Priscillae.
XXXVIII. FELIX II (356-65)
– natione Romanus.
– fecit basilicam via Aurelia [69] [...] et in eadem ecclesia emit agrum circa locum quod obtulit ecclesiae quam fecit.
– capite truncatur [70] [...] iuxta muros Urbis, ad latus forma [71] Traiana [72].
– corpus eius christiani [...] sepelierunt in basilica supradicta eius, via Aurelia [73].
XXXVIIII. DAMASUS (366-84)
– fecit basilicas duas: una beato Laurentio iuxta theatrum et alia via Ardiatina, ubi requiescit; et dedicavit platomam in Catacumbas, ubi iacuerunt corpora sanctorum apostolorum Petri et Pauli, quam et versibus exornavit [74].
– constituit titulum in urbe Roma basilicam quem ipse construxit, ubi et donavit: patenam argenteam, pens. lib. XX; amam argenteam, pens. lib. XV; scyphum anaglyfum, pens. lib. X; calices ministeriales argenteos V, pens. sing. lib. III; coronas argenteas V, pens. sing. lib. VIII; cantara cerostata aerea XVI; domus in circuitu basilicae, praest. sol. CLV; [...] balneum iuxta titulum, praest. sol. XXVII.
– sepultus est via Ardiatina in basilica sua [...] iuxta matrem suam et germanam suam.
XL. SIRICIUS (384-99)
– natione Romanus.
– sepultus est in cymiterio Priscillae, via Salaria.
XLI. ANASTASIUS (399-402)
– natione Romanus.
– Fecit [...] basilicam quae dicitur Crescentiana, in regione II, via Mamurtini, in urbe Roma.
– sepultus est in cymiterio suo ad Ursum Piliatum.
XLII. INNOCENTIUS (402-17)
– dedicavit basilicam Sanctorum Gervasi et Protasi ex devotione [75] cuiusdam inlustris feminae Vestinae, laborantibus presbiteris Ursicino [76] et Leopardo et diacono Liviano.
– Et constructam usque ad perfectum basilicam, in quo loco beatissimus Innocentius ex delegatione inlustris feminae Vestinae titulum Romanum constituit et in eodem dominico optulit: patenas argenteas II, pens. sing. lib. XX; amas argenteas II, pens. sing. lib. XX; coronas argenteas XII, pens. sing. lib. XV; farum cantharum unum, pens. lib. XXII; cereostata argentea IIII, pens. sing. lib. XXV; turrem argenteam cum patenam et columbam deauratam, pens. lib. XXX. Ornatum baptismi: cervum argenteum fundentem aquam, pens. lib. XXV; vasum ad oleum crismae argenteum, pens. lib. V; vas alium ad oleum exorcidiatum, pens. lib. V; patenas II ad crismam, pens. sing. lib. III; scyphum argenteum anaglifum, pens. lib. X; scyphum argenteum, pens. lib. X; calices argenteos V, pens. sing. lib. III; calices argenteos ad baptismum III, pens. sing. lib. II; aquamanilis argenteus, pens. lib. XVI; fara canthara aerea XVI, pens. sing. lib. X; fara canthara aerea cereostata in gremio basilicae XX, pens. sing. lib. XL; domus iuxta basilica Libiana [77] praest. sol. LXXXV et tremissium; balneum in eodem loco, iuxta templum Mamuri [78] praest. sol. XXXII; domus [79] in clivium Salutis balneata, praest. sol. LXXVII et tremissium; domus Emeriti, in clivum Mamuri, intra urbe Roma, iuxta basilicam praest. sol. LXII; domus in clivum Patrici arbitrata; domus iuxta basilicam, in vicum Longum, quae cognominatur ad Lacum, praest. sol. LXXXII; domus ad cathedra lapidea Floriana, praest. sol. LVIII; pistrinum in vico Longo, qui cognominatur Castoriani [80] praest. sol. LXI; balnum in vicum Longum, qui cognominatur Templus praest. sol. XL; siliquas III, uncias III portae Numentanae, praest. sol. XXII et tremissium.
– constituit ut basilicam Beatae Agnae martyris a presbiteris Leopardo et Paulino [81] sollicitudini [82] gubernari et tegi et ornari; eorum dipsositione tituli suprascripti Vestinae presbiteris concessa postestas.
– sepultus est in cymiterio ad Ursum Piliatum.
XLIII. ZOSIMUS (417-8)
– sepultus est via Tiburtina, iuxta corpus beati Laurenti martyris.
XLIIII. BONIFATIUS (418-22)
– natione Romanus.
– ordinatur [...] in basilica Iuli [83].
– habitavit [...] in cymiterio Sanctae Felicitatis martyris, via Salaria.
– fecit oratorium in cymiterio Sanctae Felicitatis, iuxta corpus eius, et ornavit sepulchrum sanctae martyris Felicitatis et sancti Silvani, ubi et posuit hoc: patenam argenteam, pens. lib. XX; scyphum argenteum, pens. lib. X; amam argenteam, pens. lib. XIII; calices minores II, pens. sing. lib. IIII; coronas argenteas III, pens. sing. lib. XV.
– sepultus est via Salaria, iuxta corpus sanctae Felicitatis martyris.
XLV. CAELESTINUS (422-32)
– dedicavit basilicam Iuli, in qua optulit, post ignem Geticum, patenam argenteam, pens. lib. XXV; scyphos argenteos II, pens. sing. lib. VIII; amas argenteas II, pens. sing. lib. X; calices minores argenteos V, pens. sing. lib. III; aquamanules argenteos, pens. lib. X; candelabra argentea II, pens. sing. lib. XXX; canthara cereostata aerea XXIIII, pens. sing. lib. XXX; item coronas argenteas X, pens. sing. lib. X.
– Ad Beatum Petrum apostolum: farum cantharum, pens. lib. XXV, ex argento purissimo; canthara argentea cireostata in gremio basilicae XXIIII, pens. sing. lib. XX. Ad Beatum Paulum apostolum: farum cantharum argenteum, pens. lib. XXV; canthara cyreostata XXIIII, pens. sing. lib. XX.
– sepultus est in cymiterio Priscillae , via Salaria.
XLVI. XYSTUS III (432-40)
– natione Romanus.
– fecit basilicam Sanctae Mariae, quae ab antiquis Liberii cognominabatur, iuxta macellum Libiae, ubi et optulit hoc: altarem argenteum purissimum, pens. lib CCC; patenas argenteas III, pens. lib. LX; amas argenteas IIII, pens. lib. LX; scyphum aureum purissimum, pens. lib XII; scyphos argenteos V, pens. lib L; calices ministeriales aureos II, pens. sing. lib. singulas; calices ministeriales argenteos X, pens. sing. lib. ternas; aquamanulis argenteus, pens. lib. VIII; coronam farum ante altare argenteum, pens. lib. XXX; coronas argenteas farales XXXIIII, pens. sing. lib. X; candelabra argentea IIII, pens. sing. lib. XX; tymiamaterium argenteum, pens. lib. V; canthara cereostata aurocalca XXIIII, pens. sing. lib. XV; [...] domus Palmati, intra urbe, iuxta inibi basilicae, cum balneum et pristinum, praest. sol. CLIIII, siliquas III; domus Claudi, in Sicininum [84], praest. sol. CIIII; cervum argenteum fundentem aquam, pens. lib XX; omnia vasa baptismi sacrata argentea, pens. lib. XV; cenacula a regiae gradorum adharentes basilicae.
– ornavit de argento confessionem Beati Petri apostoli, qui habet libras CCCC. Ex huius supplicatione optulit Valentinianus Augustus imaginem auream cum XII portas et apostolos XII et Salvatorem gemmis pretiosissimis ornatam, quem voti gratiae suae super confessionem Beati Petri apostoli posuit. Fecit autem Valentinianus Augustus ex rogatu Xysti episcopi fastidium argenteum in basilica Constantiniana, quod a barbaris sublatum fuerat, qui habet libras ĪĪ.
– Huius temporibus fecit Valentinianus Augustus confessionem Beati Pauli apostoli ex argento, qui habet libras CC. Item fecit Xystus episcopus confessionem Beati Laurenti martyris cum columnis porphyreticis et ornavit transendam, et altarem et confessionem sancto martyri Laurentio de argento purissimo, pens. lib. L; cancellos argenteos supra platomas purphyreticas, pens. lib. CCC; absidam super cancellos, cum statuam beati Laurenti martyris argenteam, pens. lib. CC.
– Fecit autem basilicam sancto Laurentio, quod Valentinianus Augustus concessit, ubi et optulit: patenas argenteas III, pens. sing. lib. XX; amas argenteas III, pens. sing. lib. XV; scyphos argenteos IIII, pens. sing. lib. VIII; scyphum singularem aureum, ornatum de margaritis, pens. lib. X; lucernam nixorum X auream, pens. lib. X; calices argenteos ministeriales XII, pens. sing. lib. II; aquamanulis argenteus, pens. lib. VIII; ministerium ad baptismum vel paenitentiae ex argento, pens. lib. V; conca aurocalca, pens. lib. XX; coronas argenteas farales XXX, pens. sing. lib. VI; fara canthara III, pens. sing. lib. XV; candelabra argentea II, pens. sing. lib. XXX; canthara cereostata in gremio basilicae aerea XXIIII; fara aerea LX. Fecit autem monasterium in Catacumbas; fecit et fontem baptisterii ad Sanctam Mariam et columnis porphyreticis exornavit.
– constituit columnas in baptisterium basilicae Constantinianae , quas a tempore Constantini Augusti fuerant congregatas, ex metallo purphyretico numero VIII, quas erexit cum epistolis suis et versibus exornavit [85], et platoma in cymiterio Calisti [86], ubi conmemorans nomina [scripsit] episcoporum. Fecit autem sciphos aureos III: unum ad Sanctum Petrum, qui pens. lib. VI; ad Sanctum Paulum unum, qui pens. lib. VI; ad Beatum Laurentium I, qui pens. lib. III; calices ministeriales aureos XV, pens. sing. lib. singulas.
– huius temporibus fecit Petrus episcopus basilicam in urbe Roma Sanctae Savinae, ubi et fontem construxit.
– sepultus est via Tiburtina, in crypta, iuxta corpus beati Laurenti.
XLVII. LEO (440-61)
– Huius temporibus fecit Demetria [87], ancilla Dei, basilicam sancto Stephano via Latina, miliario III [88] in praedio suo.
– Renovavit post cladem Wandalicam omnia ministeria sacrata argentea per omnes titulos, conflatas hydrias VI basilicae Constantininae, duas basilicae Beati Petri apostoli, duas Beati Pauli apostoli, quas Constantinus Augustus obtulit, qui pens. sing. lib. centenas; de quas omnia vasa renovavit sacrata.
– Hic renovavit basilicam Beati Petri apostoli [89]et Beati Pauli post ignem divinum. Fecit vero cameram in basilica Constantiniana. Fecit autem basilicam beato Cornelio episcopo et martyri, iuxta cymiterium Calisti, via Appia.
– constituit monasterium apud Beatum Petrum apostolum [90].
– sepultus est aput Beatum Petrum apostolum.
XLVIII. HILARIUS (461-8)
– Hic fecit oraturia III in baptisterio basilicae Constantinianae: Sancti Iohannis Baptistae et Sancti Iohannis Evangelistae et Sanctae Crucis, omnia ex argento et lapidibus pretiosis: confessionem Sancti Iohannis Baptistae ex argento, qui pens. lib. C, et crucem auream; confessionem Sancti Iohannis Evangelistae ex argento, pens. lib. C, et crucem auream; in ambis oratoriis ianuas aereas argentoclusas. Oratorium Sanctae Crucis: confessionem ubi lignum posuit dominicum; crucem auream cum gemmis, qui pens. lib. XX; ex argento in confessionem, ianuas pens. lib. L; supra confessionem arcum aureum qui pens. lib. IIII, quem portant columnae unychinae, ubi stat agnus aureus pens. lib. II; coronam auream ante confessionem, farus cum delfinos, pens. lib. V; lampadas IIII aureas, pens. lib. II; nympheum et triporticum ante oraturium Sanctae Crucis, ubi sunt columnae mirae magnitudinis, quae dicuntur ecatonpentaicas [91], et concas striatas duas cum columnas purpyreticas raiatas aqua fundentes; et in medio lacum purphyreticum cum conca raiata in medio aquam fundentem, circumdata a dextris vel sinistris in medio cancellis aereis et columnis cum fastigiis et epistulis, undique ornatum ex musibo [92] et columnis aquitanicis et tripolinis et purphyreticis. Ante confessionem Beati Iohannis: coronam argenteam, pens. lib. XX; farum cantharum, pens. lib. XXV. Item ad Sanctum Iohannem, intra sanctum fontem: lucernam auream cum nixus luminum X, pens. lib. V; cervos argenteos III fundentes aquam, pens. sing. lib. XXX; turrem argenteam cum delfinos, pens. lib. LX; columbam auream, pens. lib. II. In basilicam Constantiniana: fara canthara argentea qui pendent ante altare X, pens. sing. lib. XX; scyphum aureum, pens. lib. VI; alium scyphum aureum, pens. lib. V; calices aureos V, pens. sing. lib. I; scyphos argenteos V, pens. sing. lib. X; calices argenteos ministeriales XX, pens. sing. lib. II; amas argenteas V, pens. sing. lib. X.
– Ad Beatum Petrum apostolum: scyphum aureum, pens. lib. V; alium scyphum aureum cum gemmis prasinis et yaquintis, pens. lib. IIII; calices argenteos ministeriales X, pens. sing. lib. II; amas argenteas II, pens. sing. lib. VIII; fara canthara argentea XXIIII, pens. sing. lib. V. Ad Beatum Paulum apostolum: scyphum aureum, pens. lib. V; alium scyphum aureum cum gemmis, pens. lib. V; scyphos argenteos IIII, pens. sing. lib. VI; calices argenteos ministeriales X, pens. sing. lib. II; amas argenteas II, pens. sing. lib. X. Ad Beatum Laurentium martyrem: scyphum aureum cum gemmis prasinis et yacintis, pens. lib. IIII; lucernam auream nixorum X, pens. lib. V; scyphum auro purissimo, pens. lib. V; lampadas aureas II, pens. sing. lib. I; farum cantharum aureum, pens. lib. II; turrem argenteam cum delfinos, pens. lib. XXV; scyphos argenteos III, pens. sing. lib. VIII; calices argenteos ministeriales XII, pens. sing. lib. II; altarem argenteum, pens. lib. XL; lampadas argenteas X, pens. lib. XX; amas argenteas II, pens. sing. lib. X. In basilica Beati Laurenti martyris: fara canthara argentea X, pens. lib. LX; canthara aerea XXVI; ministeria ad baptismum sive ad paenitentem argentea, pens. lib. X; fara aerea L. In urbe Roma constituit ministeria qui circuirent constitutas stationes: scyphum aureum stationarium, pens. lib. VIII; scyphos argenteos XXV per titulos, pens. sing. lib. X; amas argenteas XXV, pens. sing. lib. X; calices argenteos ministeriales L, pens. sing. lib. II. Hic omnia in basilica Constantiniana vel ad Sanctam Mariam constituta recondidit.
– fecit monasterium ad Sanctum Laurentium et balneum et alium sub aëre et praetorium [93]. Fecit autem et bibliothecas II in eodem loco. Item monasterium intra urbe Roma ad Luna.
– sepultus est ad Sanctum Laurentium, in crypta, iuxta corpus beati episcopi Xysti.
XLVIIII. SIMPLICIUS (468-83)
– Hic dedicavit basilicam Sancti Stephani in Celio monte, in urbe Roma, et basilicam Beati apostoli Andreae, iuxta basilicam Sanctae Mariae, et aliam basilicam Sancti Stephani, iuxta basilicam Sancti Laurenti, et aliam basilicam intra urbe Roma, iuxta palatium Licinianum [94], Beatae martyris Bibianae, ubi corpus eius requiescit. Hic constituit ad Sanctum Petrum apostolum et ad Sanctum Paulum apostolum et ad Sanctum Laurentium martyrem [h]ebdomadas ut presbyteri manerent, propter penitentes et baptismum: regio [95]III ad Sanctum Laurentium, regio prima ad Sanctum Paulum, regio VI vel septima ad Sanctum Petrum.
– fecit in ecclesia Romana scyphum aureum, pens. lib. V; canthara argentea ad Beatum Petrum XVI, pens. sing. lib. XII.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
L. FELIX III (483-92)
– natione Romanus.
– ex patre Felice presbitero de titulo Fasciolae.
– fecit basilicam Sancti Agapiti iuxta basilicam Sancti Laurenti martyris.
– sepultus est in basilica Beati Pauli apostoli.
LI. GELASIUS (492-6) Fecit [...] basilicam Sanctae Mariae in via Laurentina, in fundum Crispinis.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LII. ANASTASIUS II (496-8)
– natione Romanus [...], de regione V [96] Caput Tauri.
– fecit confessionem Beati Laurenti martyris ex argento, pens. lib. LXXX.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LIII. SYMMACHUS (498-514)
– Hic fecit basilicam Sancti Andreae apostoli apud Beatum Petrum, ubi fecit tiburium ex argento purissimo et confessionem, pens. lib. CXX; arcos argenteos III, pens. lib. LX; oraturium Sancti Thomae apostoli: ex argento, pens. in confessionem lib. XX; arcum argenteum, qui pens. lib. XVI; confessionem Sancti Cassiani et Sanctorum [97] Proti et Yachinti ex argento, pens. lib. XX; arcum argenteum, pens. lib. XII; oraturium Sancti Apollinaris: ex argento in confessionem cum arcum, pens. lib. XXXI; oraturium Sancti Sossi: ex argento confessionem, pens. lib. XX. Item ad fontem, in basilica Beati Petri apostoli: oraturium Sanctae Crucis: ex argento confessionem et crucem ex auro cum gemmis, ubi inclaudit lignum dominicum, ipsa crux aurea pens. lib. X; fecit autem oraturia II: Sancti Iohannis Evangelistae et Sancti Iohannis Baptistae, in quorum confessiones cum arcos argenteos, pens. lib. XXX; quas cubicula omnes [98] a fundamento perfecta construxit. Basilicam vero Beati Petri marmoribus ornavit. Ad cantharum Beati Petri cum quadriporticum ex opere marmoribus ornavit et ex musivo agnos et cruces et palmas ornavit. Ipsum vero atrium omnem [99] conpaginavit; grados vero ante fores basilicae Beati Petri ampliavit et alios grados sub tigno dextra laevaque construxit. Item episcopia in eodem loco dextra laevaque fecit. Item sub grados in atrio alium cantharum foris in campo posuit, et usum necessitatis humanae fecit. Et alios grados ascendentibus ad Beatum Andream fecit et cantharum posuit. Hic fecit basilicam Sanctae martyris Agathae, via Aurelia, in fundum Lardarium; a fundamento cum fonte extruxit [100] , ubi posuit arcos argenteos II.
– fecit basilicam Sancti Pancrati, ubi et fecit arcum argenteum, pens. lib. XV; fecit autem in eodem loco balneum. Item aput Beatum Paulum apostolum: in basilicam renovavit absidam, quae in ruina inminebat, et post confessionem picturam ornavit et cameram fecit et matroneum; et super confessionem imaginem argenteam cum Salvatorem et XII apostolos posuit, qui pens. lib. CXX; et ante fores basilicae grados fecit in atrium et cant [h]arum; et post absidam aquam introduxit, ubi et balneum a fundamento fecit. Intra civitatem Romanam, basilicam Sanctorum Silvestri et Martini a fundamento construxit iuxta Traianas [101], ubi et super altare tyburium argenteum fecit, qui pens. lib. CXX; arcos argenteos XII, qui pens. sing. lib. X; confessionem argenteam, qui pens. lib. XV. Ad Beatum Iohannem et Paulum fecit grados post absidam. Item ad archangelum Michaël basilicamampliavit et grados fecit et introduxit aquam. Item ad Sanctam Mariam oratorium Sanctorum Cosmae et Damiani a fundamento construxit. Item via Tribuna, miliario XXVII ab urbe Roma [...] basilicam beato Petro in fundum Pacinianum dedicavit. Item ad Beatum Petrum et ad Beatum Paulum et ad Sanctum Laurentium pauperibus habitacula construxit. Item ad Beatum Petrum XX cantara argentea fecit, pens. sing. lib. XV; arcos argenteos XXII, pens. sing. lib. XX. Hic reparavit basilicam Sanctae Felicitatis, quae in ruinam inmanebat. Hic absidam Beatae Agnae, quae in ruinam inminebat, et omnem basilicam renovavit.
– Hic fecit cymiterium Iordanorum in melius, propter corpus sancti Alexandri. – sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LIIII. HORMISDA (514-23)
– Eodem tempore venit regnus cum gemmis praetiosis a rege Francorum Cloduveum christianum, donum beato Petro apostolo. Sub huius episcopatum multa vasa aurea argentea venerunt de Graecias, et evangelia cum tabulas aureas cum gemmis praetiosis, qui pens. lib. XV; evangelia cum tabulas aureas cum gemmis praetiosis, qui pens. lib. XV; patenam auream cum yaquintis, qui pens. lib. XX; patenas argenteas II, pens. sing. lib. XXV; scyphum aureum cum gemmis, pens. lib. VIII; scyphum aureum circumdatum regnum, pens. lib. VIII; scyphos argenteos deauratos III, pens. sing. lib. V; gabatam hilictrineam, pens. lib. II; tecas cyrei aureas II, pens. lib. VI; pallia olovera blattea cum tabulis aurotextis de clamidem vel de stolam imperialem; subfitorium super confessionem Beati Petri apostoli. Haec omnia a Iustino Augusto orthodoxo votorum gratia optulta sunt. Eodem tempore Theodoricus rex optulit Beato Petro apostolo cereostata argentea II, pens. sing. lib. LXX.
– Eodem tempore fecit papa Hormisda apud Beatum Petrum trabem ex argento quem cooperuit, qui pens. lib. Ī XL. Hic fecit in basilica Constantiniana arcum argenteum ante altare, qui pens. lib. XX; canthara argentea XVI, pens. sing. lib. XII. Item ad Beatum Paulum fecit arcos argenteos II, pens. sing. lib. XX; canthara argentea XVI, pens. sing. lib. XV; amas argenteas III, pens. sing. lib. X; scyphos argenteos stationales VI cum duces, pens. sing. lib. VI.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli [102].
LV. IOHANNES (523-6)
– refecit cymiterium Beatorum martyrum Nerei et Achillei, via Ardiatina; item renovavit cymiterium Sanctorum Felicis et Audacti [103]; item renovavit cymiterium Priscillae. Eodem tempore positum est ornatum super confessionem Beati Pauli apostoli, de gemmis prasinis et yachintis. Item huius temporibus Iustinus imperator optulit: patenam auream cum gemmis, pens. lib. XX; calicem aureum cum gemmis, pens. lib. V; scyphos argenteos V; pallea aurotexta XV; quod ipse Iohannes detulit ad Beatos apostolos Petrum et Paulum et ad Sanctam Mariam et ad Sanctum Laurentium.
– sepultus est in basilica Beati Petri.
LVI. FELIX IIII (526-30)
– Hic fecit basilicam Sanctorum Cosmae et Damiani in urbe Roma, in loco qui appellatur via Sacra, iuxta templum urbis Romae. Huius temporibus consumpta est incendio basilica Sancti martyris Saturnini, via Salaria, quam a solo refecit. – sepultus est in basilica Beati Petri [104] apostoli.
LVII. BONIFATIUS II (530-32)
– natione Romanus.
– ordinatur […] in basilica Iulii.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LVIII. IOHANNES II (533-5)
– natione Romanus […] de Caelio monte.
– Ipsis diebus obtulit christianissimus imperator Iustinianus Augustus Beato Petro apostolo scyphum aureum circumdatum de gemmis prasinis et albis et alios calices argenteos II; scyphos argenteos, pens. lib. V; calices argenteos II, pens. sing. lib. V; pallia olovera aurotexta IIII.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LVIIII. AGAPITUS (535-6)
– natione Romanus […], clericus a Sanctos Iohannem et Paulum.
– Cuius corpus in loculum plumbeum translatum usque in basilicam Beati Petri apostoli [105], ubi et sepultus est.
LX. SILVERIUS (536-7)
– Ingressus […] Vilisarius patricius in urbem Romam […], custodiis et monitionibus vel fabricis murorum aut reparationem fossati circumdedit civitatem Romanam et munivit.
– ecclesias et corpora martyrum sanctorum exterminatae sunt a Gothis.
– Abiit Vilisarius in palatio Pinciano.
– falsi testes […] dixerunt quia nos vicibus [106] invenimus Silverium papam scripta mittentem ad regem Gothorum: « Veni ad portam, qui appellatur Asinariam, iuxta Lateranis, et civitatem tibi trado».
– Tunc [Vilisarius] fecit beatum Silverium papam venire ad se in palatium Pincis […]; ingressus Iohannis, subdiaconus regionarius primae regionis, tulit pallium de collo eius et duxit in cubiculum; Tunc Xystus, subdiaconus regionarius regionis sextae, […] nuntiavit ad clerum, dicens quia domnus papa depositus est.
LXI. VIGILIUS (537-55)
– natione Romanus, ex patre Iohanne consule.
– Vilisarius patricius de spolia Wandalorum veniens Romam obtulit Beato Petro apostolo per manus Vigilii papae crucem auream cum gemmis, pens. lib. C, scribens victorias suas, et cereostatos argenteos deauratos maiores II, qui stant usque hodie ante corpus beati Petri apostoli.
– Fecit Vilisarius patricius xenodochium in via Lata;
– Anthemus scribon, veniens Romae, invenit eum [Vigilium] in ecclesia Sanctae Caeciliae.
– [Totila] […] intravit Romam a porta Sancti Pauli.
– corpus [Vigilii] sepultus est ad Sanctum Marcellum, via Salaria [107].
LXII. PALAGIUS (556-61)
– natione Romanus, ex patre Iohanne vicariano.
– initiata est basilica apostolorum Philippi et Iacobi; qui dum initiaretur fabricari, mortuus est et sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LXIII. IOHANNES III (561-74)
– natione Romanus.
– amavit et restauravit cymiteria sanctorum martyrum. Hic instituit ut oblationem et amula vel luminaria in easdem cymiteria per omnes dominicas de Lateranis ministraretur [108].
– perficit ecclesiam apostolorum Philippi et Iacobi; et dedicavit eam.
– retenuit [109] se in cymiterio Sanctorum Tiburtii et Valeriani et habitavit ibi multum temporis.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LXIIII. BENEDICTUS (575-9)
– natione Romanus.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli, in secretarium.
LXII. PELAGIUS II (579-90)
– natione Romanus.
– Eodem tempore investivit corpus beati Petri apostoli tabulis argenteis deauratis.
– domum suam fecit ptochium [110] pauperum senum. Hic fecit cymiterium Beati Hermetis martyris. Hic fecit supra corpus beati Laurentii martyris basilicam a fundamento constructam et tabulis argenteis exornavit sepulchrum eius.
– sepultus ad Beatum Petrum apostolum.
LXVI. GREGORIUS (590-604)
– natione Romanus, ex patre Gordiano.
– Fecit Beato Petro apostolo cyburium cum columnis suis IIII, ex argento puro. Fecit autem vestem super corpus eius blattinio et exornavit auro purissimo, pens. lib. C.
– dedicavit ecclesiam Gothorum, quae fuit in Subora [111], in nomine beatae Agathae martyris. Hic domum suam constituit monasterium.
– sepultus in basilicam Beati Petri apostoli [112], ante secretarium.
LXVII. SABINIANUS [113] (604-6)
– in ecclesia Beati Petri apostoli luminaria addidit.
– funus eius eiectus est per portam Sancti Iohannis , ductus [114] est foris muros civitatis ad pontem Mulbium [115].
– sepultus est in ecclesia Beati Petri apostoli.
LXVIII. BONIFATIUS III (606-7)
– natione Romanus.
– sepultus est in ecclesia Beati Petri apostoli.
LXVIIII. BONIFATIUS IIII (608-15)
– petiit a Focate principe templum qui appellatur Pantheum [116], in quo fecit ecclesiam Beatae Mariae semper virginis et omnium Martyrum; in qua ecclesia princeps dona multa optulit.
– domum suam monasterium fecit.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXX. DEUSDEDIT (615-8)
– natione Romanus.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXI. BONIFATIUS V (619-25)
– perfecit cymiterium Sancti Nicomedi [117] et dedicavit eum.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXII. HONORIUS (625-38)
– Temporibus suis renovavit omnem cymiliam Beati Petri apostoli et investivit confessionem Beati Petri ex argento puro, qui pens. lib. CLXXXVII; investivit regias in ingressu ecclesiae eius [Beati Petri], quas vocant [118] Mediana, ex argento, qui pens. lib. DCCCCLXXV; fecit et cereostatos maiores ex argento, paria dua, qui sunt ante corpus beati Petri apostoli, pens. sing. lib. LXII. Fecit et ad Beatum Andream apostolum, ubi supra, ante confessionem, tabula ex argento, qui pens. lib. LXXIII.
– levatae sunt trabes in ecclesia Beati Petri numero XVI [119]. Hic cooperuit ecclesiam omnem ex tigulis aereis, quas levavit de templo qui appellatur Romae, ex concessu piissimi Heraclii imperatoris.
– fecit ecclesiam Beatae Agnae martyris, via Numentana, miliario ab urbe Roma III, a solo, ubi requiescit, quem undique ornavit […]. Ornavit […] sepulcrum eius ex argento, qui pens. lib. CCLII; posuit desuper cyborium aereum deauratum, mire magnitudinis; fecit et gavatas aureas III, pens. sing. lib. sing.; fecit absida [120] eiusdem basilicae ex musibo.
– fecit basilicam Beati Apollenaris martyris in urbe Roma, in porticum [121] Beati Petri apostoli, qui appellatur ad Palmata, a solo, ubi dona multa largitus est.
– Fecit ecclesiam beato Cyrico [122] martyri a solo, via Ostense, miliario VII, ubi et donum optulit.
– fecit ecclesiam Beatorum martyrum Quattuor Coronatorum, quem et dedicavit.
– Renovavit et cymiterium Beatorum martyrum Marcellini et Petri, via Lavicana.
– fecit basilicam beato Pancratio martyri, via Aurelia, miliario [123] secundo, a solo, et ornavit sepulchrum eius ex argento, qui pens. lib. CXX. (Et ibi constituit mola in murum in loco Traiani, iuxta murum civitatis, et formam qui deducit aqua in lacum Sabbatinum, et sub se formam qui conducit aqua Tyberis) [124]. Fecit et ciburium super altare ex argento, qui pens. lib. CLXXXVII. Fecit arcos argenteos V, qui pens. sing. lib. XV. Fecit et candelabra aurea III, qui pens. sing. libras sing.
– Fecit ecclesiam Beatae Luciae in urbe Roma, iuxta Sanctum Silvestrum, quem et dedicavit, et dona multa optulit.
– Fecit ecclesiam Beati Adriani in Tribus Fatis, quam et dedicavit, et dona multa optulit.
– Fecit autem in domum suam, iuxta Lateranis, monasterium in honore sanctorum apostolorum Andreae et Bartholomaei, qui appellatur Honorii [125]
– sepultus est ubi supra [126].
LXXIII. SEVERINUS (640)
– natione Romanus.
– devastatus [127]est episcopius [128] Lateranensis a Mauricio cartulario et Hisacio patricio et exarcho Italiae, dum adhuc electus esset domnus Severinus.
– renovavit absidem Beati Petri apostoli ex musibo, quod dirutum erat.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXIIII. IOHANNES IIII (640-2)
– fecit ecclesiam beatis martyribus Venantio, Anastasio, Mauro et aliorum multorum martyrum, quorum reliquas de Dalmatias et Histrias adduci praeceperat, et recondit eas in ecclesia suprascripta, iuxta fontem Lateranensem, iuxta oraturium Beati Iohannis Evangelistae, quam [129] ornavit et diversa dona optulit: ubi supra, arcos argenteos II, qui pens. sing. lib. XV, simul et alia vasa argentea multa.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXV. THEODORUS (642-9)
– Et ingressus [Donus] Romam, fugit Mauricius ad Beata Maria ad Praesepe.
– levata sunt corpora sanctorum martyrum Primi et Feliciani, qui erant in arenario sepulta, via Numentana, et adducta sunt in urbe Roma; qui et recondita sunt in basilica Beati Stephani protomartyris, ubi et dona obtulit: gabatas aureas III, tabula ex argento ante confessionem, arcos argenteos II. Fecit et ecclesiam beato Valentino, via Flamminea, iuxta pontem Molbium, a solo, quam et ipse dedicavit et dona multa optulit. Fecit et oratorium beato Sebastiano [130] intro episcopio Lateranense, ubi et dona largitus est; fecit et oratorium beato Euplo martyris foris porta Beati Pauli apostoli, quem etiam ornavit.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXVI. MARTINUS (649-53)
– fecit synodum [131] […] in ecclesia Salvatoris, iuxta episcopio [132] Lateranense.
– Et tollentes [missi ab imperatore] sanctissimum Martinum papam de ecclesia Salvatoris, qui et Constantiniana appellatur, perduxerunt Constantinopolim.
LXXVII. EUGENIUS (654-7)
– natione Romanus, de regione prima Aventinense.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXVIII. VITALIANUS (657-72)
– venit [133] imperator [Constantinus Augustus] ad Lateranis et lavit, et ibidem pransit in basilica Vigilii [134].
– XII dies in civitate Romana perseverans, omnia quae erant in aere ad ornatum civitatis deposuit; sed et ecclesiae Sanctae Mariae ad Martyres, quae de tigulis aereis erant, discoperuit et in regia urbe [135] cum alia diversa, quas deposuerat, direxit. - sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXVIIII. ADEODATUS (672-6)
– natione Romanus.
– Hic ecclesiam Beati Petri, qui [136] est via Portuense, iuxta ponte [137] Meruli, ut decuit, restauravit atque dedicavit. Sed et in monasterio Sancti Herasmi, situm in Caelio monte, […] multa nova aedificia augmentavit; sed et casalia conquisivit et in vita sua abbatem vel congregationem ibidem instituit.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXX. DONUS (676-8)
– natione Romanus.
– atrium Beati Petri apostoli superiore, qui [138] est ante ecclesiam in quadriporticum, magnis marmoribus stravit. Sed et ecclesiam Apostolorum, sita [139] via Ostense, ut decuit, restauravit atque dedicavit. Item ecclesiam Sanctae Eufimiae, posita [140] via Appia, similiter dedicavit.
– repperit in urbe Roma, in monasterio qui appellatur Boëtiana [141], nestorianitas monachos Syros, quos per diversa monasteria divisit; in quo praedicto monasterio monachos Romanos instituit.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXI. AGATHO (678-81)
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXII. LEO II (682-3)
– Hic fecit ecclesiam in urbe Roma iuxta Sancta Viviana [142], ubi et corpora sanctorum Simplici, Faustini, Beatricis atque aliorum martyrum recondidit, et ad nomen beati Pauli apostoli dedicavit […] ubi et dona obtulit. (Huius almi pontificis iussu ecclesiam iuxta Velum Aureum in honore beati Sebastiani aedificata est, necnon in honore martiris Georgii) [143].
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXIII. BENEDICTUS II (684-5)
– natione Romanus.
– Hic ecclesiam Beati Petri apostoli sed et Beati Laurenti martyris, qui [144] appellatur Lucinae, restauravit itemque in ecclesia Beati Valentini , via Flamminea, fecit coopertorium super altare cum clavos in fistellis et in circuitu palergium chrisoclavum pretiosissimum. Similiter in ecclesia Beate Mariae ad Martyres alium coopertorium porphyrum cum cruce et gammulas et clavos IIII auroclavos et in circuitu palergium de olosiricum pulcherrimum; necnon et in titulo suprascripto Lucine alium coopertorium ornatum de olosiricum. Fecit autem et calices aureos ministeriales II, pensantes singuli libras singulas.
– Hic dimisit omni clero, monasteriis diaconiae [145] et mansionariis auri libras XXX.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXIIII. IOHANNES V (685-6)
– Hic dimisit omni clero, monasteriis diaconiae et mansionariis solidos MDCCCC.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXV. CONON (687-701) Hic dimisit omni clero, monasteriis diaconiae et mansionariis benedictionem in auro, sicuti praecessor eius Benedictus papa.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXVI. SERGIUS (687-701)
– in titulo Sanctae Susannae, qui et [146] Duas Domos vocatur, presbiter ordinatus est. – populus Romanae urbis in duas partes divisus est; et una quidem pars elegit Theodorum archipresbiterum, alia vero Paschalem archidiaconum. Et quidem Theodorus […] interiorem partem patriarchii tenuit; Paschalis vero exteriorem partem, ab oratorio Sancti Silvestri, et basilicam domus Iuliae, quae super campum respicit, occupavit.
– primati iudicum et exercitus Romanae militiae vel cleri, si dici est, plurima pars et praesertim sacerdotum, atque civium multitudo ad sacrum palatium perrexerunt. Et […] in personam [147] […] Sergii, venerabilis tunc presbiteri, concordantes se contulerunt; eumque de medio populi tollentes in oraculum Beati Caesarii, Christi martyris, quod est intro suprascriptum palatium, introduxerunt, et exinde in Lateranense episcopio cum laude adclamationibus deduxerunt.
– Exercitus autem Ravennatis [148] ingressus per portam Beati Petri apostoli, cum armis et tuba, in Lateranense episcopio [149] venit.
– Egressus vero idem beatissimus pontifex foris basilicam [150], quae dicitur domni Theodori papae, apertis ianuis et sedens in sedem [151] sub Apostolos, generalitatem militiae et populi qui pro eo occurrerant honorifice suscepit;
– Hic beatissimus vir in sacrario Beati Petri apostoli capsam argenteam in angulo obscurissimo iacentem et ex nigridine transacte annositatis nec si essent argentea apparente […] repperit. Oratione itaque facta, sigillum expressum abstulit, lucellum aperuit, in quo interius plumacium ex holosirico superpositum, quod stauracin dicitur, invenit; eoque ablato, inferius crucem diversis ac praetiosis lapidibus perornatam inspexit. De qua tractis IIII petalis in quibus gemmae clausae erant, mire magnitudinis et ineffabilem portionem salutaris ligni dominicae crucis interius repositam invenit. Qui etiam ex die illo pro salute humani generis ab omni populo christiano, die Exaltationis sanctae Crucis, in basilicam Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, osculatur ac adoratur. Hic fecit imaginem auream beati Petri apostoli quae est in partem mulierum. Hic fecit tymiamaterium aureum maiorem cum columnis et coperculo, quem suspendit ante imagines tres aureas beati Petri apostoli.
– Hic posuit in absidam basilicae suprascriptae, super sedem, appallaream argenteam, pens. lib. CXX. Hic fecit in suprascripta basilica faros argenteos VI, pens. lib. CLXX, qui sunt super trabes ad ingressum confessionis. Hic fecit in circuitu altaris basilicae suprascriptae tetravela VIII, IIII ex albis et IIII a coccino. Hic, tegnum et cubicula quae circumquaque [ Beati Petri] basilicae sunt, quae per longa tempora stillicidiis et ruderibus fuerant disrupta, studiosius innovavit ac reparavit. Hic musibum, quod ex parte in fronte atrii eiusdem basilicae fuerat dirutum, innovavit. Similiter et specula eiusdem ecclesiae, tam quae super sedem vel regias argenteas maiores sunt, renovavit. Hic corpus beati Leonis probatissimi patris ac pontificis, quod in abdito inferioribus secretarii praedictae basilicae fuerat, facta diligentius tumba, in denominata basilica publico loco […] reposuit ac locum ipsum ornavit. Hic fecit patenam auream maiorem, habentem in gyro gemmas ex albis et in medio ex iacinto et smaragdo crucem, pens. lib. XX. Hic tegnum et cubicula universa in circuitu basilicae Beati Pauli apostoli, quae longa per tempora vetustate confecta fuerant, studiosius innovavit ac reparavit. Similiter et trabes fecit de Calabria adduci, et quae in eadem basilica vetustissimas invenit, renovavit.
– Hic imaginem apostolorum vetustissimam, quae erat super [152] fores eiusdem basilicae, mutavit [153]. Hic fecit ambonem et cyburium in basilica Sanctorum Cosmae et Damiani, ubi et multa dona obtulit; trullum vero eiusdem basilicae fusis chartis plumbeis cooperuit atquc munivit. Hic cyburium basilicae Sanctae Susannae, quod ante ligneum fuerat, ex marmore fecit; diversaque cymilia aurea et argentea vel immobilia loca illic condonavit. Hic basilicam Sanctae Eufemiae, quae per multa tempora fuerat distecta, cooperuit ac renovavit. Hic basilicam Sanctae Aureae in Hostis, quae similiter fuerat distecta vel disrupta, cooperuit suoque studio renovavit. Hic oratorium Sancti Andreae apostoli, qui ponitur Lavicana, a solo refecit.
– Hic fecit in basilicam Sancti Laurenti martyris, qui appellatur titulus Lucinae, arcos argenteos IIII.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
LXXXVII. IOHANNES VI (701-5)
– Hic fecit in basilica Beati Andreae apostoli, qui ponitur infra [154] ecclesia Beati Petri principis apostolorum, ambonem noviter. Hic super altare ecclesiae Sancti Marci coopertorium fecit; et in basilica Beati Pauli apostoli inter columnas altaris dextra levaque vela alba.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
LXXXVIII. IOHANNES VII (705-7)
– Hic fecit oratorium Sanctae Dei Genetricis intro ecclesiam Beati Petri apostoli, cuius parietes musibo depinxit, illicque auri et argenti quantitatem multam expendit et venerabilium Patrum dextra laevaque vultus [155] erexit. Hic restauravit basilicam [156] Sanctae Eugeniae, qui longo per tempore distecta atque diruta fuerat. Laboravit autem et in cymiteriis Beatorum martyrum Marcelliani [157] et Marci, Damasique sancti pontificis. Fecit vero et imagines per diversas ecclesias, quas, quicumque nosse desiderat, in eis eius vultum depictum reperiet [158]. Basilicam itaque Sanctae Dei Genetricis, qui [159] Antiqua vocatur, pictura decoravit, illicque ambonem noviter fecit et super eandem ecclesiam episcopium, quantum ad se, construere maluit, illicque pontificati sui tempus vitam finivit. Hic fecit calicem aureum praecipuum, pens. lib. XX, quem et gemmis praetiosis decoravit. – sepultus est ad Beatum Petrum apostolum, ante altare Sanctae Dei Genetricis, quem ipse construxit.
LXXXVIIII. SISINNIUS (708)
– calcarias pro restauratione murorum iussit dequoquere.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
XC. CONSTANTINUS (708-15)
– fecit [in ecclesia Beati Petri] patenam auream, pens. lib. XII.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
XCI. GREGORIUS II (715-31)
– natione Romanus.
– Hic exordio pontificatus sui calcarias dequoquere iussit; a portico [160] Sancti Laurenti inquoans, huius civitatis muros restaurare decreverat; et aliquam partem faciens, emergentibus incongruis variisque tumultibus, praepeditus est.
– maximam partem basilicae Beati Pauli apostoli, quae ceciderat, allatis de Calabria trabibus cooperuit, et altare a novo refecit et cyburium argenteum quod fuerat ruina quassatum. Sancti Laurenti pariter ecclesiam foris muros sitam, quae trabibus confractis ruinae iam erat vicina, reparavit; atque aquam fistulis conpagetis [161] post multum tempus in eadem ecclesiam reduxit, diversasque ecclesias in ruinis positas innovavit.
– monasteria, quae secus basilicam Sancti Pauli erant ad solitudinem deducta, innovavit.
– gerocomium, quod post absidam Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem [162]situm est, monasterium instituit, atque monasterium iuxta positum Sancti Andreae apostoli, quod Barbarae nuncupatur, ad nimiam deductum desertionem, in quo ne [c] unus habitabatur monachus, adscitis monachis ordinavit, ut utraque monasteria ad sanctam Dei Genetricem singulis diebus atque noctibus Deo laudes canerent.
– fluvius qui appellatur Tyberis, alveum suum egressus, sese per campestria dedit; intumuit etiam inundatione aquarum et portam [163], quae Flamminia dicitur, ingressus est. Transcendit interea aliquibus locis et muros urbis atque ultra basilicam Sancti Marci per plateas se extendit, ita ut in via Lataad unam et semis staturam aqua eiusdem fluminis excrevisset, atque a porta Beati Petri usque ad pontem Molvium aquae se distenderent, iuxta Remissam vi ipsius fluminis se dedit.
– Hierusalem ecclesiam sanctam, quae multo fuerat distecta [164] tempore et circumquaque porticos vetustate quassatos, trabibus deductis cooperuit ac reparavit; ammonem [165] etiam marmoreum in eadem ecclesia fecit, eamque diversis ditavit linteis atque ministeriis.
– Oratorium sane in patriarchio in nomine beati Petri apostoli diversis ornatum metallis a novo fecit et circumquaque altaris parietes deargentavit ac depinxit XII apostolos, qui pens. lib. CLXXX.
– Post […] [matris] obitum domum propriam in honore sanctae Christi martyris Agathae, additis a fundamento cenaculis vel quae monasterii erant necessaria, a novo construxit; praedia illic urbana vel rustica pro monachorum obtulit necessitate. Fecit autem in eadem ecclesiam Beatae Agathae ciburium ex argento qui pens. lib. DCCXX, arcos argenteos VI, pens. sing. lib. XV, canistra X, pens. sing. lib. XII
– in Salario ponte Spolitini [166] atque hinc inde duces Longobardorum, circumdantes Romanorum fines, hoc [ut pontifex a sua sede amoveretur] praepedierunt.
– Liutprandus rex […] cum tota sua hoste in Neronis campo coniunxit.
– Hic fecit calicem aureum praecipuum, diversis ornatum lapidibus preciosis, pens. lib. XXX; similiter et patenam auream, pens. lib. XXVIIII semis. Hic dimisit omni clero, monasteriis diaconiae et mansionariis solidos ĪĪCLX, et ad luminaria Beati Petri apostoli solidos mille.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
XCII. GREGORIUS III (731-41)
– Hic concessas sibi columnas VI onichinas volutiles [167] ab Eutychio exarcho, duxit eas in ecclesiam Beati Petri apostoli, quas statuit erga [168] presbiterium, ante confessionem, tres a dextris et tres a sinistris, iuxta alias antiquas sex filopares. Super quas posuit trabes et vestivit eas argento mundissimo, in quo sunt expressae ab uno latere effigies Salvatoris et apostolorum et ab alio latere Dei Genetricis et sanctarum virginum; posuitque super eas lilia et faros argenteos, pensantes in unum libras DCC. Hic fecit oratorium intro eandem basilicam, iuxta arcum principalem, parte virorum, in quo recondivit [169] in honore [170] Salvatoris sanctaeque eius Genetricis reliquias sanctorum apostolorum vel omnium sanctorum martyrum ac confessorum, perfectorum iustorum, toto in orbe terrarum requiescentium. Quorum festa vigiliarum a monachis trium monasteriorum illic servientium […] in eodem loco celebrare, instituens in canone ita a sacerdote dicendum […] : Quam institutionem in eodem oratorio tabulis lapideis conscribere fecit. In quo faciens pergulam, contulit dona diversarum specierum, id est: gabatas aureas numero II et alias saxiscas numero V; cruces pendentes num. IIII; item cruces similes num. X; amulas superauratas, paria II, pendentes; fibulatoria num. V; coronam auream cum cruce pendentem, in gemmis, super altare; patenam et calicem aureos, par unum, in gemmis; aquamanus argenteum par unum; et in imaginem sancte Dei Genetricis diademam auream in gemmis et collare aureum in gemmis, cum gemmis pendentibus, inaures habentes iacinthias sex; et faciem altaris et confessionem cum regiolis vestivit argento et in tribus lateribus altaris posuit cruces argenteas III, pens. in unum lib. XXXVI; canistra argentea II; calicem argenteum I cotidianum; coronulas argenteas num. V; et calicem argenteum I, qui pendit in absida ipsius oratorii; et super eandem absidam cruces argenteas III; et cetera quae in ornamento pergule seu et vestes altaris ordinata sunt. Hic fecit in ecclesia Sanctae Dei Gentricis ad Praesepem per circuitum super columnas regulare candelabrum ad instar ecclesie Beati Petri apostoli. Fecit et ibidem in oratorio sancto, quod Praesepe dicitur, imaginem auream Dei Genetricis amplectentem Salvatorem dominum Deum nostrum in gemmis diversis, pens. lib. V. Hic renovavit tectum Sancti Chrysogoni martyris et cameram sive parietum picturas; cyburium etiam de argento seu arcos V, pens. in unum lib. CCX; ubi obtulit: coronas argenteas IIII; farocantara II; patenam argenteam I; calicem argenteum I; seu etiam et vestes altaris necnon et vela sirica alba, ornata blattio, circumquaque pendentia. Construxitque monasterium erga eundem titulum, Sanctorum martyrum Stephani, Laurenti atque Chrysogoni.
– renovavit monasterium Sanctorum Iohannis Evangelistae, Iohannis Baptistae et Sancti Pancratii, secus ecclesiam Salvatoris antiquitus institutum [171], quod ab omni ordine monachico extiterat nimia incuria distitutum [172].
– Item imaginem sanctae Dei Genetricis antiquam deargentavit ac investivit de argento mundissimo, pens. lib. L; item fecit patenam auream magnam cum diversis lapidibus, pens. lib. XXVI; et calicem similiter in gemmis, pens. lib. XXVIIII; similiter et evangelia aurea in gemmis, pens. lib. XV. Fecit autem et tectum a noviter simul et cameram Sancti Andreae apostoli ad Sanctum Petrum apostolum, quam depinxit; et fecit in eadem basilica imaginem auream in gemmis beati Andree apostoli, pens. lib. VIII; et intro confessionem vestivit argento, quod deauravit auro purissimo. Hic etiam basilicam Sancti Calisti pontificis et martyris, paene a fundamentis dirutam, novis fabricis cum tecto construxit ac totam depinxit; ubi contulit patenam argenteam et calicem, seu et vestem altaris. Item tectum basilice Sanctorum Processi et Martiniani a novo construxit, subposita pila fabricis fortissimis post eorundem sanctorum veneranda corpora, ad firmamentum [173] murorum basilicae sanctae. Item in ecclesia Beati Genesii martyris tectum noviter restauravit; ubi et altare erexit in nomine Salvatoris domini Dei nostri, in quo contulit patenam argenteam et calicem, seu coronam argenteam cum delfinis VI, necnon et coronulam auream cum cruce, pendentem super altare. Item in basilica Sanctae Dei Genetricis, quae appellatur ad Martyres, tectum vetusta caria demolitum purgare fecit ad purum et cum calce abundantissimo seu chartis plumbeis noviter restauravit, et quaeque per circuitum eiusdem tecti fuerat dissipatum novo nitore construxit. Item basilicam Sanctae Dei Genetricis, quae appellatur Acyro [174], in qua antea diaconia et parvum oratorium fuit, eam [175] a fundamentis longiorem et latiorem construxit atque depinxit. Item diaconiam Sanctorum Sergii et Bachi, sitam ad Beatum Petrum apostolum, in qua pridem parvum oratorium erat, a fundamentis ampliori fabrica dilatavit;
– in cymiterio Beatae Petronille stationem annue dare [176] instituit; ubi obtulit coronam auream, calicem et patenam argenteam, seu alia diversa ad ornatum ecclesie pertinentia. Item accubita, quae sunt ad Beatum Petrum in ruinis posita, a fundamentis noviter restauravit atque depinxit. Item basilica Beati Marci, sitam [177] foris muros huius civitatis Romane, via Appia, eius tectum dirutum a novo refecit. Item in ecclesia Beati Pauli apostoli mutavit trabes numero V atque totum eiusdem basilicae tectum ab arco altaris et usque ad regias recursit ac restauravit. Mutavit autem trabes in Sancta Dei Genetrice ad Praesepe numero V. Fecit vero a novo ecclesiam Sanctorum Marcellini et Petri iuxta Lateranis. Etiam et cymiteria Beatorum martyrum Ianuarii, Urbani, Tiburtii, Valeriani et Maximi, eorum tectum in ruinis positum a novo perfecit. Huius temporibus plurima pars murorum huius civitatis Romane restaurata est; alimonia quoque artificum et praetium ad emendum calcem de proprio tribuit. – Hicque fecit vestes de altare in ecclesia Salvatoris, Dei Genetricis, Sanctorum apostolorum Petri et Pauli atque Andreae et ceteras in diversis ecclesiis.
– Veniensque [rex Liutprandus] Romam, in campo Neronis tentoria tetendit.
– sepultus est in ecclesia Beati Petri apostoli.
XCIII. ZACHARIAS (741-52)
– Hic in Lateranense [178] patriarchio, ante basilicam beate memorie Theodori papae, a novo fecit triclinium, quem diversis marmorum et vitro metallis atque musibo et pictura ornavit; sed et sacris imaginibus tam [179] oratorium Beati Silvestri quamque et porticum decoravit;
– Fecit autem a fundamentis, ante scrinium Lateranensem, porticum atque turrem, ubi et portas aereas atque cancellos instituit et per figuram Salvatoris ante fores ornavit; et per ascendentes scalas in superioribus super eandem turrem triclinium et cancellos aereos construxit, ubi et orbis terrarum descriptione depinxit atque diversis versiculis ornavit. Et omnem patriarchium paene a novo restauravit; in magnam enim penuriam eundem locum invenerat. Hic in ecclesia Sanctorum principum apostolorum Petri et Pauli pendentia vela inter columnas ex palleis siricis fecit.
– Hic domum cultam Lauretum noviter ordinavit, adiaciens ei et massam Fontiianam, qui cognominatur Paunaria.
– Hic fecit vestem super altare Beati Petri ex auro textam, habens nativitatem domini Dei et Salvatoris nostri Iesu Christi, ornavitque eam ex gemmis preciosis, simulque et vela sirica alithina IIII, quas et ornavit in rotis et ornamentis variis aurotextis. Item fecit coronam de argento purissimo cum delfinos ex proprio suo, pens. lib. CXX.
– Huius temporibius Carlomannus, filius Caroli Francorum regis, […] ad beatum Petrum apostolorum principemdevotus cum aliquantis suis advenit fidelibus […] et inter alia multa dona obtulit beato Petro apostolo, ante confessionem, arcum argenteum maiorem, pens. lib. LXX.
– In venerabile [180] itaque patriarchio sacratissimum Beati Georgii martyris hisdem sanctissimus papa in capsa reconditum repperit caput […] Qui [papa] […] in venerabili diaconia eius nomini, sitam in hac Romana civitate, regione secunda, ad Velum Aureum, illud deduci fecit.
– defunctus Theodorus maior filius Megisti cata Xanthi […] praedium […] situm quinto ab hac Romana urbe miliario, via Tiburtina, in quo et oratorium Sanctae Caeciliae esse dinoscitur, Beato Petro dereliquid. Quod ipse beatissimus papa magnae constructionis fabricis atque picturis decoravit; […] praedia et domum cultam Beato Petro eundem locum iure perpetuo statuit permanendum; quae et domus culta Sanctae Caeciliae usque in hodiernum diem vocatur. Construxit quippe in ea et oratorium Sancti abba Cyri, ubi et multas sanctorum condidit reliquias.
– fecit vestes super altare Beati Andreae apostoli ad Beatum Petrum, nimis optimam.
– Huius temporibus contigit subito tegumen tituli Beati Christi martyris Eusebii cadere. Qui sanctissimus vir […], sicut antiquitus fuit, rursus quod ceciderat reparavit atque optime restauravit. Hic praecipuus pontifex multa loca sanctorum in meliorem statum perduxit et vestes optimas super altaria earumdem Dei ecclesiarum fecit.
– sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
XCIIII. STEPHANUS II (752-7)
– natione Romanus.
– restauravit et quattuor in hac Romana urbe sita antiquitus xenodochia, quae a diuturnis et longinquis temporibus destituta manebant et inordinata.
– a novo fundasse dinoscitur et xenodochium in Platana.
– foris muros huius civitatis Romanae, secus basilicam Beati Petri apostoli, duo fecit xenodochia, in quibus et plura contulit dona quae et sociavit venerabilibus diaconiis illico foris existentibus perenniter permanere, id est diaconiae Sanctae Dei Genetricis et Beati Silvestri.
– Hic fecit rugas ante altare Sanctae Mariae semper virginis quae appellatur ad Praesepe, quae et argento investivit, qui pens. lib. XL. Hic beatissimus papa restauravit basilicam Sancti Laurenti super Sanctum Clementem sitam, regione tertia, quae a diuturnis temporibus diruta manebat. Restauravit et tegumen cimiterii Sanctae Soteris, quod ceciderat. Fecit autem et vestem altaris ad Sanctam Dei Genetricem qui vocatur ad martyres; qui et ipse illuc laetania pergens, suis propriis manibus investivit.
– (tribus monasteriis qui a prisco tempore in ecclesia Beati Petri apostoli […] officium persolvuntur adiungens quartum, ibidem monachis qui adhuc in ipso coniungerentur officio instituit) [181].
– multa corpora sanctorum [pestifer Aistulfus] effondiens, eorum sacra cymiteria ad magnum animae suae detrimentum abstulit).
– (Hisdem vero temporibus sanctissimus vir praelatus papa fecit in ecclesia Sanctae Dei Genetricis Mariae imaginem ex auro purissimo, eidem Dei Genetricis in throno sedentem, gestantem super genibus vultum Salvatoris domini nostri Iesu Christi, quem et multis lapidibus pretiosis adornavit, id est hyacintis, zmaragdis, prasinis et albis; et inter alias duas eadem Dei Genetricis Mariae imagines qui ab antiquo ibidem ex argento ante altare erant statuit; qui et ipsas inaurare fecit).
– (fecit super basilicam Beati Petri apostoli turrem, quam ex parte inauravit et ex parte argento investivit, in quo tribus posuit campanis, qui clero et populum ad officium Dei invitarent) [182].
– (renovavit in atrium ante fores Beati Petri apostoli, qui quadriporticos dicitur, columnas marmoreas VIII, mirae puchritudinis, sculptas, quae desuper quadris composuit et aereum desuper conlocavit tegumen. Fecit autem et iuxta basilicam Beati Petri apostoli et ab alia parte Beati Andreae apostoli, in loco qui Mosileus appellabatur, basilicam in honore sanctae Petronillae, quae […] Peppino rege in Francia spoponderat, ut beatae Petronillae corpus ibidem conlocaret [183]).
– sepultus est in basilica Beati Petri apostolorum principis.
XCV. PAULUS (757-67)
– natione Romanus.
– (operans […] in cymiterium ubi prius beata Petronilla sita quiescebat, foris porta Appia, miliario ab urbe Roma plus minus secundo, exinde eius venerabile ac sanctum corpus cum sarcofago marmoreo, in quo reconditum inerat, abstulit, sculptum litteris eodem sarcofago legente: AVREAE PETRONILLAE FILIAE DVLCISSIMAE. […] Eundemque sanctum corpus cum praefato sarcofago inposito super plaustrum novum in ecclesia Beati Petri apostoli […] deportavit et in Museleo illo iuxta ecclesiam Beati Andreae apostoli, quem […] Stephanus papa eius germanus, dum adhuc superstes erat, ecclesia in honore ipsius sanctae Christi martyris Petronillae fieri decreverat, ipsum sanctum collocavit corpus. Ubi et ornatum tam in aureum et argentum atque palleis sufficienter tribuit; eandemque ecclesiam restaurans ad honorem sanctae Petronillae, picturis miro decore inlustravit. Fecit autem et rugas in ecclesia Beati Petri apostoli in presbiterio ingredientes utraque parte dextera levaque, investivit argento purissimo, qui pens. lib. L. [184]).
– magnam sollicitudinis curam erga sanctorum cymiteria indesinenter gerebat; unde, cernens plurima eorundem sanctorum cymiteriorum loca neglectu ac desidia antiquitatis maxima demolitione atque iam vicina ruinae posita, protinus eadem sanctorum corpora de ipsis dirutis abstulit cymiteriis. Quae […] infra hanc civitatem Romanam introducens, alia eorum per titulos ac diaconias seu monasteria et reliquas ecclesias cum condecenti studuit recondi honore.
– in sua propria domu monasterium a fundamentis in honore sancti Stephani, scilicet martyris atque pontificis, necnon et beati Silvestri , idem pontificis et confessoris Christi, construxit. Ubi et oraculum in superioribus eiusdem monasterii moeniis aedificans, eorum corpora magna cum veneratione condidit. Infra claustra vero ipsius monasterii ecclesiam mirae pulchritudinis a fundamentis noviter construxit, quam musibo et marmoribus decorans et omnem illic ornatum in auro argentoque et diversis speciebus largiens; sed et cyburium ibidem ex argento librarum fecit, (qui pens. lib. DCCXX. Fecit autem ibidem altare apud confessionem, quae investivit argento purissimo, qui pens. lib. CCC) illicque innumerabilium sanctorum corpora, quae de praefatis demolitis abstulit cymiteriis, maximo venerationis condidit affectu. In eodem quippe monasterio plura contulit praedia et possessionum loca, urbana vel rustica, superflue atque abundanter eum ditans in auro et argento aliisque rerum speciebus et omnibus utilitatibus.
– fecit noviter ecclesiam infra hanc civitatem Romanam in via Sacra iuxta templum Rome in honore sanctorum apostolorum Petri et Pauli, ubi ipsi beatissimi principes apostolorum, tempore quo pro Christi nomine martyrio coronati sunt, dum Redemptori nostro funderent preces, propria genua flectere visi sunt; in quo loco usque [h]actenus eorum genua pro testimonio omnis in postremo venturae generationis in quodam fortissimo silice esse noscuntur designata.
– ( Hic renovavit tegmen infra ipsam civitatem ecclesiae Sanctorum Apostolorum prope via Lata, quae in magna erat ruina posita) [185].
– Nam et infra ecclesiam Beati Petri apostoli foris muros huius civitatis Romanae, noviter oraculum in honore sanctae Dei Genetricis construxit, iuxta oratorium Beati Leonis papae, secus fores introitus Sancte Petronillae atque Beati Andreae apostoli, musibo et diversis metallis eum adornans; ubi et effigiem sancte Dei Genetricis in statu ex argento deaurato, que pens. lib. (CL) constituit. In quo oraculo et sepulturam sibi construxit.
– (Fecit autem et in atrium, ante turrem Sanctae Mariae ad Grada, quod vocatur Paradiso, oraculum ante Salvatorem, in honore sanctae Dei Genetricis Mariae miro opere, et decoravit magnifice) [186].
– eius corpus per flumen Tiberis navicula transfretantes [Romani cives et aliae nationes] ad Beatum Petrum cum psalmodie honore deportaverunt et in praelato ab eo constructo oraculo eum sepelierunt.
XCVI. STEPHANUS III (768-72)
– a Siciliense insula […] tradidit eum domnus Gregorius, sanctae recordationis tertius papa, in monasterio Sancti Chrysogoni quod tunc noviter fundabat.
– Quem […] Zaccharias papa ex ipso abstollens monasterio, in Lateranis patriarchii cubiculo esse praecepit, eumque postmodum presbiterum in titulo Beatae Ceciliae consecravit.
– Toto quidam dux, Nepesinae civitatis dudum habitator, cum suis germanis […] aggregantes […] multitudinem exercitus atque catervam rusticorum, ingredientesque per portam Beati Pancratii in hanc Romanam urbem, adque in domo antedicti Totonis armati adsistentes, elegerunt ibidem subito Constantinum, fratrem eiusdem Totonis.
– in oratorio Sancti Laurentii intro […] patriarchium [Lateranense] […] consecratus est.
– Sergius et Waldipertus presbiter cum Reatinis et Furconinis atque aliis Langobardis ducatus Spolitini coniunxerunt subito ac repente in hanc Romanam urbem […], occupantes pontem Salarium. Alio vero die, transientes per pontem Molvium, venerunt ad portam Beati Petri; et deinde pergentes, adpropiaverunt ad portam Beati Pancratii […] et nequaquam de Genuculo [187] ipsi Langobardi ausi sunt descendere.
– fugiit […] Constantinus cum […] Passivo et Theodoro […] in basilica Salvatoris [in Laterano] ; et descendentes ad fontes, in ecclesia Sancti Venantii, aliquantulum ibidem resederunt. Et considerantes melius se posse salvari in vestiario, ascenderunt illuc, intus oratorium Sancti Caesarii ingredientes.
– congregans Waldipertus […] aliquantos Romanos, pergentesque in monasterio Beati Viti, abstulerunt exinde Philippum presbiterum, quem elegentes [188] […], eum in basilica Salvatoris more solito deduxerunt.
– Qui [Philippus] et per scalam [189] quae ducit ad balneum descendens, cum magna reverentia ad suum reversus est monasterium. Sicque […] Christoforus primicerius alio die aggregans in Tribus Fatis omnes sacerdotes ac primatus cleri et optimates militiae […] pariter concordaverunt […] in persona […] beatissimi Stephani; pergentesque in titulo Beatae Caeciliae, […] eum pontificem elegerunt.
– congregati aliquanti perversi, […] Teodorum scilicet episcopum in monasterio Glibuscauri [190] retrudi fecerunt […] Passibum [191] vero in monasterio Sancti Silvestri direxerunt. Nam Constantinus […] in monasterio Cellonovas coram omnibus deportatus est.
– quidam iniqui Campanini, qui hic Roma [192] advenerant, […] Gracilem [193] ex […] custodia abstollentes, […] dum Colosseo advenissent, illic eius oculos eruerunt.
– directus est quidam Christophorus vicedominus cum multitudine populi eum [Waldipertum] conprehendendum. Ipse vero […] fugiit in ecclesia Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae, quae appellatur ad Martyres. Quem exinde isdem vicedominus abstraxit […] eumque in teterrima retrudi fecerunt custodia, quae [194] vocatur Ferrata, in cellario maiore. Et post modicos dies ipsum de eadem custodia eicientes, […] eumque proicientes in terra, iuxta transendam campi Lateranensis, eius effoderunt oculos et linguam ipsius crudeliter ac impie absciderunt; dirigentesque illum in xenodochio Valerii [195], ibidem […] vitam finivit. – Fecit […] et tres regulares argenteos super rugas per quas ingrediuntur ad altare, ubi imagines in frontespicio constitutae sunt, unum quidem in basilica Beati Petri apostoli, et alium in basilica Beati Pauli, et alium ad Beatum Andream apostolum .
– Nam Gratiosus, […] congregans aliquantos Romanorum, profecti sunt pariter ad portam quae appellatur Portuense.
– Christophorus in monasterio Sanctae Agathae deductus, […] vitam finivit. Sergius vero, in monasterio Clibuscauris deportatus et postmodum in cellario Lateranense deductus, illic usque ad transitum praenominati pontificis extitit.
– Qui [Stephanus] et sepultus est ad Beatum Petrum apostolum.
XCIIII. HADRIANUS (772-95)
– natione Romanus, ex patre Theodoro, de regione via Lata […] spiritalibus studiis et castitatis modestiae vehementius insistebat, sedule perseverans in ecclesia Sancti Marci, quae vicina domus suae esse videtur.
– [Hadrianus] direxit […] ministros ut demonstrarent locum ubi ipsum Sergium interfecerunt atque sepelierunt. Et properantes, venerunt usque in Merulanam, ad arcum depictum, qui est secus viam quae ducit ad ecclesiam Sanctae Dei Genetricis ad Praesepe.
– [Hadrianus] iussit contradere […] Calvulum […] et […] Campaninos praefecto Urbis, […] deductique Elefanto [196], in carcere publico, illic quoram universo populo examinati sunt.
– fecit in ecclesia Beati Petri apostoli vestem mire pulchritudinis ex auro et gemmis, habentem praefiguratam storiam quiliter beatus Petrus a vinculis per angelum ereptus est. Item in eadem basilica ab introitu de rugas usque ad confessionem pavimentum vestivit de argento purissimo, qui pens. lib. CL. Fecit etiam in eadem basilica Beati Petri, iuxta ianuas maiores argenteas, cortinam mire magnitudinis de palleis stauracim seu quadrapolis. Nam et per universos arcos eiusdem apostolorum principis basilicae de palleis tyreis atque fundatis fecit vela numero LXV. Denique eius beatitudo fecit et farum maiorem in eadem Beati Petri ecclesia, in tipum crucis, qui pendet ante presbiterium, habentem candelas mille CCCLXV; et constituit ut quattuor vicibus in anno ipsium farum accendatur […] fecit in eadem basilica calicem fundatum argenteum, pens. Lib. V, quem et posuit in presbiterio.
– Nam et in ecclesia Beati Andreae apostoli, sitam iuxta eandem Beati Petri ecclesiam, cyburium noviter ex argento mundissimo ipse ter beatissimus pontifex fecit, qui pens. Lib. CXXXV. Itaque et in ecclesia Beati Pauli apostoli investivit corpus eiusdem doctoris mundi ex lamminis argenteis, pens. lib. XXX.
– Item fecit in eadem ipsa basilica Beati Pauli cortinam maiorem iuxta ianuas principales, ex palleis quadrapolis […]; sed et aliam cortinam maiorem fecit ex palleis quadrapolis, quae pendet sub arco maiore iuxta altare. Etiam et per diversos arcos ipsius ecclesiae ex palleis quadrapolis fecit vela numero LXX. Atrium vero ipsius Beati Pauli ecclesiae, quod antea nimis desolatum existebat, ubi boves atque caballi ingrediebantur ad pabulandum propter herbam quae ibidem nascebatur, […] pontifex ex marmoribus pulchris sternere fecit. In ecclesia vero Sanctae Dei Genetricis ad Praesepe fecit vestes II super altare maiore: una ex auro purissimo atque gemmis, habentem adsumptionem sanctae Dei Genetricis, et aliam de stauracim ornatam in circuitu blattin. Fecit in ipsa ecclesia et cortina maiore ianuas maiores ex palleis quadrapolis [...]. Sed et per diversos arcos eiusdem basilicae Sanctae Dei Genetricis simili modo ex palleis quadrapolis fecit vela XLII. In basilica vero Salvatoris domini nostri Iesu Christi, iuxta Lateranis, similiter fecit vestem de stauracim seu cortina maiore ex palleis quadrapolis; sed et per diversos arcos vela sirica numero LVII, omnia ex palleis quadrapolis seu stauracim. Fecit in aecclesia Beati Laurenti martyris foris muros, scilicet ubi sanctum eius corpus requiescit, vestem de stauracim; et in aecclesia maiore aliam similiter fecit vestem. Nam et tectum eiusdem Beati Laurenti [foris muros] basilicae maiore, qui iam distectus [197]erat et trabes eius confractae noviter fecit.
– In basilica autem Beati Valentini simili modo fecit vestem de stauracim. In basilica Beati Pancratii aliam simili modo de stauracim fecit vestem.
– Ecclesia [198]vero Beati Marci, cuius tectum iam vetustate positum vicina [199] ruinae existebat, depositis vetustissimis travibus et aliis fortissimis inpositis, a noviter ipsum tectum atque portica in circuitu fecit, eandemque ecclesiam restauravit. Arcora vero tria, quae vetustissima erant, addens isdem beatissimus pontifex argenti lib. XII, noviter fecit. Fecit etiam in eadem aecclesia super altare maiore et vestem de stauracim. Sed et per diversos arcos eiusdem aecclesiae ex palleis quadrapolis fecit vela numero XXVII, simulque et cortinam ex eisdem palleis quadrapolis quae pendet sub trabe fecit.
– Tectum vero basilicae Beati Laurentii, quae ponitur [200] ad Taurellum, dum nimis vetustissimum inerat, omnes eius trabes novas ibidem posuit, eumque restauravit; simulque et vestem de quadrapolo super altare eiusdem aecclesiae fecit atque obtulit. Basilicam vero Beati Felicis, positam in Pincis, quae in ruinis erat et tectum eius distectum existebat, facto eodem tecto, noviter ipsam aecclesiam renovavit et vestem super altare eiusdem ecclesiae de quadrapolo faciens obtulit. Renovavit etiam et tectum basilicae Beati Laurentii, quae appellatur Damassi, ubi et vestem super eius altare de stauracim obtulit; simulque et aliam vestem de post altare fecit, ubi requiescit corpus sancti Damassi. Basilicam itaque Apostolorum in via Lata, portica in circuitu renovavit, quae antea initiaverat eius praedecessor, domnus Paulus papa, et non expleverat, omnia Deo propitio praefatus beatissimus pontifex reparavit, simulque et tectum maiorem restauravit. Nam apsidam [201] ipsius aecclesiae cernens isdem beatissimus pontifex iam ruinae vicinam existentem, cancalis ferreis eandem absidam confirmare fecit, et ita eam renovavit. Fecit enim et vestem in eadem aecclesia super altare maiore de stauracim. Cimiterium itaque Beatorum Petri et Marcellini via Lavicana, iuxta basilicam Beatae Elenae, renovavit; et tectum eius, id est Sancti Tiburtii et eorundem Sanctorum Petri et Marcellini, noviter fecit, et gradas [202] eius, que [203] descendunt ad eorum sacratissima corpora, noviter fecit, quoniam nullus erat iam descensus ad ipsa sancta corpora. Fecit in basilica Beati Adriani cereostata argentea, pens. lib. XII, simulque et laudimas duas ex argento, pens. lib. VIII, quas posuit super rugas de presbiterio ubi arcum de argento existit.
– Fecit etiam et vestes duas de stauracim: unam super altare Beati Adriani, et alia [204] super altare Sanctae Martinae. Sed et vela de palleis quadrapolis numero XV in eadem aecclesia fecit. Tectum denique tituli Beatae Priscae, quae iam casurum erat et in ruinis positum, noviter fecit, ubi et vestem de stauracim fecit. In ecclesia vero Beatorum Cosmae et Damiani in Tribus Fatis vestem de stauracim fecit, simulque et cortinam ante absidam ex palleis quadrapolis fecit, necnon et vela ex eisdem quadrapolis fecit numero XX et linea XX.
– Et sicut bonus pastor omnes Dei ecclesias, tam extra muros Romanae urbis quamque infra muros, ad laudem Dei restauravit atque decoravit. Verum etiam et muros atque turres huius Romane urbis, quae diruti erant et usque ad fundamenta destructi, renovavit atque utiliter omnia in circuitu restauravit; ubi et multa stipendia tribuit, tam in mercedes eorum qui ipsum murum fabricaverunt, quamque in ipsorum alimentis, simulque et in calce atque diversis utilitatibus usque ad centum auri libras expendit.
– constituit in monasterio Sancti Stephani cata Barbara patricia, situm ad Beatum Petrum apostolum, congregationem monachorum, ubi et abbatem idoneam personam ordinans, statuit ut sedulas laudes in ecclesia Beati Petripersolvant, sicut et cetera tria monasteria; ut duo monasteria per latera [205] ipsius ecclesiae Deo nostro canant laudes; quoniam ipsum monasterium in magna desidia et neglectus incuria positus erat, et nullum officium divino cultu ibidem exhibebatur.
– Decernens […] ut […] centum fratres nostri Christi pauperum, etiam et si plus fuerint, aggregentur [206] in Lateranense patriarchio et constituantur in portico [207], quae est iuxta scala [208] quae ascendit in patriarchio, ubi et ipsi pauperes depicti sunt, […] statuens ut […] tantummodo in […] pauperum cuncta […] perenniter erogentur.
– tres domocultas, videlicet Galeria, posita via Aurelia, miliario ab urbe Roma plus minus decimo, ad sanctam Rufinam, cum fundis et casalibus, vineis, olivetis, aquimolis vel omnibus ei pertinentibus. Reliquas vero duas, id est aliam Galeriam posita via Portuense, miliario ab urbe Roma plus minus duodecimo, cum fundis et casalibus, vineis, aquimolis, seu monasterio Beati Laurentii, posito in insula Portus Romani, cum vineis ei pertinentibus, simulque et lecticaria qui vocatur Asprula. Verum etiam et aliam domocultam qui vocatur Calvisianum, cum fundis et casalibus, vineis, olivetis, aquimolis et omnibus ei pertinentibus, posita via Ardeatina, miliario ab urbe Roma plus minus XV.
– construxit atque aedificavit […] [in patriarchio Lateranense] noviter turrem mirae pulchritudinis decoratam, coharenti [209] porticu qui descendit ad balneum; ubi et deambulatorium, scilicet solarium, cum cancellis aereis nimis pulcherrime construi fecit [210]. Sed et porticum ipsam, quae vetustate diruta inerat, nimis utiliter renovavit et picturis atque marmoribus eandem turrem, et cuncta aedificia ab eo noviter constructa decoravit. – Itaque isdem […] praesul, tanto amoris affectu fervens erga nutritorem suum, beatum Petrum principem apostolorum, dum cunctum ornatum eiusdem apostolicae aulae tam in praeclaris ex auro et gemmis vestibus, seu diversis palleis et aliis ornamentis ex auro et argento in eadem apostolica aula fecit atque offeruit.
– omnes […] [apostolicae aulae Beati Petri] grados maiores, qui ascendunt in atrio, simulque et ex duobus porticibus, qui ascendunt in eandem ecclesiam ex utriusque lateribus renovavit; sed et cunctum pavimentum ipsius ecclesiae, ubi marmores confracte [211] erant, ad [h]ivitis aliis pulcherrimis, melioribus marmoribus renovavit. Portica vero ex utriusque lateribus suprascriptae ecclesiae, in quibus confractae trabes inerant et tectum ruinae vicinum positum erat, positis novibus travibus, ipsum tectum noviter faciens, restauravit.
– Fecit etiam […] imagines VI ex lamminis argenteis investitas ex quibus tres posuit super rugas qui sunt in introitu presbiterii, ubi et regularem ex argento investito fecit et posuit super eundem regularem praefatas tres imagines: in medio quidem imago existentem habentem depictum vultum Salvatoris et ex utriusque lateribus imagines habentes depictas effigies, unam beati Michahelis et aliam beati Gabrihelis angelorum. In secundas vero rugas, id est in medio presbiterii, faciens alium regularem ex argento investito, constituit super eum reliquas tres imagines: in medio quidem habentem praefiguratum vultum sanctae Dei Genetricis, et ex duobus lateribus unam habentem vultum depictum sancti Andree apostoli et aliam sancti Iohannis Evangelistae. Utrasque vero sex imagines, ut dictum est, de lamminis argenteis nimis pulcherrime factas deauravit; in quibus imaginibus posuit argenti libras C.
– iam per evoluta viginti annorum spatia, forma quae vocatur Sabbatina, nimis confracta existens, per quam decurrebat aqua per centenarium in atrio ecclesiae Beati Petri apostoli, simulque et in balneo iuxta eandem ecclesiam situm, ubi fratres nostri Christi pauperes, qui ad accipiendam elemosinam in paschalem festivitatem annue occurrunt, lavare solebant, et ex qua diversae molae in Genuculo machinabantur, aqua ex eadem forma neque in atrio Beati Petri, neque infra civitatem decurrebat, dum ipsa forma, ut dictum est, diruta extitit, quoniam et C arcoras ipsius formae magnae altitudinis constructos a fundamentis demolitos atque destructos, iam nulla spes videretur esse eosdem arcos vel praefatam formam reaedificandi atque restaurandi, ipse beatissimus ac sanctissimus praesul, aggregans multitudinem populi, per semetipsum ad fabricandum atque restaurandum eandem formam properavit [212], et tantam curam ac sollicitudinem in eiusdem formae fabrica ex [h]ibuit, qui etiam noviter a fundamento eam renovavit atque restauravit. Et confestim centenarium illud [213], qui ex eandem formam in atrio ecclesiae Beati Petri decurrebat, dum per nimiam neglectus incuriam plumbum ipsius centenarii furtim iam plurima pars exinde ablata fuisset, reliquum plumbum conquassatum, protinus isdem praecipuus pastor, addita multitudine plumbi, ipsum centenarium noviter fecit, et Deo auspice aqua in atrio Beati Petri simulque et in praefato balneo, verum etiam et intus civitatem, id est in Genuculum [214] ubi molae machinabantur, sicut antiquitus abundanter decurri fecit.
– fecit in basilica Beati Pauli apostoli ex lamminis argenteis imagines III qui ponuntur super rugas in introitu presbiterii, una quidem habente depictum vultum Salvatoris domini nostri Iesu Christi, et ex utriusque lateris imagines depictas habentes effigies angelorum, qui pens. lib. XXIIII.
– Fecit et in basilica Apostolorum in via Lata vela de palleis siricis numero XX et linea XX. In ecclesia vero Beati Laurenti martyris atque levite foris muros huius civitatis Romae fecit vela ex palleis siricis numero XX et linea XX. Nam et in ecclesia Beate dei Genetricis ad Martyres simili modo fecit vela de palleis numero XX et linea XX.
– isdem sanctissimus pontifex fecit per diversa titula vela de stauracim seu tyrea, per unumquemque titulum numero XX et linea XX; quae fiunt simul vela sirica numero CCCCXL.
– fecit imaginem ex lamminis argenteis deaurata, habentem effigiem Salvatoris domini nostri Iesu Christi, qui posita est super introitum basilicae Beati Petri, ubi portas argenteas existunt, qui pens. lib. L.
– per diversas diaconias fecit simili modo vela, stauracia seu tyrea per unaquaque diaconia numero VI, qui fiunt simul vela numero XCVI.
– formam [215] qui [216] Iobia vocatur, qui per evoluta XX annorum spatia nimis confracta reiacebat, a fundamentis restaurare fecit. Simili modo fecit et in basilica Beati Pancratii martyris atque levite qui est foris muros civitatis Romanae, vela de stauraci seu tyrea numero XXXVIII et linea XXXVIII. Et in basilica Beati Stephani protomartyris in Celio montefecit de stauracim seu tyrea numero XX et linea XX.
– in basilica Beati Apollenarii [217] […] vela de octapolum optulit numero X et linea X. Item in basilica Beati Valentini martyris, quae sita est foris muros huius civitatis Romanae, similiter fecit vela de stauracim seu octapoli numero XXII et linea XXII.
– Dum vero forma quae Claudia vocatur per annorum spatia demolita esse videbatur, unde et balneus Lateranensis de ipsa aqua lavari solebat, et in baptisterio ecclesiae Salvatoris domini nostri Iesu Christi et in plures ecclesias in die sanctum Paschae decurri solebat; et dum modica aqua de praenominata forma intus civitatem decurrebat, prospiciens praecipuus et coangelicus praesul, aggregans multitudinem populi partibus Campaniae, per semet ipsum ad fabricandum atque restaurandum eandem formam vicibus properavit. Et tantam curam ac sollicitudinem in eiusdem formae fabrica ex [h]ibuit, qui etiam a noviter eam renovavit atque restauravit. Et confestim qui ex eadem formam [218] aquae in praefato balneo etiam et intus civitatem sicut ex antiquitus abundanter decurri fecit. – Huius temporibus defunctus Leoninus consul et dux, postmodum vero monachus, ob veniam suorum delictorum, tres uncias masse Aratiane, qui ex hereditate parentum suorum fruebatur, sitas ab hac Romana urbe miliario XVI, via Ardeatina, in quo et ecclesia Beati Edisti esse dinoscitur, quod ipe […] papa constructionis fabricis decoravit ampliavitque in easdem tres uncias suprascriptae massae Aratiane, alias sex uncias a Petro comite seu Agnite, relicta quondam Agathoni scriniarii, et Theodote, relicta quondam Dominici praefecturii, fines etiam ex omni parte conquesivit.
– Quae et domocultam Sancti Edisti vocatur usque in odiernum diem. Pariter etiam et massa qui vocatur Acutiana, qui iuxta eandem domocultam esse videtur, ab eodem Leonino Beato Petro concessa est.
– in basilica maiore, quae appellatur Sancte Dei Genetricis, qui aderat iuxta basilicam Sancti Laurentii martyris adque levitae, ubi eius sanctum corpus requiescit, foris muros huius civitatis Romae, obtulit vela de stauracim seu quadrapolis numero LXV et linea LXV.
– Tectum vero tituli Beati Clementis, quae [219] iam casurum erat et in ruinis positum, regionis tertiae, a noviter restauravit. Necnon et basilicam Beati Silvestrii confessoris atque pontificis, sita in Orfea, quae iam in ruinis posita erat et tectum eius erutum existebat, facto eodem tecto, a noviter ipsam ecclesiam renovavit. Simili modo et in […] basilica Beati Petri apostolorum principis, dum per olitana tempora vetustissimas trabes ibidem existebant, cernens [220] isdem precipuus pontifex, mittens Ianuarium vestiarium [221] suum, cognoscens eum idoneam personam, cum multitudine populi, mutavit [222] ibidem trabes numero XIIII; atque totum eiusdem basilicae tectum et portica a noviter restauravit. – forma quae Virginis appellatur, dum per annorum spatia demolita atque a ruinis plena existebat, vix modica aqua in urbe Roma ingrediebat [223], […] a noviter eam restauravit, et tantam aquam abundantiae praefulsit, qui paene totam civitatem satiavit. Tectum denique basilice Beati Ianuarii martyris, sitam [224] foris porta [225] Beati Laurentii martyris atque levitae, a noviter restauravit. Item in cimiterio Beatorum martyrum Abdon et Sennes, foris porta [226] Portuense, vestem de stauracim fecit atque obtulit.
– constituit diaconias tres foris porta Beati Petri apostolorum principis, id est: una quidem sanctae et gloriosae semper virginis Dei Genetricis Mariae dominae nostrae, quae ponitur in Adrianium; alia vero suprascriptae sanctae et intemeratae dominae nostrae, quae ponitur foris porta Beati Petri apostoli, in caput portici; necnon et alia diaconia quae appellatur Sancti Silvestri, quae ponitur iuxta hospitale Sancti Gregorii. Quas suprascriptas diaconias hic almificus vir in abditis sine misericordiae fructu repperiens, a noviter restauravit; ubi […] constituit ut per unamquamque [h]ebdomadam […] cum psallentio a diaconia usque ad balneum pergerent, et ibidem […] pauperibus elemosina [227] fieri.
– [in basilica Beati Pauli apostoli] cernens existentes trabes per prisca tempora vetustas, ad modicumque ruituras, sicut superius in basilica Beati Petri apostolorum principis, disponens Ianuarium, fidelissimum vestiarium suum, cum multitudinem [228] populi, sed et ipse ter beatissimus pastor per semetipsum frequentans, totam a noviter restauravit. In qua et mutavit trabes maiores numero XXXV; et per circuitum eiusdem ecclesiae a noviter portica omnia renovavit. – dum per almissima exquisitione sua repperuisset monasterium quondam Honorii papae in nimia desolatione per quandam neglegentiam evenire, divina inspiratione motus, a noviter eum aedificavit atque ditavit; et abbatem cum ceteros monachos [229] regulariter ibidem vita degentes ordinavit. Et constituit eos in basilica Salvatoris, quae et Constantiniana, iuxta Lateranense patriarchio posita, officio celebrari […] ab uno choro, qui dudum singulariter in utrosque psallebant, monachi monasterii Sancti Pancratii ibidem posito; et ab altero choro monachi iamfati monasterii Sancti Andreae et Bartholomei qui appellatur Honorii papae .
– tectum tituli Beatae Susannae martyris, qui appellatur Duas Domus [230], situm iuxta Sanctum Quiriacum [231], que iam casurum erat et in ruinis positum, a noviter restauravit. Simili modo et titulum Beati Cyriaci martyrisseu ecclesia Sancti Laurenti, quae appellatur ad Formonsum [232], pariter eas a noviter restauravit. Immo et basilicam Salvatoris, quae et Constantiniana vocatur, iuxta Lateranense patriarchio in ruinis posita, una cum quadriporticis suis atriisque et fontes, a noviter, sicut ecclesias Beatorum principum Petri et Pauli, renovavit, in qua et mutavit trabes maiores numero XV.
– monasterium Sancti Laurenti, qui appellatur Palatinis [233], in desertis repperiens, a noviter cum restaurans atque in omnibus ditans, coniungens ei alium monasterium iuxta ipsum positum, scilicet Sancti Stephani qui cognominatur Vagauda, ordinavit monachos et constituit ut in titulo Beati Marci pontificis atque confessoris officium fungerent [234].
– Sed et in praedicta basilica Beati Marci fecit alios arcos argenteos numero VI, pens. simul lib. LV; pariterque et calices ministeriales in catholica procedentes ex auro purissimo reparavit VII, pens. inibi lib. VIIII semis.
– considerans plurimorum populi salutem eo quod super ripam fluminis in ea porticum, quae ducit ad Beatum Petrum apostolum, artam et angustam existens viam, vim transeuntes ad eundem Beatum apostolorum principem Petrum perveniebant, plus quam XII milia tufos a litore alvei fluminis in fundamentis ponens, a solo usque ad summum tegnum mirae magnitudinis porticum [235] reparavit; quae porticum usque ad gradas [236] Beati Petri noviter restauravit. Diaconia vero Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae [237], quae appellatur Cosmidin, dudum breve in edificiis existens, sub ruinis posita, maximum monumentum de tubertinos tufos super ea [238] dependens, per anni circulum plurima multitudo populi congregans, multorumque lignorum struem incendens, demolivit. Simulque collectio ruderum mundans, a fundamentis aedificans, praedictamque basilicam ultro citroque spatiose largans, tresque absidas in ea construens praecipuus antistes, veram Cosmidin amplissima noviter reparavit. Pariter et titulum Beati Laurentii martyris, qui appellatur Lucinae, seu ecclesiam Beati Martini, sitam iuxta titulum Sancti Silvestri, simulque et basilica Beati Agapiti martyris foris muros, iuxta Sanctum Laurentium posita, quae praefatae ecclesiae a priscis temporibus marcuentes [239], in ruinis mole evenerunt; quas praecipuus antistes, fervens in amore Spiritus Sancti, in omnibus una cum porticibus earum noviter nimio decore renovavit. Verum etiam tituli Sancti Sixti seu et basilicae Sancti Adriani a noviter simili modo renovavit aedes. Videlicet et basilicam Beati Pancratii martyris, nimia vetustate dirutam atque ruinis praeventa, isdem almificus praesul omnia in integro a noviter nimio decore, una cum monasterio Sancti Victoris ibidem situm, restauravit. Item praecipuus praesul basilicae Sanctae Dei Genetricis ad Praesepe, quae a priscis temporibus tota marcuerat, ultro citroque restauravit, et in sarta tecta eiusdem ecclesiae posuit trabes maiores XX. Simili modo et basilicam Sancti Eusebii, undique renovans, restauravit. Camera [240] vero Beati Petri apostolorum principis, in omnibus distructam atque dirutam, exemplo olitano sculpens diversis coloribus noviter fecit. Porticus vero, quae ducit ad Beatum Paulum apostolum a porta una cum ecclesia Sancti Eupli usque ad praedictam basilicam Sancti Pauli, noviter restauravit. Immo et porticus, quae ducit ad Sanctum Laurentium foris muros a porta usque in eadem basilicam, noviter construxit. Hic idem almificus vates eandem basilicam Sancti Laurentii martyris, ubi sanctum eius corpus quiescit, adnexam basilicae maioris, quae dudum isdem praesul construxerat, ultro citroque noviter restauravit. Immo et ecclesiam Sancti Stephani iuxta eas sita [241], ubi corpus sancti Leonis episcopi et martyris quiescit, similiter undique renovavit, una cum cymiterio Beatae Cyriacae seu ascensum eius. Verum etiam et basilicam Hierusalem, quae in Suxorio sita est, et olitanas eius marcuerant trabes, mirifice ipsas mutans, ex omni restauravit parte. Pariter et titulum Apostolorum, quae appellatur Eudoxiae ad vincula, totam eius noviter restauravit ecclesiam.
– basilicam Sanctae Rufinae et Secundae, quae ponitur in episcopio Silvae Candidae, quae ab olitana vetustate marcuerat, una cum baptisterio summo studio renovavit.
– et basilicam Beati Andraeae apostoli, sitam via Appia in silicae, ultra Sancto Thoma apostolo, non procul a tricesimo, desolatione ruinis praeventa, noviter una cum baptisterio restaurans, mole magnitudinis decoravit.
– basilicam Beati Cosmae et Damiani, sitam in Tribus Fatis, quae a nimia vetustate similiter trabes eius marcescentes defecerant, noviter renovavit totam.
– ecclesiam Beati Iohannis Baptistae, sitam iuxta portam Latinam, ruinis praeventam, in omnibus noviter renovavit.
– ecclesiam Apostolorum foris porta Appia [242], miliario tertio, in loco qui appellatur Catacumbas, ubi corpus beati Sebastiani martyris cum aliis quiescit, in ruinis praeventam, noviter restauravit.
– titulum Pudentis, id est ecclesia Sanctae Pudentianae, in ruinis praeventam, noviter restauravit.
– ecclesia Sancti Leucii […] posita via Flamminea, miliario ab urbe Roma plus minus V, dum […] in ruinis ex dumis [243] atque vepribus circumvallata repperuisset, noviter eam restaurans, mirae magnitudinis domocultam ibidem beato Petro, nutritori suo, aedificavit.
– fecit in basilica Beatae Petronillae ad Beatum Petrum apostolum arcos argenteos VI, pens. lib. L.
– Titulum vero Sanctae Praxedis, ex parte ruens, in integro renovavit. – basilicam Sanctae Eugeniae, tam intus quamque foris, noviter restauravit. Simili modo et basilicam Sancti Gordiani atque Epimachi, seu cymiterium eiusdem ecclesiae Simplicii et Serviliani, atque Quarti et Quinti martyribus, et Beatae Sophiae, una cum cimiterio Sancti Tertullini, foris porta Latina [244], noviter renovavit. – ecclesiam Beati Tiburtii et Valeriani atque Maximi, seu basilica Sancti Zenoni, una cum cymiterio Sanctorum Urbani pontificis, Felicissimi et Agapiti atque Ianuarii seu Cyrini martyribus, foris porta Appia [245], uno coherentes loco, quae ex priscis marcuerant temporibus, noviter restauravit.
– titulum Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae, quae vocatur Calisti, trans Tiberim, noviter in integro ex omni restauravit parte.
– titulum Sancti Marcelli, via Lata situm, noviter restauravit.
– basilicam [246] cymiterii Sanctorum martyrum Hermetis, Proti et Iacinti atque Bassillae mirae magnitudinis innovavit. Cymiterium vero Sanctae Felicitatis via Salaria, una cum ecclesiis Sancti Silani [247] martyris et Sancti Bonifacii confessoris atque pontificis, uno cohaerentes [248] solo, mirae restauravit magnitudinis. Seu et basilicam sancti Saturnini in praedicta via Salariaposita, una cum cymiterio Sanctorum Crisanti et Dariae renovavit, atque cimiterium Sanctae Hilariae innovavit. Immo et cimiterium Iordannorum, videlicet Sanctorum Alexandri, Vitalis et Martialis martyribus, seu sanctarum septem virginum, noviter restauravit. Pariter in eadem via Salaria cymiterium Sancti Silvestri confessoris atque pontificis aliorumque sanctorum multorum, in ruinis positum, renovavit.
– ecclesiam Sancti Felicis, positam foris portam Portuense [249], noviter restauravit; simulque et basilicam Sanctorum Abdon et Sennes atque Beatae Candidae una cum ceteris sanctorum cymiteriis, in idipsum pariter renovavit. Idem egregius praesul praelatas basilicas, scilicet Beati Adriani martyris seu Sanctorum Cosmae et Damiani, quas noviter restauravit, diaconias constituit.
– In prefata vero diaconia Sancti Adriani obtulit in argento canistra XII, ama una, scyphum I, patenam I, calice sancto I, amula offertoria I, pens. lib. LXVII.
– Item prae nimia eius sollerti cura [250] atque industriam [251] ex aquaeductus [252] Sabbatinae noviter formale a fundamento aedificans, fauctori suo, Beato Petro apostolo fluentia aquae perduxit, tam in fontes [253] basilicae, quod per vehicula implebantur, quam in atriis eiusdem basilicae simul balneo, utilitate peregrinorum seu ibidem servientium procurante.
– basilicam Beati primi martyris Stephani, sitam in Celio monte, quae per olitana tempora marcuerat, maximas in ea deferens trabes, tam mole basilicae quamque portica mirifice intrinsecus et extrinsecus noviter renovavit.
– in basilicam Beatae Eugeniae, quae iandudum eius renovaverat almitas, sollerti in ea gerens cura, monasterium puellarum, noviter ibidem a fundamentis aedificans, constituit.
– titulum Pammachii Sanctorum Iohannis et Pauli, quod per elapsos marcuerat annos, omnia sarta tecta eidem titulo renovavit.
– confessionem Beati Petri apostoli totam intus ex auro purissimo in lamminis diversisque historiis compte ornavit, ponderum CCC librarum ponens; et in postem superius eiusdem sacrae confessionis auri mundissimi lib. XIII. Pari modo et in ipsius apostoli confessione limitare inferius lib. XXV. Aspectum vero altaris super eadem almam confessionem atque dextra levaque parte iuxta grados, quae coherent iamdictae confessionis, addens in eo argenti lib. CXXXVI, curiose renovavit, eiusque historiis ex auro purissimo lib. XVIII nitidissime deauravit. Simulque et cantaros in eadem Dei apostoli ecclesia numero X renovavit, addens in eos argenti lib. C. Ante ianuas vero argenteas fecit canistros argenteos numero VIIII, pens. simul lib. XLV. Simili modo et in turre canistros XII, pens. inibi lib. XXXVI. In eadem quippe Beati Petri ecclesia, per diversas coronas fecit delfinos ex argento lib. C. Et in ecclesia Beati Pauli apostoli instar in delfinos posuit argenti lib. LXXX; pariter et in ecclesia Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, fecit delfinos argenteos lib. LXXX. Fecit et in ecclesia Beati Petri per diversa oratoria canistra argentea numero XII, pens. simul lib. XL; et rugas in presbiterio a parte virorum et mulierum ex argento purissimo pens. simul lib. CXXX; nec non et alias rugas in caput presbiterii ante confessionem, ex argento, pens. simul lib. CIII. Et in ecclesia Sanctae Dei Genetricis trans Tiberim fecit canistra argentea V, pens. simul lib. XV. Enimvero in basilica Sanctae Dei Genetricis, quae appellatur ad Praesepem, in altare ipsius Praesepii fecit lamminas ex auro purissimo historiis depictis, pens. simul lib. CV; ex argento intus suprascripate confessionis tabulas II, pens. simul lib. XV.
– Ecclesia vero Beatae Agnes martyris seu basilica [254] Beatae Emerentianae, pariter etiam et ecclesiam Beati Nicomedis, sitam foris porta Numentana [255], simul et cymiterium Beati Yppoliti martyris iuxta Sanctum Laurentium, quae a priscis marcuerant temporibus, noviter restauravit. Pari modo et ecclesia Beati Christi martyris Stephani, sitam iuxta praedictum cymiterium Sancti Yppoliti, similiter restauravit. – Fecit vero et in confessionem Beati Pauli apostoli ex auro purissimo imaginem in modum evangeliorum, intus super eiusdem corpus, pens. lib. XX.
– noviter dedicavit atque constituit monasterium Sanctorum Adriani atque Laurentii, quod in ruinis marcescens a priscis temporibus tamquam in cripta a secularibus habitabatur; ipse vero egregius antistes noviter eum restaurans, in praedictorum sanctorum, videlicet Adriani et Laurentii, nomine [256] aedificavit [257].
– Fecit [...] antistes in confessione Beati Laurentii martyris foris muros imaginem ex auro purissimo in modum evangeliorum, eiusdem beati Laurentii effigies continentem, quae pens. lib. XV. In ecclesia vero Salvatoris, quae vocatur Constantiniana, fecit ante vestibulum altaris gabatas aureas III, pens. lib. X. Sed et in basilica Beatae Dei Genetricis ad Praesepem fecit delfinos argenteos per diversas coronas, pens. inibi lib. XXIIII.
– fecit in ecclesia Beati Petri apostoli ad corpus imaginem quae dudum ex argento inerat Salvatoris, sanctae Dei Genetricis, sanctorum apostolorum Petri et Pauli atque Andreae, de auro purissimo mirae magnitudinis, pens. inibi lib. CC.
– idem eximius papa altare Beati Pauli apostoli una cum eiusdem confessionis fores, ex auro mundo in sacris designans historiis mirifice ornavit, pens. lib. CXXX.
– sarta tecta tituli Sanctorum Quattuor Coronatorum, quae in ruinis existebant, trabes ibidem plures imponens, omnia noviter restauravit. Item fecit patenam et calicem in basilica Beati Petri apostoli in diebus cotidianis ministeriis, ex auro purissimo, pens. simul lib. XXIIII. Item […] fecit in ecclesia Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem patenam et calicem sanctum ex auro obrizo, pens. inibi lib. XX. Item in titulo Eudoxiae, videlicet Beati Petri apostoli ad vincula, fecit canistra XII, pens. simul lib. XXXVI et delphinos per diversas coronas XXXV, pens. lib. VIII.
– fecit in basilica Beati Pauli apostoli patenam ex auro obrizo cum calice sancto, pens. simul lib. XX. Similiter et in ecclesia Beati Laurentii martyris foris murum fecit ex auro purissimo patenam cum calice sancto, pens. inibi lib. XVI.
– diaconiam Sanctorum Sergii atque Bachi, eiusdem diaconiae dispensator, propter metum templi, quod situm super eam videbatur, evertens super eandem ecclesiam, a fundamentis ipsam basilicam exterminavit. Quam [258] restaurare minime valens […], hic praesagus antistes a fundamentis in ampliorem restauravit decore nimio statum.
– Basilicam vero monasterii Beati Anastasii Christi martyrisuna cum vestario seu ygumenarchio ceterisque aedificiis, per incuriam monachorum nocturno silentio exusta, a fundamenta usque ad summum tegnum conbusta sunt. Quo audito misericordissimus praesul […], velociter currens, repperuit eam adhuc ardentem et solummodo arca eiusdem martyris lympsani eruta in media corte iacente. Cetera vero sanctuaria seu ministeria, tam in ecclesia, quam in vestario [259], ab ipso igne conflata sunt. Qui […], extinguens ignem, […] a flammiferis ruinis eruta noviter in meliori [260]statu praedictam ecclesiam cum vestario [261] et ygumenarchio ceteraque aedificia renovavit ac restauravit. – conspiciens muros huius civitatis Romanae per olitana tempora in ruinis positos, et per loca plures turres usque ad terram eversas, per suum sollertissimum studium totas civitates tam Tusciae quamque Campaniae congregans, una cum populo Romano eiusque suburbanis necnon et tota ecclesiastica patrimonia, omnibus per pedicas dividens, cum sumptis dapibusque apostolicis, totam urbem in circuitu restaurans renovavit ac decoravit.
– Presertim et in altare maiore ecclesiae Beati Petri apostoli fecit ex auro purissimo diversas storias, pens. lib. DXCII; et intus in confessione imaginem in modum evangeliorum ex auro obrizo pens. lib. XX, simul et cancellum ante eadem confessionem ex auro purissimo, pens. lib. LVI, qui fiunt simul tam in altare quam intus in sacra ultro citroque confessione, seu imagine in modum evangeliorum, necnon et in postibus inferioribus et superioribus atque cancello, simul etiam et in corpus auri obrizi lib. mille CCCXXVIII.
– In vicesimo enim praelati eximii pontificis anno, mense decembrio, XV indictione, fluvius Tiberis, a suo egressus alveo intumescens, sese per campestria dedit. Qui etiam, prae nimia inundatione, portam quae dicitur Flamminea [262]ingressus, ipsam a fundamenta [263] evellens portam, usque ad arcum qui vocatur Tres Falciclas [264]eam deduxit. Interea et muros in aliquibus transcendit locis atque ultra basilica [265] Sancti Marci, regammans per porticum Pallacinis, per plateas se extendens usque ad pontem Antonini, ipsum evertens murum, egressus, in suo se iterum univit alveo; ita ut in via Lata amplius quam duas staturas eiusdem fluminis aqua excrevisset, atque ad porta [266]Beati Petri usque ad pontem Molvium aquae se descenderent; iuxta Remissam vim ipsius fluminis se dedit. […] Sed plures dies aqua Roma [267]detenuit invasa. Qui ipse praecipuus antistes […] per sandalam orantibus via Lata cibos alebat, ut non fame necarentur, eo quod minime a suis domiciliis exire quiebant prae nimia multitudine [268] aquarum.
– Idem vero sacratissimus praesul portas aereas maiores mirae magnitudinis decoratas, studiose a civitate Perusine eas deducens, in basilica Beati Petri apostoli ad turrem compte erexit. – in titulo Beati Marci, nutritori suo, fecit patenam et calicem sanctum ex auro purissimo, pens. simul lib. XI; immo et argenteos calices IIII, pens. inibi lib. XII. Praesertim et in basilica Beatorum Cosmae et Damiani similiter patenam et calicem ex auro obrizo, pens. pariter lib. XI, obtulit. Verum etiam in diaconia Sancti Adriani instar patenam et calicem ex auro mundo contulit, pens. lib. simul XI. Fecit autem in diaconia Sancti Adriani martyris arcora de argento II, pens. inibi lib. XX; et in basilica Sancte Martine arcora de argento III, pens. inibi lib. XXX. Immo et in ecclesia Sanctae semperque Virginis Mariae, quae vocatur ad Martyres, renovavit cyborium de argento, qui ex vetustate consumptus inerat, et addidit in eo argenti lib. LX, et in pristino eum erexit noviter locum. Sed et arcum in eadem venerabili ecclesia fecit argentum, pens. lib. XII.
– sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
XCVIII. LEO III (795-816)
– natione Romanus.
– Fecit […] in basilica Beati Petri principis apostolorum, nutritori suo, turibulum aureum, ante vestibulum altaris, pens. lib. XVII. Immo in confessione eidem apostoli ruga ex auro purissimo, cum gemmis diversis, pens. lib. XLVIIII. Item coronas maiores argenteas III, pens. lib. CCCVII. Verum etiam et cortina alba olosirica rosata, habente in medio crucem de chrisoclabo et periclisin de fundato I. Sarta tecta vero basilicae Beati Petri apostoli, id est navem maiorem, seu et aliam navem super altare, cum quadriporticos [269], simul et fontes aquae ante fores argenteas, verum etiam et turrem cum cameris suis, a summo usque ad summum, omnia et in omnibus noviter restauravit. Praesertim imago [270] Salvatoris cum regiis mirae pulchritudinis depictae ad decorem suprascriptae ecclesiae, in fastigio sub arco maiore, posuit. Pari modo et in basilicam [271] Beati Pauli apostoli atque in basilica Salvatoris instar imagines fecit et constituit.
– Sarta tecta vero tituli Beatae Anastasiae, quae a priscis temporibus per incuriam marcuerant, et paene casurae erant, suo almo studio noviter restauravit. Similiter et titulo [272] Sanctae Sabinae studiose renovavit. In quo vero titulo […] fecit ex argento coronas V, pens. lib. XIIII, canistra II exafoti, pens. lib. III semis; gabathas interrasiles VIIII, pens. lib. XI. Fecit autem et in basilica Beate Dei Genetricis, quae appellatur ad Praesepem, ciborium ex argento purissimo, qui pens. lib. DXC, simul et rugas argenteas in ingressu presbiterii, pens. lib. LXXX; atque cortina maiore sirica alba, habentem periclisin et crucem de fundato. Immo et in sacratissimo altare maiore fecit vestem de chrisoclaba, habentem storia Nativitatis Domini et sancti Symeonis et in medio Cheretismon. Simul etiam et cameram eiusdem ecclesiae et in quadriportica; necnon et coronas argenteas III, pens. inibi lib. CXLV et uncias VIIII. Interea et in basilica Beati Christi martyris Laurenti, sita foras muros, fecit imagines argenteas III, Salvatoris, beati Petri apostoli et sancti Laurenti, pens. simul lib. LIIII semis. Et in sacro altare veste tirea chrisoclaba habentem storia dominice Passionis seu Resurrectionis.
– renovavit sarta tecta Beati Felicis et Audacti [273] martyrum, iuxta Sanctum Paulum apostolum, seu et basilica Sancti Menae [274], atque tituli Beati Vitalis Christi martyris, necnon et cimiterium Beati Xysti atque Cornelii, via Appia; simulque et cimiterium Sancti Iutici, via Lavicana, pariter et ecclesiam Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, sita in Fonteiana, quae per olitana marcuerant tempora atque ruerant.
– Fecit autem isdem praesul in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli confessione simul et ruga ex auro obrizo habentem gemmas pretiosas, instar Beati Petri apostoli, pens. lib. CLVI. Et super ipsum sacrum altare imago aurea, habentem Salvatorem et XII apostolos, pens. lib. LXXV. Seu et camera eiusdem basilicae, in modum Beati Petri apostoli, noviter fecit; presertim et coronas argenteas III, pens. in uno lib. CCXX; et vela olosiricas maiores sigillatas, habentes periclysin et cruce de blathin seu de fundato, numero XV; vela promiscua maiores de quadrapulo investita, quae pendent in arcora, XLIII; vela modica sigillata, quae pendent in arcora minores, ornata de quadrapulo, XX; item vela modica de stauraci, que pendent in arcora X et alia X, ex quibus tres habent periclisin de chrisoclabo; item vela IIII filopares alexandrina; item velum alithinum rotatum, habentem periclisin in rotas cum aucellos et in medio cruce cum gammadias et IIII rotas de tyreo filopares.
– Fecit autem et in basilica Beati Andreae ad Beatum Petrum apostolum rugas argenteas, pens. lib. LXXX. Verum etiam et in basilica Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, camera mirae magnitudinis.
– fecit in altare maiore Beati Petri apostolorum principis veste chrisoclaba pretiosis gemmis ornata, habente storias tam Salvatoris, beato Petro apostolo ligandi solvendique potestate tribuente, quamque principum apostolorum Petri ac Pauli passione figurantem, mire magnitudinis in natale apostolorum splendente. Item fecit veste in titulo Eudoxie super altare tirea habente gripas maiores et duas rotas chrisoclabas cum cruce et periclisin blathi et chrisoclabum.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli farum argenteum ante presbiterium cum gabathas argenteas XXX et canistrum octagoni in medio, pens. lib. LXIII; et in cantaris argenteis tam in circuitu altaris quamque in presbiterium, posuit cerea argentea, pens. inibi lib. CCXII. Et in altare Beate Petronille posuit veste de stauraci I, habens periclisin de blathis seu chrisoclabo. Fecit autem et in basilica Salvatoris, qui et Constantiniana, veste habente storia Crucifixi et de Resurrectione domini nostri Iesu Christi, habente periclisis de chrisoclabo. Sed et in basilica Beati Clementis veste de stauraci I, habente periclisi de chrisoclabo. Fecit etiam et in arcora argentea ecclesia Beati Petri apostoli vela alba paschales et in natale eidem Dei apostoli vela de stauraci valde pulcherrima.
– titulum Beatae Susannae, […] dum breviter constructus fuisset, etiam per olitana tempora ipsi parietes [275] marcuissent, ob nimium amorem eum in amplum largivit [276] aedificium et noviter in altum fodiens, firmissimum posuit fundamentum; et eruta planitie mirifice excelsa super ipsa fundamenta aedificavit ecclesiam cum absida de musivo amplissimo et caticuminia mirifica atque camera decorata, seu presbiterium et pavimentum marmoribus pulchris ornavit. Verum etiam dextra laevaque et portica eius cum columnis marmoreis construxit. Sed et baptisterium super suprascriptam basilicam constituit, ubi et dona obtulit videlicet: gabathas aureas fundatas III, pens. lib. III semis; cruces aureas II cum gemmis, pens. lib. I, cum virgas argenteas, pens. lib. IIII et uncias VII; lucerna argentea I, pens. lib. V; imagines argenteas III, pens. inibi lib. XXXV; fecit et confessionem eiusdem altaris ex argento purissimo, pens. lib. CIII, uncias II; columnas argenteas VIII cum gammadias II et arcora II, cum cruces argenteas V et gabathas XV, pens. simul libras CL; cruce diacopton I, pens. lib. XIIII, cum canistrum excedecafoti I, pens. lib. XII semis; corona maiore de argento I, cum delfinos XXXII, pens. lib. XXII; necnon et canistrum argenteum I, pens. lib. XVIII; seu et alium canistrum argenteum, pens. lib. XVIII; catia colatoria argentea deaurata I, pens. lib. IIII, uncias III; gabathas argenteas saxisca, habentem grifos deauratos, pens. lib. II; coronas argenteas II cum delfinos XVIII, pens. lib. XVIII. Enimvero isdem praecipuus antistes fecit in eadem ecclesia veste chrisoclaba cum periclisin de chrisoclabo I; seu et aliam vestem de blathin, habentem in medio crucem de chrisoclabo et tabulas chrisoclabas IIII, cum gemmis ornatas, atque gammadias in ipsa veste chrisoclabas IIII, cum periclisin de chrisoclabo.
– Fecit autem et in patriarchio Lateranense triclinium maiorem super omnes triclineos nomini suo mirae magnitudinis decoratum, ponens in eo fundamenta firmissima et in circuitu lamminis marmoreis ornavit, atque marmoribus in exemplis stravit et diversis columnis, tam purfireticis quamque albis et sculptis, cum basibus et liliis simul postibus decoravit. Et camera cum absida de musibo seu alias II absidas diversas storias pingens super marmorum constructione pariter in circuitu decoravit.
– Et in basilica Beate Priscae fecit isdem antistes calicem fundatum superauratum I et coronas III, ex quibus habens delfinos X et alia II ana novem, seu et gabathas VIII, pens. simul lib. XXVIII; veste alba olosirica, ornata in circuitu blatti bizanteo et in fronte cruce de chrisoclabo. – advenientem diem Natalis domini nostri Iesu Christi in […] basilica Beati Petri apostoli […] presul manibus suis propriis pretiosissima corona coronavit eum [Karolum regem Francorum].
– post celebrationem missarum, obtulit ipse […] imperator mensa argentea cum pedibus suis, pens. lib. ***. Sed et in confessione eiusdem Dei apostoli obtulit una cum praecellentissimos filios suos reges et filiabus diversa vasa ex auro purissimo, in ministerio ipsius mensae, pens. lib. ***. Sed et corona aurea cum gemmis maiores, quae pendet super altare, pens. lib. LV; et patena aurea maiore cum gemmis diversis, legente KAROLO, pens. lib. XXX; et calicem maiorem cum gemmis et ansis duabus, pens. lib. LVIII. Item calice maiore fundato cum sifone, pens. lib. XXXVII. Immo et alium calicem maiore fundatum, pens. lib. XXXVI, obtulit super sacratissimum altarem Beati Petri apostoli. Immo et in basilica Beati Pauli apostoli mensa argentea subminore, cum pedibus suis, pens. lib. ***, cum diversis vasis argenteis mire magnitudinis […] in basilica Salvatoris domini nostri, quae appellatur Constantiniana, obtulit crucem cum gemmis yacinctionis […]; immo et altare cum columnis argenteis et ciburio; verum etiam et evangelium cum battaci ex auro mundissimo, in gemmis ornatum, pens. lib. ***. Interea et in basilica Beatae Dei Genetricis ad Praesepem obtulit sicla argentea, pens. lib. ***.
– Prelatus vero sanctissimus pontifex iuxta ecclesiam Beati Petri apostoli, in Acoli, fecit triclinio maiore mirae pulchritudinis decorato et absida de musibo ornata, alias et absidas duas dextra laevaque super marmores picturae splendentes. Et in pavimento marmoreis exemplis stratum et ceteris amplis aedificiis, tam in ascensum scalae quamque post ipsum triclinium, compte fecit. – fecit in basilica Beati Petri apostoliveste chrysoclaba cum pretiosis gemmis ornata, habentem storia dominicae Resurrectionis. Sed et in arcora argentea vela sirica alba et in natale eiusdem Dei apostoli fecit in eadem arcora vela de stauraci pulcherrima post reversione sua. – fecit [in basilica Beati Petri apostoli] presbiterio noviter totum in marmorum pulchritudinis sculptum compte erectum. Sed et super altarem maiorem fecit tetravila olosirica alithina IIII, cum astillis et rosis chrisoclabis; et in eidem sacro altare fecit alia veste cum storiis crucifixi Domini tyrea.
– Et in ecclesia doctoris mundi Beati Pauli apostoli tetravila olosirica alithina IIII; et vestem super altarem alba chrisoclaba, habentem storiam sanctae Resurrectionis; et alia veste chrisoclaba, habentem storiam Nativitatis Domini et sanctorum Innocentorum. Immo et alia veste tyrea habentem storia caecum inluminantem et Resurrectionem. Idem […] fecit in basilica Beatae Mariae ad Praesepem veste alba chrisoclaba, habentem storiam sanctae Resurrectionis; sed et alia veste in orvicclis chrisoclabis, habentem storia Adnunciationis et sanctorum Ioachim et Annae.
– Fecit in ecclesia Beati Laurentii foris muros […] veste alba rosata cum chrisoclabo, sed et alia veste super sanctum corpus eius alba stauraci chrisoclaba cum margaretis. Et in titulo Calisti veste chrisoclaba in blatin byzanteo, habentem storiam Nativitatis Domini et sancti Symeonis. Item in ecclesia Sancti Pancratii veste tyrea habentem storiam Ascensionis Domini. Seu et in Sancta Maria ad Martyres fecit veste tyrea, ut supra.
– Et in titulo Sanctae Savinae, ut supra.
– Et in diaconia Sancti Bonifacii [fecit vestem]. Et in diaconia Sanctae Mariae, qui vocatur Cosmidi, ut supra. Et in basilica Sanctorum Cosme et Damiani fecit veste de blatin byzanteo cum periclysin de chrisoclabo et margaretis. Item in ecclesia Sancti Valentini fecit veste chrisoclaba, et alia veste fecit de fundato pulcherrima. Et in diaconia Sanctorum Nerei et Achillei fecit veste de stauraci. Et in diaconia Sanctae Dei Genetricis, qui vocatur Dominica [277] , fecit veste de stauraci.
– in venerabili monasterio Sancti Sabe fecit butronem argenteum cum canistro suo, pens. lib. XII, et veste de stauraci cum chrisoclabo et margaretis. Item et in monasterio Sancti Erasmi fecit veste de stauraci cum cruces et gamadias, simul et paratrapetis suis, cum periclisin de chrisoclabo. Necnon et in monasterio Clibuscauri fecit veste de stauraci cum periclisin de chrisoclabo. Verum etiam et in titulo Pammachii fecit vestes II, ex quibus unam de stauraci cum periclisin de christoclabo et alia veste de ymizino.
– ecclesia Beati Andree apostoli, sito in tricesimo, via Appia, in silice, sarta tecta noviter renovavit, una cum baptistero et portica. In qua ecclesia presbiterium constituit, ubi et dona offeruit, tam in argento quamque in vestibus et libris.
– Nona vero indictione […] subito terrae motus factus pridie kl. mai., ecclesia Beati Pauli apostoli ab ipso terrae motu [278]concussa, omnia sarta tecta ruerunt […]; pontifex […], instar sicut ex antiquitus existebat, ampla et maxima fortitudine ponens, in meliorem deduxit statum et in meliorem speciem ea marmoribus decoravit, tam presbiterio quam tota ecclesia marmoravit et eius portica renovavit. Simulque et in navem, quae est super altare, sarta tecta omnia noviter restauravit, quatinus et tres imagines aureas ibidem offeruit, scilicet Salvatoris domini nostri Iesu Christi, beatorum principum apostolorum Petri et Pauli, seu aliam imaginem argenteam Salvatoris deauratam super postes in introitu posuit, pens. lib. LX, sed et omne argentum ibidem quod conquassatum inerat sarta tecta ipsius cum porticibus noviter restauravit, atque in altare eius vestem de stauraci posuit et reliquas recondere praecepit. - Necnon et fenestras ipsius ecclesiae mirae pulcritudinis ex metallo gypsino decoravit.
– fenestras […] [ecclesie Beati Petri] ex metallo gypsino decoravit; et alias fenestras de vitro diversis coloribus decoravit.
– presbiterium [Beati Andreae] ex marmoribus sculptis ornavit.
– presbiterium [Beatae Petronillae] ex marmoribus sculptis decoravit.
– in monasterio Sancti Silvestri fecit vestes II: una in basilica maiore […] et alia fundata in oratorio.
– In monasterio Sanctae Luciae in Herenatis [279] fecit vestem.
– in diaconia Sanctae Luciae in VII vias fecit vestem.
– in diaconia Sancti Eustatii [280] fecit vestem.
– fecit in patriarchio Lateranense triclinium mirae magnitudinis decoratum cum absida de musibo, seu et alias absidas decem dextra laevaque, diversis storiis depictas apostolos gentibus praedicantes, cohaerentes basilicae Constantinianae; in quo loco et accubita collocavit, et in medio concam porphireticam aquam fundentem; necnon et pavimentum ipsius marmoribus diversis stravit [281].
– in titulum Sanctae martyris Savinae tetravila de stauraci cum periclisi de blati. […] et in oratorio Sanctae Dei Genetricis, sito in senodochio Firmis, fecit vestem de stauraci pulcherrima.
– in diaconia Antiqua fecit vestes.
– indiaconia Sancti Theodori fecit vestem [282].
– in titulo Beati Grisogoni fecit vestem de stauraci cum periclisin de blatin. Et in titulo Beati Laurentii in Lucina fecit vestem de stauraci cum periclisin de blati. Et in titulo Beati Marci fecit vestem de stauraci cum periclisi de blati. Et in titulo Beati Laurentii in Damasum fecit vestem de stauraci cum periclisin. […] et in titulo Beati Xisti fecit vestem de stauraci cum periclisin de blati. Necnon et in diaconia Beati Adriani et in ecclesia Beatae Martinae et in diaconia Antiqua fecit vestes de stauraci cum periclisin.
– in diaconia Beati Archangeli fecit vestes III, e quibus una de stauraci cum periclisin de blati, et alias II de tyreo cum periclisin de fundato, cum storia de elefantos. Immo et in diaconia Sancti Theodori fecit vestem de stauraci cum periclisin de blati. Et in diaconia Beati Georgii fecit vestem de fundato cum storia elefantos seu diversis storiis cum periclisin de balti. Fecit et in basilica Beati Archangeli, qui ponitur in Septimo, vestem de stauraci cum periclisin de blati. Et in monasterio Sancti Agapiti, qui ponitur ad Vinculam, fecit vestem de stauraci.
– fecit in diaconia Sancti Silvestri et Sancti Martini vestes de stauraci duas, e quibus una cum periclisin de fundato et alia vero de blati. Et in diaconia Sancti Viti fecit vestem de stauraci cum periclisin de fundato. Fecit et in diaconia in Cyro de stauraci cum periclisin de blati.
– in diaconia in via Lata fecit vestes II de tyreo cum periclisin de blati.
– Et in diaconia Sanctae Agathae fecit vestem de stauraci cum periclisin de blati. Idem misericordissimus presul fecit et in ecclesia Beatae Agnes martyris, ubi eius corpus requiescit, vestem de fundato cum periclisin de blati. Et in ecclesia Beati Apollinaris fecit vestem de stauraci, cum periclisin de blati.
– in ecclesia Beatae Eugeniae, […] fecit vestem de stauraci cum periclisin de leoconblatea. Fecit et in ecclesia Stephani in Celio monte vestes de staurace II, e quibus una in altare maiorem alia vero super corpora sanctorum martyrum Primi et Feliciani.
– in basilica Beatae Eufemiae fecit vestem de stauraci. Seu et in basilica Beati Archangeli, quae ponitur in vicum Patricii, fecit vestem de stauraci.
– in basilica Beati Petri apostoli super altare Sanctae Dei Genitricis […], quae appellatur Mediana, fecit vestem. Fecit et super sepulchrum Beati Sebastiani martiris via Appia ad Catacumbas, vestes maiores II, e quibus unam de stauraci et aliam de fundato. Et inibi super tumbas apostolorum Petri ac Pauli fecit vestes II de stauraci et fundato seu blati. – Fecit et in oratorio Sancti Stephani a Sancto Petro que appellatur Maiorem, vestem de stauraci. Fecit autem et in basilica Beati Iacincti, sita in Savinis […] vestem de stauraci pulcherrimam.
– fecit super altare Beati Petri apostoli, fauctori suo, vestem chrisoclabam mire magnitudinis, habentem storia dominicae Nativitatis cum gemmis preciosissimis et margaretis ornatam. Fecit autem in supradictam ecclesiam vela de stauracim atque de fundato, pendentes inter columnas maiores dextra levaque, numero LXV; et alia vela alba olosiricas maiores III, qui pendent ante regias in introitu; atque inibi eius beatitudo fecit crucifixum ex argento purissimo, qui stat iuxta altare maiore, mire magnitudinis decoratum, pens. lib. LII. Enimvero cui super fecit gabatas VI cum cruces ex argento purissimo, qui pendent ante arcum maiorem dextra levaque, pens. simul lib. XII semis. Enimvero et inibi fecit […] vela de stauracim, quae pendent in arcora argentea in circuitu altaris et in presbiterio, numero XCVI, ex quibus duo habentes in medio cruces de chrisoclabo cum orbiculis, et alia VIII cum periclisin de chrisoclabo. Necnon et arcora cum columnis suis fecit ex argento purissimo in supradicta ecclesia et in medio presbiterio, pens. simul lib. CCLI semis. Isdem vero almificus pontifex fecit ubi supra crucem anaglifa interrasilem ex auro mundissimo, pendentem in pergula ante altare, cum candelas XII, pens. lib. XIIII et semis.
– fecit in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli calices maiores fundatos ex argento purissimo […], qui pendent in arcora maiora, numero XI, et alios qui pendent inter columnas maiores levaque, numero XL, pens. simul lib. CCLXVII.
– fecit in basilica Beati Pauli apostoli cyburium cum columnis suis super altare, mire magnitudinis et pulchritudinis decoratum, ex argento purissimo, pens. lib. CCCCXV; necnon et crucem anaglifam interrasilem ex auro purissimo, pendentem in pergula ante altare, pens. lib. XIII; atque velum rubeum qui pendet ante altare, habentem in medio crucem de chrisoclabo et periclisin de chrisoclabo.
– in basilica Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem fecit gabatas V ex auro purissimo, pens. simul lib. VIII semis; atque crucem ex auro purissimo, pens. lib. X; necnon et coronam maiorem ex argento purissimo, pens. lib. XXXVI. Enimvero et inibi fecit vela alba olosirica pendentes inter columnas maiores dextra levaque, numero XLII, ex quibus XI rosatas. Fecit et in circuitu altaris ubi supra alia vela alba olosyrica rosata, qui pendent in arcora de cyburio, numero IIII, ex quibus una cum chrisoclabo et margaretis; atque velum alium maiorem album, qui pendet ante regias maiores in introitu.
– Sarta tecta vero ecclesiae Beatae Aureae sita in Ostias omnia noviter reparavit. Ecclesia vero Beati Marcelli sita in quartodecimo, quae ab igne fuerat exusta, isdem almificus presul in omnibus noviter restauravit.
– fecit in basilica Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, tetravila in circuitu altaris alba olosirica, ex quibus unum habet in medio tabula cum cruce de chrisoclabo et in circuitu lista de chrisoclabo. Immo et in eandem basilicam Salvatoris domini nostri Iesu Christi renovabit altare maiore mire magnitudinis et pulchritudinis decoratum, ex argento purissimo, pens. lib. LXVIIII.
– Fecit et in basilica Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem vestem chrisoclabam margaretis ornatam, habentem storiam dominicae Nativitatis, simul etiam et arcora II ex argento, in presbiterio, cum columnis IIII, et alia arcora V, pens. simul lib. CXXXIII et semis. Isdem vero praecipuus praesul fecit in basilica Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem vestem rubeam alitinam, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum storia domini nostri Iesu Christi et sancti Symeonis […] et in circuitu lista de chrisoclabo; necnon et aliam vestem chrisoclabam, habentem storiam Transitus sanctae Dei Genetricis Mariae, mirae magnitudinis et pulchritudinis decoratam, ex gemmis pretiosis et margaretis ornatam, cum periclisin de chrisoclabo, et in circuitu listam de chrisoclabo.
– in diaconia ipsius Dei Genetricis dominae nostrae, quae appellatur Dominica, fecit vestem rubeam alithina, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum storia eiusdem Dei Genetricis, ex margaretis ornatam et periclisin de chrisoclabo. Fecit autem et in diaconia ipsius Dei Genetricis quae appellatur Antiqua, super altare maiore, cyburium ex argento purissimo, pens. lib. CCXII.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritori suo, gabatam ex auro purissimo anaglifam, cum gemmis pretiosis ornatam, quae pendet ante imaginem ipsius apostoli in ingressu vestibuli, pens. lib. VII et semis. Faciem vero sacri altaris ipsius apostolorum principis ab imo usque ad summum cum liminaribus inferius superiusque, necnon et intro confessionem Salvatorem stantem, dextra levaque eius beati apostoli Petrus et Paulus habentes pariter coronas ex gemmis pretiosis, atque pavimentum ipsius confessionis investivit ex auro fulvo nimis, pens. simul lib. CCCCLIII et uncias VI. Verum etiam super ipsum sacrum altare fecit vestem chrisoclabam, habentem storiam dominicae Ascensionis seu et Pentecosten, cum periclisin de chrisoclabo. Pari modo, ubi supra, fecit imaginem ipsius apostolorum principis parte virorum, ex auro purissimo et gemmis pretiosissimis mire magnitudinis et pulchritudinis decoratam, pens. lib. XVIIII et uncias III. Praesertim vero hisdem beatissimus pontifex fecit, ubi supra, cancellos fusiles in ingressu presbiterii seu in capite dextra levaque, necnon et in ingressu vestibuli, ex argento mundissimo, pens. simul lib. mille DLXXIII. Simulque et columnas voltiles tam in ingressu corporis dextra levaque quamque etiam in capite presbiterii dextra levaque seu a parte virorum ac mulierum paria VIII, pens. simul lib. CXC. Necnon et arcos argenteos VIII, pens. simul lib. CXLIII.
– Fecit […] in basilica Beati Andree, ubi supra, regnum ex auro purissimo cum gemmis pretiosis ornatum, pens. lib. II et uncias V. Necnon et super altare Beatae Petronillae, ubi supra, fecit regnum aureum cum gemmis pretiosissimis, pens. lib. II et uncias III. Simili modo et super altare Sanctae Dei Genetricis, ubi supra, quae appellatur Mediana, fecit vestem de fundato cum periclisin de chrisoclabo, habentem storia Adnuntiationis dominicae.
– Fecit autem isdem beatissimus pontifex in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli canistros ex argento puro, numero XLVII, pens. simul lib. CCXLVII. Et in monasterio Sanctae Agathe martyris super Subora fecit vestem rubeam alitinam, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum periclisin de chrisoclabo. Necnon et in monasterio Sancti Pancratii, situm post basilicam Salvatoris quae appellatur Constantiniana, fecit vestem de fundato.
– Hic fecit beato Petro apostolo, fauctori suo, evangelia aurea cum gemmis prasinis atque iacinctinis et albis, mire magnitudinis in circuitu ornata, pens. lib. XVII et uncias IIII. Hic fecit calicem aureum praecipuum, diversis ornatum lapidibus pretiosis, pens. lib. XXVIII. Similiter et patenam auream, pens. lib. XXVIII et uncias VIIII. Pari modo et in basilica ipsius apostoli fecit Cherubim ex argento purissimo deauratos III, qui stant super capita columnarum argentearum sub cyburio, pens. lib. XCIII. Fecit quoque isdem praecipuus praesul ubi supra imaginem Salvatoris auream, quae stat in trabe super ingressum vestibuli, pens. lib. LXXVIIII.
– Fecit autem in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli angelos ex argento purissimo deauratos II, qui stant iuxta imaginem Salvatoris in ingressum vestibuli, pens. lib. C et semis. Verum etiam et policandilum porfiriticum, pendentem in pergulam ante confessionem, in catenulis aureis, quae pens. lib. I. Presertim et in ingressum basilicae, ubi supra, supra regias maiores V fecit imagines ex argento V, pens. inibi lib. CCXXVIIII. Enimvero ubi supra fecit aquamanus antipento deauratas paria II, pens. simul lib. XIIII. Fecit autem […] cereostatos maiores battutiles, anaglifos, ex argento purissimo, pens. simul lib. XXXVI et uncias VIII, atque lucernas maiores fusiles bimixas, anaglifas, II, pens. inibi lib. LVII; et constituit eius beatitudo ut cotidianis noctibus ante altare ipsius apostoli ardere debeant. Hic divina adspiratus gratia investivit trabem maiorem, qui est sub arco principali, ex argento mundissimo, pens. ex undique lib. MCCCCLII. Fecit autem hic praeclarus pontifex, ubi supra, in altare maiore vestem chrisoclabam, mire magnitudinis et pulchritudinis decoratam, habentem storia domini nostri Iesu Christi sanctaeque eius genetricis et XII apostolorum cum periclisin de chrisoclabo, undique cum margaretis ornatam et ab utrisque lateribus blatin cum chrisoclabo decoratam, quae in natale Apostolorum isdem egregius praesul ibidem poni constituit. Fecit autem, ubi supra, crucem maiorem ex auro fulvo nimis spanoclista, ornatam gemmis pretiosis, seu et cetera III puro ibidem super eam posuit, pens. lib. XLII et uncias II; necnon et cereostatos paria IIII, investitos ex argento, deauratos, pens. simul lib. LXXVII. Fecit […] super altare Beatae Petronillae, ubi supra, cyburium cum columnis porphyreticis ex argento purissimo mire magnitudinis decoratum, pens. lib. CCCXLVIII, atque imaginem argenteam stante sub arco de ipso cyburio, pens. lib. X et semis.
– [fecit] in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli super altarem maiorem vestem chrisoclabam, habentem storiam dominicae Resurrectionis, cum margaretis ornatam et periclisin de chrisoclabo, similiter ex margaretas ornatam; seu et imagines apostolorum duas ex argento deauratas, pens. simul lib. LXXXVI.
– fecit in basilica Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem, super altarem maiorem, vestem chrisoclabam, habentem storia dominicae Resurrectionis, mirae magnitudinis et pulchritudinis decoratam, cum periclisin de chrisoclabo, undique ex margaretis ornatam. Et in titulo Sanctae Dei Genetricis, quae appellatur Calisti, fecit regnum ex auro purissimo, pendentem super altare maiorem, ex gemmis pretiosis ornatum, pens. lib. I. Atque in diaconia ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Dominica, fecit regnum ex auro mundissimo, pendentem super altare maiorem, ex gemmis pretiosis ornatum, pens. lib. I. Hic beatissimus presul […] fecit in basilica ipsius Dei Genetricis ad Praesepem, in ingressu Praesepii, regias investitas ex argento purissimo, pens. simul lib. CXXVIII, et, super ipsas regias, velum modicum fundatum, habentem in circuitu listam de chrisoclabo; necnon et alia vela maiora tyrea super regias maiores tria, in ingressu basilicae, cum periclisin de fundato.
– Fecit […] in basilica Beati Petri apostoli calices maiores fundatos antipento ex argento mundissimo, qui sedent super trabes argenteas, numero XVIII, pens. simul lib. CLXXXII et semis. Necnon, ubi supra, fecit cereostatos maiores fusiles ex argento purissimo, qui stant ante confessionem, pens. inibi lib. CXCVIII. Investivit vero, ubi supra, trabem ex argento mundissimo quae est super imagines aureas in ingressu vestibuli, pens. lib. CXXVI et semis. Verum etiam, ubi supra, fecit lucernas fusiles bimixas II, ex argento purissimo, pens. simul lib. XXVII. […]. Hic fecit, ubi supra, ad Beatum Andream apostolum, super altare maiorem, cyburium ex argento purissimo, qui pensat undique lib. simul CCCV. Hic autem praecipuus pontifex, divinitus inspiratus, baptisterium [inbasilica Beati Petri] conspiciens quia iam prae nimia vetustate ruinae proximum inerat, et quia angustior locus populi existebat qui ad baptismum veniebant [283], isdem praesul a fundamentis ipsum baptisterium in rotundum ampla largitate construens in meliorem erexit statum, atque sacrum fontem in medio largiori spatio fundavit, eumque in circuitu columnis porphireticis decoravit et in medio fontis columnam posuit, et super columnam agnum ex argento purissimo fundentem aquam, qui pens. lib. XVIII et uncias X. Necnon et altarem maiorem sub absidam [284] construxit, cuius faciem atque confessionem seu rugas ad decorem ipsius sacri altaris investivit ex argento mundissimo, pens. simul lib. XLVIII; verum etiam et veste de stauraci super eum posuit; atque regularem, ubi supra, investitum ex argento purissimo fecit; et super ipsum regularem posuit arcum et gammadias ex argento, qui pens. simul lib. LXXX, necnon et imagines III ubi supra posuit, pens. inibi lib. XXXVII et uncias X. Ipsum vero baptisterium diversis in circuitu decoravit picturis.
– Oratorium vero Sanctae Crucis […], quod iam prae nimia erat vetustate ruiturum, hic praecipuus pastor eum a fundamentis simul cum absida novo aedificio erexit et ad perfectum usque perduxit, atque ipsam absidam ex musibo diversis decoratam picturis atque marmoribus miro splendore ornavit; ubi et obtulit hoc: cyburium super altare cum columnis suis atque faciem ipsius altaris investivit ex argento purissimo, pens. simul lib. CXXI et uncias II; regnum spanoclistum ex auro purissimo, cum cruce in medio, pendentem super ipsum altare, pens. lib. I et uncias XI; necnon et alias columnas argenteas IIII et super ipsas columnas regularem investitum ex argento purissimo, pens. inibi lib. LXIIII et uncias III; arcos argenteos III, pens. lib. XLIII et uncias VIII; imagines argenteas deauratas III, pens. inibi lib. XXX; canistros argenteos interrasiles XII, pens. simul lib. LXXVIII; gabatas argenteas interrasiles fundatas XXI et cruce I, pens. in uno lib. L; vestem super altare fundatam I et aliam de blati cum chrisoclabo, necnon et alia veste alba rosata cum chrisoclabo; velum modicum chrisoclabatum cum crucifixum et margaretis ornatum; vela de stauraci VII; vela de fundato IIII; vela modica quae pendent in regularem ante imagines, tireas, VI; vela alba sirica, ornata in circuitu de fundato, XII; velum maiorem album rosatum, ornatum desuper de quadrapulo I, et alium velum rubeum cum bubalo, qui pendent ante regias maiores; vela modica de stauraci III, qui pendent in regularem ante imagines; seu et alia vela promiscua sirica, numero XI. Fecit, ubi supra, ad fontes vela tyrea III, quae pendent in regularem ante imagines, et alia vela sirica numero XXI. Hic fecit beato Petro apostolo, nutritori suo, calicem aureum praecipuum spanoclistum, diversis ornatum lapidibus pretiosis, pens. lib. XXX. Pari modo fecit et patenam auream spanoclistam, similiter diversis ornata pretiosis lapidibus, pens. lib. XXV. Fecit vero super ciburium de altare maiore beato Petro apostolo cantara maiores IIII ex argento purissimo, habentes in medio cereos ex argento deauratos, pens. in unum lib. CXL. Praedictus vero et praeclarus pontifex fecit, ubi supra, turabulum apostolatum ex auro purissimo, pens. lib. II et uncias V. Fecit vero et vestem super altare maiore chrisoclabam diversis ornatam picturis, quam constituit quattuor temporibus per annum in duodecim lectiones ibidem ponere. Fecit, ubi supra, coronas maiores ex argento mundissimo III, pens. simul lib. CLIIII et semis. Fecit vero, ubi supra, lectorium ex argento purissimo mire magnitudinis et pulcritudinis decoratum, pens. lib. CXIIII; necnon et cereostatos ex argento mundissimo, stantes iuxta ipsum lectorium, pens. simul lib. XLVIIII; […] super ipsos cereostatos fecit lucernas fusiles bimixas II, ex argento purissimo, pens. lib. XXVII. […] Farocantaros in presbiterio numero XIIII ex argento mundissimo, pens. simul lib. CCCXXXII et uncias III. Necnon columnas VIIII et arcora IIII fecit ex argento, pens. inibi lib. CLXXIIII. Fecit vero, ubi supra, calices fundatos ex argento, qui pendent inter columnas maiores dextra levaque basilicae, numero LXIIII, pens. pariter lib. CCCCLXI.
– Idem vero praesagus antistes, ubi supra, ad Beatum Andream apostolum investivit altare maiore ex argento purissimo deaurato miro decore ornato, qui pens. undique lib. CXXXV; cantaros XII ex argento purissimo, pens. simul lib. LII; canistros XII ex argento, pens. simul lib. LXXVIII. Investivit vero altarem Beate Petronille, ubi supra, ex argento mundissimo deaurato diversis ornatum picturis, qui pens. undique lib. CLXXVIII et uncias VIII. Necnon investivit altarem Beati Gregorii […] ex argento deaurato pens. undique lib. CXXVII. Fecit, ubi supra, in gremio basilicae Beati Petri apostoli cortinam maiorem alexandrinam olosyricam, habentem in medio adiunctum fundatum et in circuitu ornatam de fundato. […] fecit turabulum apostolatum ex auro puro, qui procedit per stationes, pens. lib. II et uncias VIII.
– fecit in basilica Beati Pauli apostoli turabula apostolata ex auro purissimo II, ex quibus unum misit intus super corpus eius, qui pens. lib. II, et alius pens. lib. II, uncias V.
– investivit faciem altaris Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem ex argento mundissimo deaurato, qui pens. lib. LXXXVI. Fecit autem, ubi supra, coronas duas ex argento purissimo, pens. inibi lib. LIIII et semis; cortina maiore alexandrina olorisica, ornata in circuitu de fundato unam.
– obtulit per universas sanctorum sacras ecclesias huius almae Romae […] coronas vel etiam canistros […], videlicet: in ecclesia Salvatoris domini nostri, quae appellatur Constantiniana, fecit coronam ex argento purissimo, pens. lib. XXIII; et in basilica Sanctae Dei Genetricis ad Praesepem instar fecit coronam ex argento puro, pens. lib. XIII; in ecclesia ipsius Genetricis Dei in titulo Calisti fecit coronam ex argento, pens. lib. XIII, uncias III; […] in diaconia eiusdem Dei Genetricis, quae appellatur Antiqua similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. XIII; atque in ecclesia Beatae Dei Genetricis, quae appellatur ad Martyres, eodem fecit coronam de argento, pens. lib. XII et uncias III; seu et in diaconia ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Cosmidi, [285] similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. XII; et in diaconia Sanctae Dei Genetricis, quae appellatur Dominica, [286] pari modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VIIII; necnon et in diaconia eiusdem Dei Genetricis, quae ponitur in via Lata, fecit coronam ex argento, pens. lib. VIIII; simili modo fecit et in diaconia Sanctae Mariae in Ciro coronam ex argento, pens. lib. VIII; enimvero et in diaconia Beatae Dei Genetricis foris porta Beati Petri apostoli fecit coronam ex argento, pens. lib. V et uncias VIII; fecit autem et in diaconia ipsius Dei Genetricis, quae ponitur in Adriano, coronam ex argento, pens. lib. V semis; simulque et in oratorio eiusdem Dei Genetricis, qui ponitur in senodochio Firmis fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et uncias VII; et in ecclesia Beati Petri apostoli fecit canistrum ex argento purissimo, pens. lib. XXII; pari modo fecit in ecclesia Beati Pauli apostoli canistrum ex argento purissimo, pens. lib. XXII et uncias VIII; immo et in ecclesia Beati Andree apostoli, quae ponitur ad Beatum Petrum apostolum, fecit coronam de argento puro, pens. lib. XVIII; item in ecclesia Beati Andree apostoli, quae ponitur iuxta Praesepem similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. VII; et in titulo Beati Petri apostoli, qui appellatur Eodoxiae instar fecit coronam de argento, pens. lib. VIIII; verum etiam et in ecclesia Beati Iohannis Baptistae, quae ponitur iuxta Lateranense, similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in ecclesia Beati Iohannis apostoli et Evangelistae, quae ponitur ubi supra fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in ecclesia Beatissimi Stephani primi martyris, quae ponitur in Caelio monte simili modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VII et uncias X; in basilica Apostolorum, quae ponitur in via Lata eodem modo fecit coronam de argento, pens. lib. XIII; in musileo Beatae Petronillae, qui ponitur ad Beatum Petrum apostolum, fecit coronam ex argento, pens. lib. XX; in ecclesia [H]ierusalem, quae ponitur in Susurrio, fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in ecclesia Beati Laurentii martyris, quae ponitur foris murum, fecit coronam de argento, pens. lib. XIII; in ecclesia Beati Apolenarii [287] martyris fecit coronam, pens. lib. V et uncias IIII; in basilica Beati Pancratii martyris, quae ponitur foris murum, eodem modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VIII; in ecclesia Beati Valentini martyris, quae ponitur foris murum, ubi eius sacratissimum corpus requiescit, coronam ex argento, pens. lib. VI; in titulo Beati Clementi [288] martyris atque pontificis fecit coronam ex argento, pens. lib. XV; in titulo Beatae Savinae martyris instar fecit coronam ex argento, pens. lib. VIII; in titulo Beatis [simorum] Aquilae et Priscae [289] coronam ex argento, pens. lib. VI; in titulo Sanctae Balbinae similiter fecit coronam de argento, pens. lib. V semis; in ecclesia Beati Xixti martyrisatque pontificis fecit coronas ex argento puro, pens. lib. V et uncias II; in titulo Beati Laurenti martyris, qui appellatur Lucinae, pari modo fecit coronam ex argento, pens. lib. IIII, uncias X; in titulo ipsius martyris, qui appellatur Damassi, simili modo fecit coronam ex argento, pens. lib. V semis; in ecclesia ipsius martyris, quae ponitur Formonsis, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II, unc. VII; in titulo Pamachi fecit coronam ex argento, pens. lib. X semis; in titulo Emilianae fecit coronam de argento, pens. lib. IIII semis; in titulo Sancti Eusebii fecit coronam de argento, pens. lib. VI; in ecclesia Beatae Praxedis fecit coronam de argento, pens. lib. V; in titulo Pudentis fecit coronam ex argento, pens. lib. VIIII; in titulo Beati Vitalis martyris fecit coronam ex argento, pens. lib. VIIII, unc. III; in titulo Beatae Susannae fecit coronam ex argento, pens. lib. XVII; in titulo Sancti Cyriaci fecit coronam de argento, pens. lib. V semis; in titulo Beati Marcelli martyris atque pontificis fecit coronam ex argento, pens. lib. VIII; in titulo Beati Marci martyris atque pontificis, qui appellatur in via Lata, fecit coronam ex argento, pens. lib. X; in titulo Beatae Anastasiae fecit coronam ex argento, pens. lib. VII et unc. VIII; in titulo Beatae Caeciliae instar fecit coronam ex argento, pens. lib. X et unc. I; in titulo Beati Grisogoni martyris fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in diaconia Sanctorum Nerei et Achillei simili modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VI et uncias V; in diaconia Sanctae Luciae in VII vias fecit coronam ex argento, pens. lib. VI et uncias VII; in diaconia Sancti Bonifacii similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. VII; in diaconia Sancti Georgii fecit coronam ex argento, pens. lib. V semis; in diaconia Sancti Theodori eodem modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VI et uncias VIII; fecit et in diaconia Sanctorum Sergii et Bachii coronam ex argento, pens. lib. VI; in diaconia Sanctorum Cosmae et Damiani fecit coronam ex argento, pens. lib. V et uncias VIII; in diaconia Sancti Adriani martyris fecit coronam ex argento, pens. lib. VI semis; fecit autem et in diaconia Sancti Archangeli coronam ex argento, pens. lib. VI; in diaconia Sancti Eustachii similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. VI, uncias V; in diaconia Sanctae Luciae, quae appellatur Orphea, fecit coronam ex argento, pens. lib. VI, uncias II; in diaconia Beati Viti [290] fecit coronam ex argento, pens. lib. VI; in diaconia Sanctae Agathae instar fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in diaconia Sanctorum Silvestri et Martini, quae ponitur iuxta Orphea, coronam ex argento, pens. lib. VI, uncias II; in diaconia Sancti Silvestri, quae ponitur iuxta Beatum Petrum apostolum, pari modo fecit coronam ex argento, pens. lib. IIII et semis; in diaconia Sancti Martini, quae ponitur ubi supra [291], fecit coronam ex argento, pens. lib. V, uncias IIII; fecit in monasterio Sancti Sabae coronam ex argento puro, pens. lib. VIII, uncias X; in monasterio Beati Anastasii martyris eodem modo fecit coronam ex argento, pens. lib. VIII, unc. IIII semis; in monasterio Sancti Andreae, qui ponitur in clibus Scauri [292], similiter fecit coronam ex argento puro, pens. lib. V; in monasterio Beatae Agathae martyris, qui ponitur super Subora, similiter fecit coronam ex argento, pens. lib. V; in monasterio Sancti Erasmi, qui ponitur in Caelio monte, instar fecit coronam ex argento, pens. lib. IIII et unc. II; in monasterio Sancti Silvestri fecit coronam ex argento, pens. lib. VI, unc. III; in monasterio Beati Laurentii martyris, qui appellatur Pallacini, fecit canistrum de argento, pens. lib. II et unc. VII; in monasterio Sancti Pancratii, qui ponitur iuxta basilica Salvatoris, fecit coronam ex argento, pens. lib. V semis; fecit autem et in monasterio Sanctorum Andreae et Bartholomaei, qui appellatur Honori, canistrum ex argento, pens. lib. III; in monasterio Sancti Stephani, qui ponitur iuxta Lateranis, fecit canistrum de argento, pens. lib. II; in monasterio ipsius primi martyris Stephani, qui ponitur ad Beatum Petrum apostolum, fecit canistrum ex argento, pens. lib. III semis; pari modo fecit et in monasterio Sanctorum Iohannis et Pauli, qui ponitur iuxta Beatum Petrum apostolum, canistrum ex argento, pens. lib. III; in monasterio Sancti Martini, qui ponitur ubi supra, similiter fecit canistrum ex argento, pens. lib. IIII et unc. II; in monasterio Sancti Stephani ubi supra, qui appellatur cata Galla patricia, pari modo fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et semis; in monasterio Sancti Caesarii, qui ponitur ad Beatum Paulum apostolum, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. III; in monasterio Sancti Stephani, ubi supra, fecit canistrum, pens. lib. II semis; in monasterio Sanctorum Cosmae et Damiani, qui ponitur iuxta Praesepem, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. II; in monasterio Sancti Andreae, qui appellatur Massa Iuliana, canistrum ex argento, pens. lib. II semis; in monasterio Sancti Andriani, qui ponitur iuxta Praesepem, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. II, unc. II; in monasterio Sancti Cassiani, qui ponitur iuxta Sanctum Laurentium foris murum, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; fecit autem et in monasterio Sancti Stephani, qui ponitur ubi supra, canistrum ex argento, pens. lib. II et semis; in monasterio Sancti Victori, qui ponitur ad Sanctum Pancratium, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II, unc. VII; in monasterio Sancti Grysogoni [293] similiter fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; fecit et in monasterio Sanctae Mariae, quae appellatur Ambrosii, canistrum ex argento, pens. lib. II semis; pari modo fecit et in monasterio Sanctae Mariae, quae appellatur Iuliae, canistrum ex argento, pens. lib. II semis; in monasterio Sancti Andreae, qui ponitur iuxta basilicam Apostolorum, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio Sancti Stephani, qui ponitur in Dulciti, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II unc. V; in oratorio Sanctorum Sergii et Bachii, qui ponitur in Calinico, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in monasterio Sancti Agapiti, qui ponitur iuxta titulum Eudoxiae, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II semis; in oratorio Sanctae Agnetis, qui ponitur in monasterio qui appellatur Dua Furna, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II, unc. VIII; in oratorio Sancti Viti, qui ponitur in monasterio qui appellatur de Sardas, fecit canistrum ex argento, pens. lib. III; in monasterio Sanctae Vivianae similiter fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. VIIII; fecit autem et in oratorio Sanctae Luciae, qui ponitur in monasterio de Renati, canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio Sanctae Mariae, qui ponitur in monasterio Michaëlis, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. II; in monasterio Sancti Sergii eodem modo fecit canistrum ex argento, pens. lib. III; in oratorio Sanctae Agathae martyris, qui ponitur in Capud Africi, fecit canistrum ex argento, pens. lib. III; in monasterio Sanctorum Eufemiae [294]et Archangeli, qui ponitur iuxta titulum Pudentis, canistrum ex argento, pens. lib. V et semis; in monasterio Sancti Isidori simili modo fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio Sanctae Agathae martyris, qui ponitur in monasterio Tempuli [295], fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio [296] Sancti Caesarii, qui ponitur in monasterio de Corsas, similiter fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. III; in monasterio Sancti Simmitrii [297] fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio Sanctae Mariae, qui ponitur in monasterio Aquae Salviae, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; fecit et in monasterio Sancti Donati, qui ponitur iuxta titulum Sanctae Priscae, canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. V; in monasterio Sancti Iohannis, qui ponitur in Appentino, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. II; in oratorio Sanctae Mariae, qui ponitur in monasterio de Lutara, fecit canistrum ex argento, pens. lib. II semis; fecit autem et in monasterio Hierusalem, qui ponitur ad Beatum Petrum apostolum, canistrum ex argento, pens. lib. II semis; in monasterio Sanctae Agnetis, qui ponitur foris porta Numentana, fecit canistrum ex argento, pens. lib. V; in monasterio Sanctae Eugeniae, qui ponitur foris porta Latina, pari modo fecit canistrum ex argento, pens. lib. V et semis; in oratorio Sancti Gregorii, qui ponitur in campo Martis, fecit canistrum ex argento, pens. lib. III; [– fecit in titulum Beatae Savinae coronam ex argento purissimo, pens. lib. VIII; pari modo fecit et in diaconia Sanctorum Silvestri et Martini, qui ponitur iuxta Orfeam, coronam ex argento, pens. lib. VI et unc. II] in oratorio Sanctae Luciae, qui ponitur in xenodochium qui appellatur Anichiorum, similiter fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. VIII; fecit autem in oratorio Sancti abba Cyri, qui ponitur in xenodochium qui appellatur a Valeris, canistrum ex argento, pens. lib. II semis; in oratorio Sanctorum Cosmae et Damiani, qui ponitur in xenodochium qui appellatur Tucium, instar fecit canistrum ex argento, pens. lib. II et unc. I; in oratorio Sancti Peregrini, qui ponitur in hospitale dominico ad Naumachiam, fecit canistrum ex argento, pens. lib. V et unc. I.
– fecit in basilica Salvatoris domini nostri Iesu Christi, quae appellatur Constantiniana, super altare maiorem, vestes chrisoclabas II, e quibus una habentem storia Dominicae Resurrectionis et alia habentem storia vivificae atque adorandae dominicae Crucis; cantaros ex argento mundissimo VII, pens. simul lib. XXVII et unc. VII. Investivit, ubi supra, rugas ante ingressum altaris ex argento purissimo, pens. lib. XLVIII et unc. VIII; coronam ex argento purissimo, pens. lib. XII semis. Fecit, ubi supra, ad fontes, vel alba olosirica ornata in circuitu de fundato atque quadrapulo, numero X. Sarta tecta vero ipsius ecclesiae cum quadriporticos, simul et ad fontes omnia et in omnibus noviter restauravit. Simul et fenestras de absida ex vitro diversis coloribus decoravit atque conclusit; et alias fenestras basilicae ex metallo gypsino reparavit. Et in gremio basilicae fecit cortinas II, ex quibus una maiore fundata alba et alia minore alba rosata.
– Fecit […] in basilica Sanctae Dei Genetricis, qui appellatur ad Praesepem, canthara de argento puro II, pens. lib. XXIII; columnas II, pens. lib. XXI et unc. V; crucem cum gabata ex argento mundissimo, pens. lib. V.
– In diaconia vero ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Antiqua, fecit tetravila alitina olosirica IIII, ornata in circuitu de quadrapulo. Et in oratorio Sancti Andreae, ubi supra, vela duo olosirica ornata ut supra. In titulo vero ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Calisti, fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabulam de chrisoclabum cum storia ad Praesentatio domini nostri Iesu Christi et sancti Symeonis cum periclisin de tyreo; tetravila rubea alitina IIII, habentes cruces cum gammadias et in circuitu periclisin de tyreo; velum tyreum maiorem, qui pendet ante imagines cum periclisin de blatyn unum; vela modica rubea alitina cum staurace in medio, numero III, qui pendent ante imagines argenteas, cum periclisin de blatin; cortina maiore olosirica in gremio basilicae una. Fecit et imagines argenteas tres deauratas, e quibus una cum gemmis; arcum argenteum I cum gamadias suas; cereostatas paria una; tyrabula II, pens. simul lib. XCV et unc. VII.
– Fecit […] beato Petro apostolo calicem aureum diversis ornatum pretiosis lapidibus, qui procedit per stationes, pens. lib. XIII semis. Hic fecit in basilica ipsius apostoli velum chrisoclabum, qui pendet super ingressu vestibuli; item alium velum maiorem chrisoclabum, qui pendet in trabe argentea ante imaginem Salvatoris, super ingressu vestibuli; coronam maiorem ex argento purissimo, pens. lib. LIII, unc. VIII; farum argenteum pendentem infra ipsa corona, pens. lib. XXIII; item coronas argenteas IIII, pens. lib. LVII; canistros VIII, qui pens. simul lib. XL. […] fecit, ubi supra, scutos ex argento II, scriptos utrosque simbolum, unum quidem litteris grecis et alium latinis, sedentes dextra super ingressu corporis, pens. inbi lib. XCIIII et unc. VI. Fecit, ubi supra, in gremio basilicae, cortina maiore olosyrica fundata I, ornata in circuitu de fundato; velum alium olosiricum rosatum maiorem I, qui pendet in trabe maiore super imagines aureas, ornatum in circuitu de fundato. Enimvero, ubi supra, ad fontes, fecit vela sirica alba, numero VIIII, ornata in circuitu de fundato. Hic vero, ubi supra, investivit altarem beati Leonis confessoris atque pontificis, ex argento mundissimo deaurato, pens. lib. CVIIII; item investivit altarem beati Gregorii confessoris atque pontificis ex argento mundissimo deaurato, pens. undique lib. CXXVII.
– investivit altarem Beati Pauli apostoli ex argento purissimo ac deauravit, qui pens. lib. CLV; necnon et confessione ipsius atque faciem altaris investivit ex auro purissimo, pens. inibi lib. CXXI et unc. VIIII; fecit et super ingressu corporis scutum ex argentum purissimo, in quo ortodoxe fidei symbulum scribi praecepit, qui pens. lib. XXXII; fecit, ubi supra, coronas maiores III ex argento purissimo, pens. lib. XCIII. Fecit autem in basilica Beate Savinae martyris, in gremio basilicae, cortinam maiorem olosiricam de quadrapulo et fundato pulcherrima.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritori suo, super altare maiore, cyburium cum columnis suis ex argento purissimo deaurato cum diversis storiis mire magnitudinis et pulchritudinis mirifice decoratum, qui pens. undique lib. dua milia DCCIIII et unc. III.
– Ciburium vero quod exinde abstulit posuit super altare maiore in basilica Beate Dei Genetricis, quae appellatur ad Praesepem; et crucem ex argento puro fecit et inibi posuit, pens. lib. XII et unc. III; necnon et tetravila rubea alithina IIII ubi supra fecit, ex quibus unum cum chrisoclabo.
– in musileo Beate Petronille, qui ponitur ad Beatum Petrum apostolum, fecit vela alba maiores III, minores VIII, ornata in circuitu de quadrapulo, et cortina maiore alba I, ornata in circuitu de fundato. Fecit […] ante confessionem ipsius apostolorum principis angelos ex argento purissimo deauratos dextra levaque, pens. inibi lib. CXLVI; nec non et alios angelos II ex argento purissimo deauratos, qui stant in trabe maiore super ingressum vestibuli dextra levaque, iuxta imaginem Salvatoris auream, pens. simul lib. LXIIII; et alios angelos IIII minores ex argento purissimo deauratos ubi supra dextra levaque, qui pens. simul lib. LXVIII; verum etiam fecit, ubi supra, columnellas ex argento deauratas VI in ingressu vestibuli, diversis depictas storiis, qui pens. simul lib. CXLVII. Fecit et crucem maiorem ex argento purissimo deaurata, qui stat iuxta altare maiore, pens. lib. XXII; fecit vero, ubi supra, arcum maiorem ex argento mundissimo deauratum, super ingressum vestibuli, pens. lib. CXXXI semis. Fecit vero, ubi supra, intro confessionem Beati Leonis confessoris atque pontificis evangelium ex argentum mundissimo deauratum, pens. lib. VI et unc. III.
– Fecit […] in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli imaginem Salvatoris ex argento mundissimo deauratas super ingressum vestibuli, pens. lib. XLVIIII semis. Fecit, ubi supra, columnam I de argento purissimo, pens. lib. XVII.
– fecit in diaconia Beati Archangeli patenam et calicem ex argento purissimo, pens. lib. X.
– fecit in basilica Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, cyburium cum columnis suis IIII ex argento purissimo diversis depictum storiis cum cancellis et columnellis suis mire magnitudinis et pulchritudinis decoratum, qui pens. undique simul lib. mille CCXXVII.
– sarta tecta basilicae Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur ad Prasepem, omnia noviter restauravit. Cubicula vero iuxta ecclesia Beati Petri apostolorum principis, quae nimia vetustate marcuerant et iam paene ruitura erant, isdem egregius praesul a fundamentis firmissimum ponens aedificium, in meliorem erexit statum. Fecit et ubi supra, iuxta columnam maiorem, balneum in superiore positum, constructum in rotundum, mirifice decoratum. Gradus vero in introitu [298] eiusdem basilicae, tam sub porticum quam etiam in introitu, noviter restauravit. Fecit et iuxta eosdem grados, parte dextra atrii, domum a fundamentis mirae magnitudinis et pulchritudinis decoratam, in qua etiam et accubitos collocavit. Fecit et iuxta eandem domum, pro subsidiis Christi pauperum atque peregrinorum, balneum a fundamentis mire decoratum. – hospitalem beato Petro apostolo, in loco qui Naumachia dicitur, a fundamentis noviter construens, diversa illic domorum aedificia decoravit, atque ecclesiam in honore beati Petri principis apostolorum a novo construxit. In qua etiam ecclesiam sanctorum Christi martyrum corpora deferens, recondivit [299]; et omnia, quae in praedicto hospitale erant necessaria, construxit. – monasterium Sancti Christi martyris Stephani, qui appellatur cata Galla patricia, quod prae nimia vetustate iam emarcuerat atque ex parte corruerat, […] a fundamentis simul cum oratorio firmum iaciens fundamentum, in meliorem erexit statum. Gradus vero, per quos ingressus est in ecclesia Beati Petri apostoli a Sancto Andrea apostolo, quem [300] vetustate consumptae erant, a novo refecit. Pari modo et monasterium Beati Martini confessoris atque pontificis, situm ubi supra, quod nimia fuerat vetustate quassatum, paene omne a fundamentis restauravit. Sarta tecta vero basilicae Beati Andreae apostoli, quae appellatur cata Barbara patricia, quae per olitana iam fuerant tempora vetustate consumpta, noviter restauravit; simili modo et sarta tecta Beatae Luciae martyris, quae ponitur in Orphea, a novo refecit; pariter etiam et sarta tecta Beatae Balbinae martyris, quae iam paene ruitura erant, in melius restauravit; pari modo et sarta tecta basilicae Beatorum martyrum Cosmae et Damiani, sita in via Sacra, mirifice restauravit; pariter etiam et sarta tecta basilicae Beatae Martinae martyris, sita in Tribus Fatis, in melius restauravit; necnon etiam et sarta tecta tituli Beati Laurentii martyris, qui appellatur Damassi, noviter restauravit.
– sarta tecta basilicae Beati Valentini martyris, sita via Flamminea, quae iam prae nimia vetustate ruitura erant, prudentissimo studio mirifice a novo refecit; quadriporticus vero basilicae Apostolorum in via Lata, intus et foris, omnia sarta tecta ipsarum noviter restauravit; – sarta tecta basilicae Beatae Agathae martyris, sita super Subora, quae prae nimia vetustate iam emarcuerant, noviter restauravit.
– fecit in patriarchio Lateranense oratorium a fundamento in honore beati Archangeli, quem in segnino opere firmissime costruens, quod etiam ex musibo seu diversis picturis atque pulcherrimis marmorum metallis diversis coloribus undique ornavit; et omnia cimilia tam aurea quamque argentea vel etiam vela diversa ibi obtulit.
– Macron [e]am vero ipsius Lateranensis patriarchii, quae extenditur a campo et usque ultra imagines Apostolorum, quae prae nimia vetustate ruitura erant, a fundamentis simul et sarta tecta, necnon et solarium, ab imo usque ad summum noviter restauravit, et in melius firmissimis marmoribus stravit, atque cameram ipsius macroneae noviter fecit et diversis istoriis pictura mirifice decoravit. – fecit in circuitu altaris Beati Petri apostoli, nutritoris sui, tetravila rubea olosyrica alitina, habentes tabulas seu orbiclos de chrisoclabo diversis depictos storiis, cum stellis de chrisoclabo, necnon et in medio cruces de chrisoclabo ex margaretis ornatas mire magnitudinis et pulchritudinis decorata […]. Pari modo, ubi supra, fecit et alia tetravila alba olosirica rosata paschatiles, habentes tabulas atque orbicclos de chrisoclabo, necnon et cruces cum chrisoclabo ex margaretis ornatas, cum periclisi de chrisoclabo. Immo etiam et alia vela modica IIII, ubi supra, in singulis columnis de ciburio fecit, habentes tigris de chrisoclabo, et in circuitu ornatas de blati. Verum etiam et alia vela modica IIII […] in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli in columnis de ciburio posuit.
– sarta tecta basilicae Beati Stephani primi martyris, constituta via Latina, miliario tertio, quae per multa iam annorum curricula vetustate erant confecta et ruinis proxima, noviter reparavit. Verum etiam et sarta tecta Beati Basilidis martyris, sita in Merulana, noviter restauravit.
– fecit in basilica Salvatoris domini nostri Iesu Christi, quae appellatur Constantiniana, de proprio argento ipsius basilicae coronas cum delfinis suis numero V, canistros numero XXXV, gabatas numero VIII, qui pens. simul lib. CCLXXVI. Fecit autem in basilica Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur ad Praesepem, cortinam de fundato et in circuitu ornata de blatin, qui pendet super pertica super sedem, mirifice decoratam; vela promiscua tam de fundato quam etiam de stauraci et quadrapulo ornata in circuitu de blatin, numero XL. Fecit vero, ubi supra, ante ingressum Praesepii, farum in modum retis ex argento purissimo, cum canistris V, pens. simul lib. XXXVII semis.
– fecit beato Petro apostolo, nutritori sui, calicem aureum praecipuum tetragon spanoclistum, diversis ornatum preciosis lapidibus, pens. lib. XXXII; necnon fecit et patenam auream spanoclistam, mire magnitudinis et pulchritudinis decoratam, pens. lib. XXVI et unc. VI. Fecit autem in basilica cuius supra farum in modum retis cum canistros et cruces ex argento purissimo, qui pendet sub arcu principali; necnon et alium farum maiorem in modum retis cum canistros XX, pendentem sub trabem argentea, ad ornatum sanctae Dei ecclesiae, qui pens. inibi lib. ĪĪCIIII et unc. VII.
– fecit in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli crucifixum ex argento purissimo, mire magnitudinis et pulchritudinis decoratum, pens. lib. LII. Verum etiam fecit, ubi supra, tetravila alba olosirica rosata, ex quibus unum habente in medio crucem de chrisoclabo et gammadias de chrisoclabo; necnon etiam vela alba olosyrica numero VIIII, ornata in circuitu de tireo. Fecit, ubi supra, gabathas fundatas interrasiles ex argento purissimo, numero VIII, qui pendent in faro aereo in medio basilicae, qui pens. inibi lib. XIIII. Ingressum vero corporis cuius supra isdem praesul ex marmoribus candidis miro decore ornavit, atque regias aereas ibidem posuit. Super columnas vero marmoreas, quae stant in circuitu altaris ipsius Doctoris Mundi, ubi trabes quondam ligneae positae fuerant et iam nimia vetustate emarcuerant, […] super ipsas columnas lilios poni fecit, et super ipsas lilias [301] ex metallis marmoreis platomas posuit, diversis picturis mirae magnitudinis et pulchritudinis opus decoravit. Necnon, ubi supra, fecit vela alexandrina maiora, numero V, qui pendent super regias maiores in ingressu basilicae, mirifice decorata.
– fecit in basilica Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae ad Praesepem tetravila alba olosirica rosata mirifice decorata. Fecit vero, ubi supra, intro Praesepio, veste alba olosirica, rosata, ornata in circuitu de chrisoclabo et in medio crucem et orbicclos de chrisoclabo, vela alba olosirica rosata, numero IIII, ornata in circuitu de tyreo. In diaconia vero ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Dominica, fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de tyreo cum storia Crucifixi, necnon et rotas de chrisoclabo, ornata in circuitu de quadrapulo. Fecit, ubi supra, cortina fundata, ornata in circuitu de blatin. In diaconia vero ipsius Dei Genetricis, quae appellatur Cosmidin, fecit veste alba olosirica cum tabula de chrisoclabo, habentem storia dominicae Resurrectionis et in circuitu lista de chrisoclabo. Fecit ad Sanctam Mariam ad Martyres veste alba olosirica rosata cum tabula de tyreo, habentem storia Crucifixi et rota de chrisoclabo, ornata in circuitu de tyreo. Verum etiam in diaconia iamdictae Sanctae Dei Genetricis, posita foris porta Beati Petri apostoli, fecit veste de tyreo, mirifice decorata.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritoris sui, canistros interrasiles ex argento purissimo, tam in quadriportico quamque in gremio basilicae, numero XXII, pens. simul lib. CXXV; gabatas fundatas signochristas, qui pendent tam in quadriportico quamque in faro aereo in medio basilicae, numero XLVIII, pens. lib. simul CI et semis; fara argentea IIII, quae stant super trabes argenteas, pens. lib. XCIII; arcos argenteos II, pens. simul lib. XLI, unc. VIIII; vela de blatin maiores, quae pendent in trabes argenteas dextra levaque presbiterii necnon et in circuitu sedis, numero XXX, ornata in circuitu de quadrapulo; vela modica de fundato XLVII, ornata in circuitu de blatin bizanteo et investita de blatin neapolitano. Necnon et in gremio basilicae fecit cortina maiore alexandrina, mire magnitudinis et pulchritudinis decorata, ornata in circuitu de tyreo; vela modica alba olosirica rosata numero XXV, ornata in circuitu de blatin, ex quibus unum ornatum de stauraci.
– Super altare vero Beati Andree apostoli, ubi supra, fecit veste alba olosirica rosata cum tabula de chrisoclabo, habentem storia dominicae Resurrectionis et in circuitu listam de chrisoclabo. Verum etiam et semper altare Beatae Petronillae fecit veste alba olosirica rosata cum tabula de chrisoclabo, habentem storia dominicae Resurrectionis et in circuitu eius lista de chrisoclabo. Pari modo et in oratorio Sanctae Dei Genetricis, ubi supra, in Mediana fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio crucem de chrisoclabo et in circuitu ornata de tyreo. In oratorio vero ipsius Dei Genetricis, ubi supra, quae dicitur domni Pauli papae, fecit veste alba olosirica, ornata in circuitu de micilo, velum album olosiricum unum, ornatum in circuitu de micilo. Necnon et in monasterio Sancti Martini, ubi supra, fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio crucem de crisoclabo cum periclisin de tireo. – fecit in basilica Apostolorum, in via Lata, super altare maiore, veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de stauracim cum storia dominicae Resurrectionis et in circuitu veste de crisoclabo, necnon et orbiclos de chrisoclabo cum periclisi de tireo; tetravila modica rubea ornata in circuitu de fundato, ex quibus unum cum chrisoclabo; vela modica rubea alexandrina II, ornata in circuitu de stauraci. Et in gremio basilicae, ubi supra, fecit cortina maiore de fundato mirifice decoratam, ornata in circuitu de tireo et in medio cruces de tyreos. Idem vero egregius praesul fecit in titulo Sanctae Sabine martiris , super altare, veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de stauraci cum storia dominicae Resurrectionis, et in circuitu lista de chrisoclavo. Pari modo et in titulo Sanctae Susannae martiris, super altare maiore, fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de chrisoclabo cum storia dominicae Resurrectionis et in circuitu listam de chrisoclabo. Fecit autem in basilica sancti Stephani primi martiris in Celio monte veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de stauraci cum storia dominicae Resurrectionis, et cruce de chrisoclabo. Necnon et in diaconia Beati Georgii martiris, super altare maiore, fecit veste alba olosirica rosata, habentem in medio tabula de stauracim cum storia Crucifixi, ornata de tireo et rosas de chrisoclabo.
– fecit in basilica Beate Dei Genetricis, quae appellatur ad Prasepem, ob nimium amorem ipsius domine nostre, farum ex argento purissimo cum lucerna et cereabte suo, pens. simul lib. XL semis.
– Et in ecclesia Beati Petri apostoli pari modo fecit farum ex argento purissimo deaurato, mire pulchritudinis decoratum, cum lucerna et cereabte suo, qui pens. simul lib. XC semis. Enim vero, ubi supra, ad Beatum Petrum apostolum, sub ipsa imagine Salvatoris domini nostri Iesu Christi ad crucifixum, mirum in modum fecit concam ex argento purissimo, et ibidem, ob ipsius domini nostri Iesu Christi amore, pro luminariorum splendore posuit, quae pens. lib.***.
– fecit in basilicam Sancti Cyriaci vestem albam olosiricam, habentem in giro periclisin de fundato et in medio storiam Resurrectionis et in circuitu altaris tetravila alba, habentes periclisin de tyreo. Fecit autem et in titulo Sancti Vitalis vestem albam olosiricam, habentem periclisin de fundato et in medio storiam Resurrectionis. Necnon et in diaconia Sancti Archangeli posuit vestem albam olosiricam, habentem periclisin de tyreo et in medio storiam Ascensionis. Item, ubi supra, super altare Sancti abba Cyri, similem vestem obtulit. Porro in diaconia Sanctae Agathae martyris fecit […] vestem albam olosiricam, habentem in girum de tyreo et in medio storiam Resurrectionis. Verum etiam et in titulo Pammachii, super altare sanctorum Iohannis et Pauli, fecit vestem albam olosiricam, ornatam in giro de fundato, habentem storiam Crucifixi, Ascensionis et Pentecosten. Pariter et in ecclesia Beati Clementi martyris atque pontificis veste alba cum chrisoclabo, habentem storiam dominicae Resurrectionis seu Ascensionis, necnon et Pentecosten. Immo et in ecclesia Sancti Cyriaci, posita via Ostiensis, fecit vela de quadrapulo numero V, habentem storia Salvatoris vocantem discipulos de nave, et super altare sanctum ipsius martyris posuit veste de fundato.
– fecit in basilica Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur ad Praesepe, coronas argenteas cum delfinos suos numero XII, quae pens. lib. CII et uncias VIIII semis; seu et fara cantara argentea cum delfinos suos, ubi supra, fecit numero VII, pens. lib. LXXXV semis. – fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritori sui, ante presbiterium, farum volubilem ex argento purissimo cum coronis et crucibus, pens. inibi lib. CXXXVI, unc. VI. Verum etiam, ubi supra, deorsum ubi sacratissimum corpus ipsius Principis apostolorum requiescit, renovavit imaginem auream, habentem vultum Salvatoris domini nostri Iesu Christi ac sanctae Dei Genetricis Mariae dominae nostrae et beatorum apostolorum Petri et Pauli atque Andree, necnon sanctae Petronillae martyris, ubi et addidit auri obrizi lib. XXI, unc. III.
– ante Sanctum Andream investivit altare Beati Martini confessoris Christi ex argento purissimo deaurato […], qui pens. undique lib. XVII semis. Fecit autem et in basilica Beati Pauli apostoli doctoris gentium fara cantara ex argento purissimo cum delfinos suos numero V, pens. lib. LXVII, unc. IIII. – conspiciens ecclesiam Beatorum martyrum Nerei et Achillei, prae nimia iam vetustate deficere atque aquarum inundantiam repleri, iuxta eandem ecclesiam noviter a fundamentis in loco superiore ecclesiam construens, mirae magnitudinis et pulchritudinis decoratam, in qua etiam dona obtulit: cyburium ex argento, pens. lib. CCXV; canistros ex argento, numero VI, pens. simul lib. XV; calicem et patenam ex argento purissimo, deauratos, pens. lib. XII, unc. X; regnum super altare ex auro purissimo, diversis ornatum pretiosis lapidibus, pens. lib. II, unc. VI; vestes II, ex quibus unam albam olosiricam, habentem storias dominicae Nativitatis seu Resurrectionis, Ascensionis atque Pentecosten, ornata in circuitu de chrisoclabo et alia de tyreo. Idem vero fecit in basilica Beatae Dei Genetricis ad Praesepem regnum ex auro purissimo spanoclisto, diversis in circuitu pretiosis ornatum lapidibus, pens. lib. IIII, unc. VII. Pari modo et in basilica Beati Petri apostoli, fauctori sui, regnum ex auro purissimo diversis pretiosis ornatum lapidibus, pens. lib. VII.
– Fecit autem in diaconia Sanctorum Nerei et Achillei vela promiscua olosirica numero.
– Sarta tecta vero Beati Agapiti martyris, sita iuxta basilicam Beati Laurentii martyris foris murum, qui iam prae nimia vetustate emarcuerat, noviter restauravit. Immo vero et in titulo Pudentianae fecit vestem albam olosiricam, ornatam in circuitu de tyreo.
– Sepultus est in basilica Beati Petri apostoli.
XCVIIII. STEPHANUS IIII (816-7)
– natione Romanus.
– Fecit […] in ecclesia Beati Petri apostoli ad Vincula timiamaterium de argento desuper deaurato, pens. lib. ***. Item fecit gabata argentea, pens. lib ***. Similiter fecit vela olosirica cum periclisin de fundato, numero ***. Immo et in eadem ecclesia fecit vestem de chrisoclavo, cum gemmis, habentem historiam beati Petri apostoli. Item fecit vela de fundato, numero ***.
– Fecit […] in Sancto Theodoro in Sabellum crucem de auro cum gemmis ornatam et calicem de argento, pens. lib. ***.
– Fecit autem praedictus venerabilis et praeclarus pontifex in basilica Beati Petri ad Vincula patenam et calicem de argento desuper deauratum, pens. lib. ***. Item, ubi supra, fecit coronam de argento cum pendentibus suis, pens. lib. ***
– in oratorio Sanctae Barbarae martyris in Subora fecit vestem de fundato. Necnon et in basilica Beate Helenae fecit vestem de fundato.
– sepultus vero est in basilica Beati Petri apostoli.
C. PASCHALIS (817-24)
– natione Romanus.
– Qui dum praedecessor eius domnus Leo ter beatissimus papa […] tunc ei monasterium Beati Stephani primim martyris, qui appellatur Maiorem, iuxta basilicam Beati Petri principis apostolorum, ad regendum commisit.
– Fecit autem in sacro altare Beati Petri principis apostolorum vestem mire pulchritudinis decoratam, ex auro gemmisque confectam, praefigurantem storiam qualiter idem apostolus a vinculis per angelum ereptus est. In eius demum venerabilis basilica, ante aditum quae ducit ad corpus, in loco Ferrata, altare constituit, in quo et venerandum beati Xisti martyris atque pontificis corpus [h]onestissime collocavit, ubi et super arcum musibo exornatum decenter instruxit. – in eadem sacratissima Beati Petri ecclesia, iuxta ingressum, quae ducit ad Beatam Petronillam, oratorium summae magnitudinis atque pulchritudinis decoranter [302] construxit et super columnas, in quadrificio camerantes, musibo pulchrisque metallis decoravit. In quo et corpora beatissimorum martyrum Processi et Martiniani […] recondidit. In cuius absida imaginem pulcherrimam de argento exauratam cum diversis storiis inter marmorum constructiones ordinantes infixit, quae pens. lib. LXII semis; simulque et lilia de argento, pens. lib. XVII, unc. III; necnon et gabatas ex argento purissimo, numero VII, pens. simul lib. XIII, unc. II. Imagines etenim de argento exauratas fecit in eodem venerabili loco, numero III, unam Salvatoris domini nostri Iesu Christi et II alias beatorum martyrum Processi et Martiniani, pens. lib. XIII et unc. III. Simili modo canistra ex mundissimo argento, numero VIII, pens. lib. XLIII; pariterque et concha ad spongia pro nocturnis diligentiis ibidem ex argento constituit, quae pens. lib. VII, unc. VIIII. Immo et claves in modum crucis, ex auro purissimo seu gemmis exornatas in eodem venerabili loco merite decoravit, qui pens. lib. ***. Ubi etiam regularem ordinavit, quem ex laminis argenteis superinduxit, pens. lib. XX; super quem constituit arcora II de argento et gammadias IIII, qui simul pens. lib. LX. Propitiatorium ergo altaris ex lamminis argenteis exornantes circumduxit atque sacram confessionem eius interius exteriusque cum regulis suis nobilissime circumstruxit, qui simul pens. lib. ***. Et super altare eorundem beatissimorum martirum vestes II instituit, ex quibus unam de fundato cum cruce de chrisoclabo, et altera de quadrapulo mirifice exornavit; vela quoque maiores de fundato numero VII, cum periclisin de blatti circumsuti similiter decoravit. – per quorundam gentis Anglorum desidiam ita est omnis illorum habitatio, quae in eorum lingua burgus dicitur, flamma ignis exundante conbusta, ut etiam nec vestigia pristinae habitationis in eodem loco inveniri potuisset. Cuius exuberantes incendio, paene tota porticus, quae ducit ad basilicam Principis apostolorum, ignis fomitem devastavit. […] Unde postmodum ter beatissimus pastor […] silvarum copia pro lignorum utilitate [subministrabat], quatenus domicilia, sicut ante in eodem loco fuerant, ultiliter restaurarent. Porticus etenim, quae ab eadem clade vastata est, decenter quam fuerat [303], in melius firmissime restauravit.
– fecit in ecclesia Beati Petri principis apostolorum, nutritoris sui, vela chrisoclaba per arcos presbiterii, habentem storiam de mirabilibus apostolorum quae per eos Dominus operari dignatus est, numero XLVI.
– Ecclesiam etenim Beatissimae Christi martyris Praxedis, quae quondam a priscis aedificata temporibus, nimio [304] iam lassata senio, ita ut [305] fundamentis casura ruinam sui minaretur, […] illius ruinam ante praevidens, eidemque ecclesiae curam adhibens, illic pervigil saepius existens, in alio non longe demutans loco, in meliorem eam quam dudum fuerat erexit statum. Absidam vero eiusdem ecclesiae musibo opere exornatam, variis decenter coloribus decoravit. Simili modo et arcum triumphalem, eisdem metallis mirum in modum perficiens, compsit.
– multa corpora sanctorum dirutis in cimiteriis iacentia, […] in iamdictae Sanctae Christi martyris Praxedis ecclesia, quam mirabiliter renovans construxerat, […] deportans recondidit.
– construxit in eodem loco a fundamentis coenobium, quod et nomine sanctae Praxedis virginis titulavit.
– in eadem ecclesiam [306] fecit oratorium Beati Zenonis Christi martyris, ubi et sacratissimum eius corpus ponens, musibo amplianter ornavit. Fecit in eadem ecclesia ciburium ex argento, pens. lib. DCCCCX; immo et propitiatorium sacri altaris ex argenteis lamminis mirifice exornavit. Confessionem denique eius cum rugulis suis interius exteriusque vallantem pulcherrime compsit atque deauravit, qui simul pens. lib. CCC. Supra eiusdem venerabile altare fecit regnum spanoclistum, ex auro seu diversis lapidibus exornatum, pens. lib. V, unc. II semis. Et in eodem sacro altare fecit vestem de chrisoclabo cum diversis storiis mire magnitudinis atque pulchritudinis exornatam. Item, ut supra, obtulit aliam vestem chrisoclabam, ex auro gemmisque confectam, habentem storiam virginum cum facibus accensis mirifice comptam atque decoratam. Ad sacrum denique eiusdem virginis corpus obtulit imaginem ex lamminis argenteis praefiguratis, pens. lib. XCVIIII.
– fecit in iamdicto monasterio oratorium Beatae Agnetis Christi martyris, mirae pulchritudinis exornatum.
– Ecclesiam denique Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur Dominica, olim constructam et iam ruinae proximam, […] ampliorem melioremque quam ante fuerat a fundamentis aedificans, renovavit. Absidamque eiusdem ecclesiae musibo mirifice decoravit. Ubi etiam et plurima obtulit dona, scilicet ciburium ex argento, pens. lib. CCCXXXII; propiciatorium sacri altaris lamminis argenteis compte decoravit. Confessionem quoque eius cum rugulis intus et foris mirum in modum perficiens adornavit, pens. lib. CXV, unc. III. Item, ubi supra, fecit gabatam ex auro purissimo, pens. lib. II, unc. VIII. Verum etiam et arcum ex argento et columnelle II cum gammadiis duabus, pens. lib. ***. Immo et in sacro altare fecit vestem de chrisoclabo, habentem storiam dominicae Nativitatis domini nostri Iesu Christi, mire pulchritudinis exornatam. Item, ubi supra, fecit vestem de stauraci pulcherrimam, cum periclisin de blati; item aliam vestem de blati bizantea, habentem tabulam de chrisoclabo, cum vultu sanctae Dei Genetricis et angeli obsequia stantes, cum periclisin de stauraci; pariterque et aliam vestem de stauraci, habentem pavones et in medio crucem de blatin. Porro et vestes II de quadrapulo, habentes in medio cruces de blatin. Item, ubi supra, fecit vestem ex auro textam cum periclisin de blatin; coopertorium rubeum de syrico I. Fecit etiam, in circuitu altaris, vela rubea sirica III, cum gammadiis et cruce de quadrapulo. Hic venerabile praesul obtulit in trabem ante vestibulum altaris vela tyrea III, et de quadrapulo V; in arcos maiores eiusdem ecclesiae fecit vela de quadrapulo numero XX, et per arcos presbiterii vela parva de stauraci IIII; simulque in ingressu presbiterii vela tyrea III. Hic benignissimus pontifex fecit in ingressu iamdictae ecclesiae cortinam maiorem de quadrapulo cum periclisin de fundato.
– dum […] ad Sanctae Dei virginis Christique martyris Caeciliae ecclesiam adveniret, nimio iam quassata senio, eiusdem ecclesiae moenia et iam a fundamentis ruitura videns, quae per olitana tempora defectu vetustatis marcuerant et paene ruinis confracta, diu antiquitus lacerata manebant, dato studio operis in loco eodem magnifico opere novam construere ecclesiam coepit, et perficere satis meliorem quam fuerat studuit.
– construxit monasterium in honore sanctarum virginum seu martyrum Agathae et Caeciliae iuxta ipsius ecclesiam, in loco qui dicitur Colles Iacentes, in quo et monachorum Deo servientium congregationem, pro cotidianis laudibus in praefato titulo Sanctae Caeciliae […] decantandis, constituit. Et pro subsidio […] atque stipendiis monachorum […] hospitale Sancti Peregrini, positum ad Beatum Petrum apostolum, in loco qui vocatur Naumachia, […] cum fundis et casalibus atque massis […] sive agris vel vineis etiam domibus, […] in eodem monasterio confirmavit.
– fecit in ornamentis ipsius ecclesiae [Sanctae Caeciliae] absidam musibo opere decoratam, et ciburium mire magnitudinis ex argento, pens. lib. DC, unc. VIII; propitiatorium denique sacri altaris seu confessionem interius exteriusque cum rugulis suis ex lamminis argenteis mirum in modum perficiens compsit, qui simul pens. lib. CLIIII, unc. XV. Ad sacrum vero eiusdem virginis corpus obtulit imaginem ex argenteis lamminis, pens. lib. XCV. Fecit etiam, ante vestibulum altaris, regularem investitum ex lamminis argenteis et columnis duabus, ubi et posuit arcum I et gammadias II, pens. simul lib. C semis. Obtulit, ubi supra, imagines ex argento deauratas III, pens. lib. XLVIII semis. Sepefatus quoque praesul fecit per arcus eiusdem ecclesiae calices maiores ex argento XXVI, pens. simul lib. CVIIII semis. Item, ubi supra, obtulit canistra exafoti argentea II, pens. lib. II, unc. VIIII; gabatam ex auro purissimo, pens. lib. III. Fecit iamdictus pontifex canistra ex argento enafoti II, pens. lib. X; gabatas ex argento III, pens. lib. V; turabulum ex argento deauratum, pens. lib. I.
– obtulit in sacro altare vestem de blatin bizantea, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum storia qualiter angelus beatam Caeciliam seu Valerianum et Tyburtium coronavit, cum periclisin de chrisoclabo mire pulcritudinis exornatam. Item, ubi supra, fecit vestem de fundato alitino, habentem in circuitu periclisin de olovero. Ob amorem eiusdem virginis fecit aliam vestem de fundato porphyretico, habentem in medio crucem ex auro texto compte decoratam. Enimvero in iamdicto altare obtulit vestem albam sigillatam cum rosulis, habentem in medio crucem de blati cum psillias et periclisin de blatin bizantea, pulcherrime exornatam. Obtulit, in praenominato altare, vestem de quadrapulo. Fecit vela alitina venerabilis pontifex pendentes in circuitu altaris IIII, habentes cruces et gammadias de fundato et quadrapulo. In arcellam vero, ubi venerabile capud eiusdem virginis condidit, fecit vestem parvam de tyreo, cum periclisin de blati. Obtulit, ubi supra, vestem de fundato prasino; immo aliam vestem de staurace cum periclisin de olovero; ubi supra vestem de blatin cum periclisin de fundato. Fecit enim, in arcellam ad corpus iamdicatae virginis, vestem de quadrapulo cum periclisin de quadrapulo. Porro aliam vestem de staurace cum periclisin de olovero. In iamdicta ecclesia fecit vela tirea cum periclisin de blati bizanteo, numero XXV; item vela prasina, cum periclisin de olovero numero IIII. Obtulit, ubi supra, vela alitina cum periclisin de blati, numero III; simulque vela de fundato parva, cum periclisin de blati, numero II; pariter vela tyrea cum periclisin de fundato II. […] fecit per arcos iamfatae ecclesiae vela de fundato, numero XII et de quadrapulo XIIII. Fecit enim, in arcus presbiterii, vela parva tyrea cum periclisin de blati bizantea, numero XII. Hic a Deo protectus venerabilis praesul fecit in ingressu eiusdem ecclesiae cortinam maiorem de quadrapulo et staurace pulcherrime exornatam.
– monasteriis […] quidque haberent inquirens, repperit monasterium Sancti Sergii et Bachii, post formam aquaeductus patriarchii Lateranensis positum, rebus omnibus desolatum.
– in oratorium Beatissimorum martyrum Processi et Martiniani, situm infra ecclesiam Beati Petri principis apostolorum, quod et idem ipse construxit, obtulit imaginem ex auro purissimo, habentem vultum sanctae Dei Genetricis, pens. lib. X, unc. IIII. Ubi supra, fecit vestem de blatin bizantea, habentem tabulas de chrisoclabo II, cum vultu beati Petri et sanctorum martyrum Processi et Martiniani, et periclisin de chrisoclabo, mire pulchritudine decoratam. Illic etiam obtulit vestem olosiricam, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum vultu dominicae Resurrectionis domini nostri Iesu Christi et periclisin de blatin bizantea, pulcherrime comptam. Enimvero sanctis eiusdem vela olosirica cum periclisin de quadrapulo et blatin bizantea obtulit numero VIIII. Ubi et supra fecit vela parva de tyreo, cum periclisin de fundato, numero VI; turibulum de argento exaurato mirifice, pens. lib. I.
– In oratorio autem Beatissimorum martyrum Xisti et Fabiani [infra ecclesiam Beati Petri] iam nominatus pontifex fecit gabathas ex argento III, pens. lib. V, unc. VI. Ante imaginem quoque ipsius oratorii fecit velum de chrisoclabo, mirifice decoratum. Supra eorum venerabile altare fecit vestem de alitino, habentem in medio crucem de blati bizantea et periclisin similiter de blatin. Simili modo, in iamdicto oratorio, obtulit sepedictus pontifex vestem olosiricam, habentem in medio cruces de chrisoclabo II et periclisin de stauraci, diversis margaretis ornatam. Interea namque, ubi supra, fecit aliam vestem de fundato, habentem in medio crucem de blatin. Fecit autem ad ornatum praedicti oratorii vela de alitino cum periclisin de blatin bizantea, numero IIII; simulque vela olosirica cum periclisin de quadrapulo et de olovero, numero IIII.
– fecit inecclesia Beatorum martyrum Cosme et Damiani, in via Sacra, vestem de tyreo, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum vultu domini nostri Iesu Christi atque beatorum martyrum Cosme et Damiani, cum aliis tribus fratribus, cum cruce de auro texta et periclisin de olovero, pulcherrime comptam atque decoratam. Supra eorum denique sacrosanctum altare obtulit coopertorium de tyreo mirifice decoratum. Immo ante vestibulum ipsius altaris fecit tyrea cum periclisin de blati bizantea, numero III.
– obtulit in ecclesia Beati Petri apostoli in Centumcellas calicem et patenam ex argento deauratos, pens. lib. IIII, unc. II. Enimvero et in ecclesia Beati Petri apostoli, fauctoris sui, fecit evangelium cum baticin ex argento, pens. lib. VIII, unc. VIII.
– fecit in monasterio Beati Stephani protomartyris, qui appellatur Maior, ad Sanctum Petrum, vestes albas olosiricas IIII, habentes in medio cruces de auro textas cum diversis margaretis et periclisin de blatin, mirifice decoratas. Item, ubi supra, obtulit praenominatus pontifex vestem de fundato, habentem in medio crucem ex auro texta et periclisin de chrisoclabo. […] fecit in iamdicto monasterio vestem de fundato, habentem in medio tabulam de chrisoclabo cum vultu sanctae Dei Genetricis et sanctorum apostolorum Petri ac Pauli et periclisin de blatin. Obtulit, ubi supra, vestes de stauraci II, habentes in medio cruces de chrisoclabo et periclisin de blati. Fecit enim ad ornatum ipsius oratorii velum maiorem de quadrapulo, habentem in medio cruces de auro textas IIII et periclisin de blatin. In diaconia vero Beati Archangeli obtulit iamdictus pontifex vestem de blatin bizantea, habentem in medio crucem de chrisoclabo et periclisin de chrisoclabo, pulcherrime comptam. Enimvero et in ecclesia Beatae Ceciliae martyris fecit concam ex argento, ubi et pretiosum eiusdem virginis caput condidit, pens. lib. VIIII semis. Simili modo et in ecclesia Beati Cyriaci martyris in Thermas obtulit sepedictus praesul vela de fundato habentia periclisin de fundato, numero VIII.
– fecit in oratorio Beati Archangeli, quod quondam predecessor eius domnus Leo papa constituit atque construxit, vestem albam olosiricam, habentem in medio tabulam de chrisoclabo, cum storia dominicae Resurrectionis domini nostri Iesu Christi et periclisin de chrisoclabo, mirifice decoratam. Item, ubi supra, obtulit aliam vestem de fundato, cum periclisin de blatin bizantea. Fecit enim iamdictus pontifex in supradicto oratorio vestem aliam de quadrapulo, circumsuta, cum storia beatae Dei Genetricis, pulcherrime comptam atque decoratam.
– ecclesiam Sanctae et intemeratae virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur ad Praesepem, cernens quondam tali more constructam, ut post sedem pontificis mulieres, ad sacra missarum sollemnia stantes, prope adsistere iuxta pontificem viderentur, ita ut si aliquid conloqui pontifex cum sibi adsistentibus voluisset, ex propinqua valde mulierum frequentatione, necquaquam ei sine illarum interventione liceret, et largum ibidem locum inesse, qualiter inde sedem mutari valeret, cerneret, dato operis studio, coepit indesinenter agere sedem inferius positam sursum ponere, ut eo familiarius Domino preces fundere posset, quo consortia populorum modeste declinare potius constitisset [307]; denique sedem optime quam dudum fuerat pulcherrimis marmoribus decoratam condidit, et undique ascensus, quibus ad eam gradiatur, construxit; pavimentumque altaris erigens, pretiosissimis marmoribus stravit. Erexit sane sex inibi ante confessionem sacri altaris purpureo colore columnas, quas super et candidi marmoris trabem posuit, purpureis dextra laevaque marmoribus nectens, novis illas scilicet caelaturis exornans, satis commode decoravit. Presbiterium quoque ipsius ecclesiae, diveris marmoribus quam pridem fuerat, in melius reparavit. Propitiatorium vero sacri altaris seu confessionem interius exteriusque cum rugulis ex auro purissimo mirifice decoravit, pens. lib. CLXXIIII et unc. VI. Similiter quoque et altare ipsius basilicae ex argenteis lamminis cum istoriis diversis pulcherrime compsit atque deauravit, pens. lib. CCCLXXXV. […] obtulit, ubi supra, gabathas ex auro purissimo cum diversis gemmis numero VI, pens. lib. XX et unc. VI.
– obtulit in iamdicta basilica arcos ex argento numero VIII cum columnis XVI, pens. lib. CCXVIII et unc. VIII. Fecit etiam, ante vestibulum altaris, rugas maiores ex argento, pens. lib. LXXVIII. Obulit etiam et canthara, ubi supra, ex argento, numero VI, pens. lib. LX semis. Pari modo et per arcos maiores sepedicte ecclesiae fecit calices maiores ex argento, pendentiles, numero XLII, qui omnes simul pens. lib. CCLXXXI.
– venerabilis etenim praesul, ob amorem eiusdem virginis Dominae nostrae, obtulit, ubi supra, coronas ex argento, numero IIII, pens. lib. LXII et unc. II. Item, ubi supra, canistra ex argento numero II, pens. lib. XIII semis. Fecit etiam ibidem imaginem ex argento, deauratam, cum vultu beate Dei Genetricis Mariae, pens. lib. XVII et unc. III. […] obtulit in sacrosanto altare saepedicte basilicae vestes de chrisoclabo II, habentes storiam dominicae Nativitatis domini nostri Iesu Christi cum periclisi, diversis ornatas gemmis atque margaretis mirifice decoratas. Obtulit etiam, ubi supra, aliam vestem de chrisoclabo, habentem historiam qualiter dominus noster Iesus Christus a Iohanne in Iordane baptizatus est, cum periclisin de chrisoclabo, mirifice exornatam. Item, ubi supra, compsit vestem de chrisoclabo, habentem istoriam dominicae Resurrectionis domini nostri Iesu Christi, cum periclisin de chrisoclabo seu diversis ornata margaretis. […] fecit ibidem, in iamfato altare, vestem similiter de chrisoclabo, habentem storiam qualiter beata Dei Genetrix Maria corpore est assumpta, cum periclisin de chrisoclabo seu diversis margaretis, pulcherrime comptam atque decoratam. Fecit […] aliam vestem de chrisoclabo, habentem storiam dominicae Ascensionis Christi domini nostri, rite decoratam. Item […] construxit aliam vestem de chrisoclabo, habentem storiam qualiter Spiritus sanctus adveniens super apostolos, diversis ornatam atque decoratam margaretis. Immo ibidem aliam univit vestem de chrisoclabo cum storia Palmarum, modeste comptam atque decoratam. Necnon et, ubi supra, aliam compsit iam nominatus pontifex vestem de olovero cum periclisin de fundato. Pariter quoque et pro cotidianis diebus obtulit vestes de fundato II cum periclisin de quadrapulo, pulcherrime exornatas. […] fecit ipse sanctissimus praesul per arcos maiores iamfate ecclesiae vela de fundato XIIII et de quadrapulo XIIII, similiter et de imizilo XIIII. […] per arcos presbiterii iamdictae ecclesiae fecit vela de chrisoclabo, habentia storiam domini nostri Iesu Christi atque Nativitatem seu Assumptionem eiusdem intemeratae virginis, numero XXVI. Pariterque et per arcos obtulit vela de quadrapulo diversis storiis circumsuta, numero XXIIII. […] obtulit sursum in aspectu abside pannum alexandrinum, mirifice decoratum. Obtulit etiam in trabem maiorem ipsius basilicae velum maiorem de fundato, habentem tabulas de chrisoclabo VII et periclisin de blatin bizantea. Fecit enim ad ornatum ipsius basilicae, in ipsam trabem, vela de quadrapulo numero VI et de imizilo vela numero IIII. Ipse etenim saepedictus pontifex fecit, iuxta vestibulum altaris in absidam, vela de quadrapulo numero XII; ubi supra, de blatin vela numero VI. […] fecit, in ingressu iamdictae basilicae, cortinam maiorem alexandrinam cum diversis storiis, compte decoratam. Simili modo […] ibi obtulit cortinam alexandrinam, mirifice exornatam. […] obtulit in praenominata basilica vela alba olosirica in travem maiorem cum periclisin de fundato numero VI. Item in absidam ipsius basilicae posuit vela alba cum periclisin de fundato VI. Verum enim vero vela alba cum periclisin de blatin bizantea, numero IIII. […] etiam altare Praesepii iamdictae basilicae seu venerabilem confessionem ultro citroque ex auro purissimo cum diversis storiis mirifice compsit atque decoravit, pens. lib. CXXXIII, unc. IIII. Similiter et ex argento deaurato cum variis storiis ibidem iuncxit, pens. lib. CCLIIII, unc. IIII. Item ibidem obtulit iamfatus pontifex gabatas ex auro purissimo cum gemmis diversis, numero III, pens. simul lib. VIII, unc. X. Porro et vela de alitino cum periclisin de blatin bizantea numero V ibidem posuit. – fecit in ecclesia Beatae Christi martyris Ceciliae vestem de chrisoclabo, habentem storiam dominicae Resurrectionis domini nostri Iesu Christi, mirifice depictam atque exornatam. – fecit propitiatorium sacri altaris Beati Petri apostoli principis, ubi sacratissimum eius corpus quiescit, spanoclistum ex auro fulvo, cum diversis storiis depictum atque mirifice decoratum, pens. lib. CC. Item in iamdicta ecclesia […]obtulit vela crisoclaba per arcos presbiterii, habentia storia dominicae Passionis atque Resurrectionis domini nostri Iesu Christi, numero XLVI.
– Pariter et in ecclesia Beatorum martirum Cosme et Damiani, in via Sacra, fecit vestem olosiricam, pulcherrime comptam atque decoratam.
– fecit in basilica Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae appellatur ad Praesepem, gabatas ex auro, diversis gemmis ornatas, numero VI, pens. lib. VI. Item, ubi supra, obtulit gabatam apostolatam ex auro purissimo, pens. lib. V. Item, ubi supra, fecit fara cantara ex argento, numero VIII, pens. simul lib. LXXXII. […] obtulit in iamdicta basilica columnas IIII et arcum I, pens. simul lib. LX. […] fecit, in venerabili altare ipsius ecclesiae, vestem albam, habentem in medio crucem de chrisoclabo, diversis gemmis circumsutam et pulcherrime exornatam; aliam quoque ibidem adnectens vestem de blatin bizantea, simili modo cum cruce de chrisoclabo diversis lapidibus honestissime decoratam. Fecit enim ad ornatum praefatae ecclesiae vela de chrisoclabo per arcos presbiterii, habentia storia dominicae Passionis atque Resurrectionis domini nsotri Iesu Christi, numero ***. Necnon et in trabem maiorem saepius dictae ecclesiae obtulit vela alia cum periclisin de quadrapulo, numero VI. Item in trabes ipsius ecclesiae fecit vela de fundato, numero VI. Obtulit etiam vel alba olosirica in circuitu altaris iamdictae ecclesiae, habentia periclisin de quadrapulo, numero IIII.
– fecit in ecclesia Beatae Dei Genetricis, quae appellatur Dominica, rugas ex argento, pens. lib. LXVI. Fecit enim in ecclesia Beatae Dei Genetricis Mariae dominae nostrae, sita Savinis in episcopio, vestem de fundato cum periclisin de blatin bizantea.
– sepultus vero est in ecclesia Beati Petri apostoli.
CI. EUGENIUS II (824-7)
– ecclesiam Beatae Savinae martyris, positam in Adventino monte, […] post pontificalem sibi adtributam gratiam, ad meliorem cultum perduxit et picturis undique decoravit.
– Fecit autem in ecclesia Beatae Savinae martyris supradicta cyburium ex argento purissimo, pens. lib. ***.
CII. VALENTINUS (827)
– natione Romanus […] de regione via Lata.
CIII. GREGORIUS IIII (827-44)
– natione Romanus.
– ecclesiam Beati Saturnini martyris, foris portam Salariam constitutam, quae vetustate nimia et longo iam senio a fundamentis ceciderat, novis fabricis aedificare coepit [308] et picturis variis decoravit; ubi etiam vestem de fundato I.
– corpus beati Gregorii huius universalis Ecclesiae praesulis […] ex loco sepultus quo prius fuerat tulit, et non longe ab eo in alium noviter constructum, infra ecclesiam Beati Petri apostoli, summo honore perduxit, eiusque sacrum altare argenteis tabulis undique perornavit, et oratorium suo sancto nomine titulavit, absidamque eius desuper aurato musibo depinxit. In quo scilicet oratorio sanctorum corpora beatorum martyrum Sebastiani, Gorgonii ac Tiburtii, ex cymiteriis quibus ante iacebant, perduxit et unumquodque eorum separatis altaribus collocavit.
– Obtulit autem in eodem oratorio vela maiora vel modica sirica XVIII, vestes super altare sub quo sanctissimi Gregorii pape corpus requiescit III, unam cum chrisoclabo, habentem storiam; et super unumquodque altare praedictorum martyrum vestem de fundato I; imagines denique desuper argentatas necnon auro perfusas III, habentes vultum Domini et eorum depictos quorum specialia ibidem corpora humata miraculis ac virtutibus pollent.
– ecclesiam tunc Beati Marci […], quae ab nimiam vetustatem crebro casura esse videbatur, […] a fundamentis prius eiecit et postmodum novis fabricis totam ad meliorem cultum atque decorem perduxit, absidamque ipsius praenominatae basilicae musibo aureis superinducto coloribus cum summa gratulatione depinxit. Fecit vero sarta tecta eius omnia nova, et quicquid in ea ante vile cognoverat, pretiosum postea esse maluit. Igitur consummatis omnibus his, pro remedio et futura retributione animae suae, obtulit in iam sepe nominata ecclesia futuris temporibus permanenda haec: regnum aureum I, quod usque hodie super altare dependens cum gemmis valde optimis, habens autem in medio auream crucem cum gemmis pariter pretiosis; item gabatas ex auro purissimo II, pendentes ante praenominatum altare, et gabatas interrasiles II de argento; item alias gabatas de argento XII, angelorum opere constructas; et alias gabatas interrasiles V cum pedibus suis; item, ubi supra, obtulit tymiamateria aureo colore perfusa III; canistra de argento XII; coronas argenteas maiores et minores VIII; cruces de argento III, et unaquaeque habet lib. I; cereostatas desuper argentatas IIII. Fecit et cyburium ad laudem atque decorem confessoris iam sepius dicti ex argento purissimo, pens. lib. mille. Altare quoque eiusdem argenteis similiter tabulis exornavit. […] obtulit, ubi supra, vestem de fundato I, habentem mucrones per circuitu; fecit et aliam vestem de olovero I, habentem aquilas; obtulit iamfatus praesul veste de olovero I, habentem in medio gemmas et mala aurea et per circuitu zonam de chrisoclabo; immo vero obtulit sanctissimus praesul vestem de olovero cum chriphis et unicornibus; vestem quoque aliam cum crisoclabo per circuitum, habentem in medio Resurrectionem domini nostri Iesu Christi; sepe […] obtulit in praenominata ecclesia vestem cum chriphis et chrisoclabo per circuitum, habentem in medio Nativitatem domini nostri Iesu Christi; item vestem aliam cum crisoclabo, habentem per medium rotas de chrisoclabo IIII et Nativitatem atque Baptismum domini nostri Iesu Christi; obtulit vero praenominatus pontifex vestem aliam cum leonibus, habentem Resurrectionem Domini de chrisoclabo; vestes de fundato minores VIII, quae altaribus superponuntur quae per circuitu eiusdem ecclesiae esse noscuntur; vela alba sirica IIII, unum habens undique tyreum et in medio crucem et gammadias de chrisoclabo, aliud de stauraci, habens in medio crucem de olovero et gammadias de tyreo, tertium et quartum similiter; vela de rodino IIII, quae sacrum altare circumdant, ex quibus unum habet crucem de chrisoclabo; vela de fundato XXVI et linea similiter, quae pendent per arcos ecclesiae; vela alexandrina ante portas maiores pendentia, habentia homines et caballos; cortinam alexandrinam I; vela alia habentia mucrones de fundato IIII, velum de optabulo I; vela alia de fundato VIII, habentia per circuitum periclisin de blata; et alia vela VI cum aquilis, habentia per circuitum periclisin de tyreo; vela simulque alia de fundato V, habentia leones et periclisin de tyreo; vela alia alexandrina, ex quibus unum habens rotas et rosas in medio, et aliud arbores et rotas, pendentia ante valvas ipsius ecclesiae; item velum modicum de olovero, habens in medio hominem cum caballo; vela cum argento spanisca XIIII; vela modica, ubi supra, de olovero X, habens unumquodque eorum anates. Hic divina inspiratione protectus obtulit in iamdictae basilicae aquaemanule de argento I.
– fecit et in ecclesia Beati Cosme et Damiani martyrum vestem de fundato I, habentem in medio storiam sanctorum eorundem de chrisoclabo. Simili modo vero fecit et aliam vestem de fundato, habentem in medio storiam depictam cum chrisoclabo in ecclesia Beati Abbaciri atque Archangeli ad Alefantum.
– obtulit in basilica Beati Eustacii martyris vestem de fundato unam, habentem in medio storiam de chrisoclabo. Fecit iam sepe nominatus praesul aliam vestem in ecclesia Beatorum martyrum Sergii et Bachii de fundato I.
– fecit in ecclesia Beati Petri apostoli vela cum crisoclabo numero XIIII, habentia diversas storias evangeliorum et passiones beati Petri et Pauli, necnon Andree apostoli, quae dependent ante imagines auro argentoque perfusas, in travi desuper argentata, ante quam adeas ad sacram confessionem, speciosa valde visibus humanis atque praecipua.
– Fecit autem in ecclesia Beati Christi martyris Georgii magnificus praesul hinc inde porticos, quos etiam ad decorem ipsius basilicae variis ornavit picturis. Absidam vero eiusdem diaconiae a fundamentis, auxiliante Domino, cum summo studio compsit. Hic a Deo amabilis pontifex, dum diligenter cerneret quod eiusdem venerabilis diaconiae secretarium prae nimia temporum vetustate marcesceret, noviter […] ad meliorem erexit honorem. Obtulit itaque sanctissimus papa, ubi supra, haec dona: vestem de fundato I, et aliam cum chrisoclabo, habentem imaginem Salvatoris et martyrum Sebastiani atque Gregorii; vela de fundato maiores II, minores XVII. Fecit autem in confessionem ipsius basilicae rugas de argento, ex auro perfusas.
– sarta tecta basilicae Beati Adriani martyris, posita in via Sacra, quae prae nimia vetustate marcuerat, noviter restauravit.
– fecit in patriarchio Lateranense triclinium, mirae magnitudinis decoratum, cum absida de musibo; seu et alias absidas duas, dextra laevaque posita in paracellaria [309], variis storiis depictas. Fecit etiam sanctissimus papa in ecclesia Beati Clementis confessoris vestem de fundato cum leonibus et periclisin de optabulo. Simili modo et in diaconia Beati Theodori martyris vestem de fundato leonatilem, cum periclisin de optabulo. Fecit autem in ecclesia Beati Christi martyris Laurentii, quae ponitur foris muros, vestem chrisoclabam, habentem storiam Zachei. Fecit et aliam vestem fundatam, habentem griphos, in honore sanctae Dei Genetricis ad Martyres. Necnon et in basilica Beati Stephani protomartyris, in Celiomonte, vestem de fundato cum gammadias. Verum etiam et in diaconia Beatae Dei Genetricis Mariae, in via Lata, fecit vestem de stauraci, cum periclisin de blatin. Simili modo et in ecclesia Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae ad Praesepem fecit vestem auritestilem, habentem Nativitatem, Baptismum, Adpraesentatio et Resurrectione, habentem in capite ipsius storiae gemmas albas CCCLXXX, iacinctas L, prasinas XXII, et in circuitu alvaviras legente de nomine domni Gregorii quarti pape. Item fecit et in diaconia Beati Adriani martyris in Tribus Fatis vestem de fundato.
– Fecit autem praefatus praesul in ecclesia Apostolorum ad Vincula vestem de fundato, habentem leones cum grifis. Fecit et aliam vestem de fundato in ecclesia Beati Martini confessoris atque pontificis, habentem leones cum arboribus. Necnon et in basilica Beati Eusebii martyris vestem de olovero, habentem aquilas cum periclisin de quadrapulo. Obtulit etiam praedictus praesul in basilica Beatae Genetricis Mariae trans Tyberim vestem de tyreo, habentem storiam dominicae Nativitatis atque Resurrectionis domini nostri Iesu Christi. Immo et in diaconia quae vocatur Cyro, simili modo obtulit vestem de fundato. In diaconia vero Beatae Mariae, in via Lata, eodem modo vestem de fundato obtulit.
– fecit in ecclesia Beati Marci confessoris Christi atque pontificis patenam octogoni exauratam, habentem in medio vultum domini Dei nostri et, a duobus lateribus, vultum ipsius beati Marci atque eiusdem praesulis, pens. lib. V; simili modo et calicem fundatum cum foliis exauratum ibidem obtulit, pens. lib. VI; sciphum quoque argenteum illuc offerre curavit, pens. lib. VI. Obtulit etiam, ibi supra, praenominatus pontifex canistra ennafotia II, pens. simul lib. XIIII. Verum enim vero et in ecclesia doctoris gentium Beati Pauli apostoli obtulit sepedictus pontifex vestem chrisoclabam, habentem storiam domini Dei nostri et in eius obsequium, a dextris vel a sinistris, archangelorum seu apostolorum laudabilis numerus, mire magnitudinis atque pulchritudinis, diversis lapidibus vel margaritis ornatam pulcherrimeque contextam.
– formam quae Sabbatina nuncupatur, quae iam per plurimos annos confracta atque disrupta esse videbatur, dato operis studio, sicut a priscis fuerat aedificata temporibus, ita quoque eam praesagus antistes a noviter aedificare atque construere visus fuit; ita ut ad ecclesiam Beati Petri apostoli atque ad Ianuculum, sicut prius ita et nunc, indiffluenter decurrat. Fecit etiam in diaconia Beatae semper virginis Mariae in Cosmidi vestem de tireo, habentem storia dominice Nativitatis atque Resurrectionis Christi veri Dei nostri. Ad honorem et gloriam beate Dei virginis Susanne obtulit sanctissimus praesul in eiusdem ecclesia veste fundata cum periclisin de tireo. Fecit autem in ecclesia Beati Quiriaci martyris atque diaconi vestem de fundato, habentem periclisin de stauraci. Pari modo et in ecclesia Beate Pudentiane virginis vestem de fundato, cum periclisin de quadrapulo. Obtulit beato Vitali martyri vestem de fundato, habentem aquilas et periclisin de quadrapulo. Praefato vero pontifex fecit in ecclesia Beate Anastasie martyris vestem de fundato, habentem aquilas et periclisin de olovero. Immo vero obtulit iamdictus praesul in basilica Beate Lucie martyris, quae appellatur Orfea, vestem de fundato cum periclisin de optapulo. […] fecit in titulo Beati Grisogoni martyris vestem de tireo, habentem storia Danielis cum periclisin de stauraci. Obtulit vero beatissimus papa in titulo Pammachii vestem de stauraci, cum periclisin de quadrapulo. Verum etiam fecit et in ecclesia Beate Ceciliae martyris vestem de fundato, habentem aquilas et grifos, cum periclisin de olovero. Pari modo et in titulo Emiliane obtulit vestem de fundato, habentem aquilas et periclisin de lata bizantea. Simulque et in ecclesia Beati Xisti martyris atque pontificis fecit vestem de tireo, habentem storia Danihelis, cum periclisin de olovero. Fecit et in ecclesia Beate Balbine martyris vestem de fundato, cum periclisin de olovero. Fecit autem in titulo Damassi vestem de stauraci, habentem periclisin de blatta bizantea. Fecit etiam et in ecclesia apostolorum Iacobi et Philippi vestem de fundato. Item in ecclesia Beati Marcelli confessoris atque pontificis fecit vestem de fundato. Pari modo et in basilica Beati Laurentii in Lucinae fecit vestem de stauraci. Item in ecclesia Sancti Valentini fecit vestem de fundato, cum gammadias de obtapulo.
– iuxta latus […] basilicae [Sanctae Dei Genetricis, quae more veterum nunc usque Calisti trans Tiberim dicitur] monasterium a fundamentis statuit et novis fabricis decoravit. […] Eo igitur tempore, saepedicta ecclesia quibusdam per circuitum locis longo senio erat praerupta, sed eam firmissimis undique munitionibus restauravit, et in ea sanctum fecit Praesepium, ad similitudinem Praesepii sanctae Dei Genetricis quae appellatur Maioris; quod videlicet lamminis aureis et argenteis adornavit. In quo, pro remedio ac venia delictorum, haec obtulit dona: imaginem auream, habentem storiam Dominae nostrae, cum diversis et pretiosis gemmis, iachinctas maiores numero XIII, prasinas X, albas maiores numero XXVIIII, alamandinas maiores numero XX, albas modicas ***, habentem in circuitum capite coronae diverse philopares; cercellus paria II, habentes gemmas pretiosissimas, albas numero XVIII, prasinas VIII, iachinctas IIII; item in eodem, imaginem habentem morenas prasinales pretiosissimas II, ex quibus unam habet pendules numero XI, item morenam trifylem auream, habentem gemmas diversas albas numero LXXIII et buticulas XXXIII, morenam in quo pendent gemmas iachinctas XIII; digitias aureas VIIII, pendentes in filum aureum; item morenam fylata, ex quibus habet gemmas pendentes iachinteas XIIII signochristas, habentes buticellas II et minores III; omnes morenas cum petinantes eorum; gabathas aureas purissimas interrasiles phylopares signochristas pendentes in catenulas III, lilio et uncino, legente DE DONIS DEI ET SANCTAE MARIAE QVI VOCATVR PRAESEPEM TRANS TIBERIM et DOMNVS GREGORIVS QVARTVS PAPA PYRO CORDE OBTULIT, III; gabatam saxiscam signochristam, habentem storiam in modum leonis incapillatam cum diversis operibus purissimis aureis, pendentem in catenulas IIII et uncinum I; item gabatam saxiscam, habentem in modum leones IIII, cum diversas istorias serpentorum et in medio stantem pineam et IIII leoncellos modicos exauratam, pendentem in catenulas tribus et uncinum I; item gabathas saxiscas, ex quibus habet singulis operibus exauratis pendentes in catenulis III et uncinos IIII, ex quibus habet I gemmis vitreis II, quod domnus item Gregorius quartus pontifex libenti obtulit animum. Immo vero obtulit iamdictus praesul in ecclesia doctoris gentium Beati Pauli apostoli cortinam fundatam, pendentem in arcum triumphalem, habentem in medio Adnunciatio et Nativitatem domini nostri Iesu Christi; item velum oloverum I, pendentem in regularem sub imaginem argenteam, habentem historiam imperatoris. Ubi supra fecit et alia II modica vela fundata, que pendent in circuitu altaris daforis numero XVI; item vela V, pendentes intus in circuitu altaris, habentes lora XXV; vela, quae pendent in presbiterium, numero XXIIII; vela fundata, quae pendent in arcos maiores, numero XL; in cyburium ipsius ecclesiae fecit vela IIII. Pari modo et in ecclesia Beati Christi martyris Georgii fecit vela de fundato VI, habentes in circuitu gammadias de obtapulo. Ipse vero […] fecit in monasterio Sancti Sabe vestem de olovero cum leonibus, habentem periclisin de optabulo I. Verum etiam et in monasterio Beati Anastasii martyris eodem modo fecit vestem de stauraci cum periclisin de quadrapulo I. Simulque et in monasterio Sancti Andreae, qui ponitur in Clibuscauri, fecit vestem de stauraci, cum periclisin de optabulo I. Seu et in monasterio Sanctae Agathae martyris, qui ponitur super Subora, fecit vestem de olovero cum periclisin de obtapulo I. Necnon et in monasterio Sancti Herasmi fecit vestem de stauraci, cum periclisin de obtapulo I. Enim vero et in diaconia Sanctae Luciae, qui ponitur in Septem Vias, fecit vestem de olovero, cum periclisin de obtapulo I.
– Simili modo et in monasterio Sancti Silvestri fecit vestem de olovero, cum periclisin de obtapulo I. Ubi supra fecit et aliam vestem de fundato cum grifis, habentem periclisin de blatta. Pari modo et in monasterio Sanctae Praxedis fecit vestem de olovero cum periclisin de stauraci I.
– fecit in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli vela chrisoclaba per arcos presbiterii, habentia storia ipsius beati Pauli apostoli et in circuitu lista cum auro, numero XXII.
– obtulit in ecclesia Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae domine nostrae, quae appellatur Calisti et Cornelii, coronas argenteas II, per unamquamque delfinos XII, pens. lib. XII. Simulque et in diaconia Beati Christi martyris Georgii fecit coronam de argento I, cum delphinos XII, pens. lib. VI. […] fecit in basilica Beate Dei Genetricis semperque virginis Marie dominae nostrae, quae appellatur Calisti et Cornelii, canistra de argento IIII, legente sanctae Dei Genetricis et domni Gregorii pape, pens. lib. XXIIII; et, in altare quoque eiusdem, tabulas de argento, pens. lib. CXIII.
– Fecit […] infra ambitum ipsius ecclesiae operosam decoramque restructionem. Nam prius altare in humili loco situm fuerat, paene in media testudine, circa quod plebs utriusque sexus conveniens, pontifex cum clero plebi confuse immixto, sacra miseria celebrabat; sed et sancta corpora beatorum Calisti et Cornelii et Calepodi, in meridiana [310] plaga ecclesiae tumulata, postergum populi iacentia [311], non condigne honorificabantur. Quod religiosus idem papa non leve tulit, sed solerti solitoque studio cum intima industria operam adhibens, mirificum opus inchoans, optime consummavit. Nam effosso clandestino antro, summa cum reverentia praefata sancta corpora elevans, in occidentali plaga eiusdem ecclesiae, hoc est in ambitu absidae, honorifice collocando occuluit; circa quae quam maximae molis aggregans aggerem, comptum miris lapidibus tribunal erigens decoravit. Supra quae confessionem, respicientem ad ortum solis, miri operis caelaturarum ornata compagine coaptavit, infra consurgentes siquidem bases altaris, quod miri metri et ornatus modulo ex argento perspicue comens, in honore sanctae Dei Genetricis Mariae semper virginis, elato scilicet priori, erexit inter consurgentes pulchri operis gradus. Ante quod presbiterium ampli ambitus operosi operis funditus construxit, cui ex septemtrionali plaga lapidibus circa saeptum matroneum adposuit. Sed et decorem altari addens et matrem Domini emerito honorans muneribus, fecit ibidem vestem crysoclabam cum blatta bizantea, habentem historia Nativitatis et Resurrectionis domini nostri Iesu Christi, et insuper imaginem beatae Dei Genetricis Mariae refoventem imaginem oblatoris sui.
– fecit amas argenteas VI, quod procedunt per omnes stationes, pens. sing. lib. XIII; sciphos II, pens.sing. lib. X; gemiliones VIII, pens. ana singuli lib. II. – ea quae in ecclesiae Beati Petri apostoli foris muros longo iam senio quassata videbantur, ad pristinum statum cultumque perduxit. Nam paene totam porticum super oratorium Sanctae Dei Genetricis Mariae, quod Mediana dicitur, noviter ex trabibus ceterisque lignis ob decorem basilicae dedicavit. Immo et aliam similiter porticum ante valvas argenteas novo opere cultuque praecipuo perficit. Necnon et in fronte paradisi iamfatae ecclesiae principali musibo cuncta, quae a priscis temporibus in eodem pariete erant diruta, velocitate nimia pingere ac restaurare decrevit. Renovavit simul et porticum eiusdem ecclesiae, quae super gradus eius esse perspicitur, per quos populus orationis voto indifferenter habet ascensum. Fecit etiam iuxta Accolam [312], pro quietem [313]pontificis, ubi post orationes matutinales vel missarum officia eius valeant membra soporari, hospicium parvum, sed honeste constructum, et picturis decoravit eximiis. – fecit et in patriarchio Lateranensi, pro utilitate sive usu pontificis, prope oratorium Sancti Christi martyris Laurentii, habitaculum satis idoneum, ubi et quies est optima, et cum clericis suis pontifex, inde egrediens, omnipotenti Domino debitas potest laudes persolvere. Igitur post haec […] de aedificiis iam dirutis, et prae magnitudine temporum paene casuris, quae infra palatium ab antiquis patribus videbantur esse constructa, […] novo cultu et opere a fundamentis erexit atque conposuit. Nam descensum qui paracellarium respicit, per quem antea homines veluti in nocte ascendebant vel descendebant, ita noviter reformavit ut nulla inde transeuntes deinceps, ut ante, obscuritas valeat praepedire. A quo videlicet loco usque ad oratorium Sancti Laurentii cuncta, quae erant vetera, restauravit, et alia nova adiecit, in quibus III caminatas fieri iussit. Renovavit immo et balneum, quod iuxta paracellarium situm est, a fundamentis per totum, et marmoribus ceterisque placabilibus operibus decoravit. Nam prius vetustatis longitudine [314] casurum esse videbatur, nisi mens vel optimum tanti pontificis studium eum ad priorem statum reducere decrevisset.
– Pari modo et in ecclesia Salvatoris, quae appellatur Constantiniana, fecit vestem auritextile abentem storiam Palmarum et Cenam Domini. Item in venerabili monasterio Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae et Sancti Cornelii et Calisti, quae appellatur trans Tiberim, fecit canistra numero VI, qui pens. lib. XVIII; sciphum I, pens. lib. VIII, unc. III; cantara cum timiamateri, pens. lib. III; siclonem I, pens. lib. III; cereostata II, pens. lib. ***.
– fecit idem coangelicus atque eximius praesul in basilica Salvatoris domini nostri Iesu Christi, iuxta patriarchium Lateranensi, vestem cum chrisoclabo I, habentem in frontem altaris istoriam beatissimorum Baptistae et Evangelistae Iohannis; et per altaris circuitum similiter uno corpore coherentia quasi vela similiter de chrisoclabo, quasdam picturas habentia in modum griphorum, cornua in frontibus picta. Fecit autem in monasterio Beatissimi martyris Christi Laurentii, quod dicitur Pallacinis, canistra de argento VI et cereostata duas, desuper argento inductas; sciphum argenteum I et ama similiter de argento I. Fecit autem in oratorio Sanctissimi papae Gregorii, situm infra ecclesiam Beati Petri apostoli, columnellas argenteas IIII, habentes libras argenti XL. Post haec namque omnia ipse venerabilis pontifex in curte, quae cognominatur Draconis, domum satis dignam, undique porticibus ac solariis circumdatam, a solo noviter fieri statuit.
– Fecit autem similiter et in curte alia, quae Galeria vocitatur, domum aliam, largam ac spatiosam satisque praecipuam, ad opus atque utilitatem pontificum.
– fecit in basilica Sanctae intactaeque virginis Dei Genetricis dominae nostrae Mariae, quae cognominatur ad Martyres, cyburium ex argento purissimo, pens. lib. CCCC; simul et coronam ex argento purissimo I, pens. lib. X semis. Similiter autem fecit in basilica Beati Marcelli confessoris atque pontificis coronam ex argento purissimo III, pens. lib. ***. Immo vero et in diaconia Sancti Georgii martyris fecit velum alexandrinum, habentem fasanos XII, seu velum ante ianuas lineum plumatum I.
– Sepultus est […] in basilica Beati Petri apostoli.
CIIII. SERGIUS II (844-7)
– natione Romanus […] regionis quarte.
– in basilica Salvatoris, quae Constantiniana nuncupatur, mirae pulchritudinis opus explevit. Nam ambitus sacri altaris, qui strictim in ea fuerat olim constructus, largionem proprio digito designans, a fundamentis perfecit, pulcrisque columnis cum marmoribus desuper in gyro sculptis splendide decoravit, ubi nunc sacra plebs in administratione sacri largiter consistit officii.
– pontifex […] in eadem basilica obtulit vela alaba olosirica XX, ornata per circuitum de fundato; similiter et alia de fundato optima valde XX, ornata per circuitum de blatin. Ubi etiam confessionem mirificam, Christo cooperante, construxit et argenteis tabulis auroque perfusis fulgide compsit; quam propriis manibus consecrans reliquias posuit. Et aliud quidam opus ante fores huius venerandae ecclesiae valde optimum fecit [315], quia sacra pridem quae latebant populis limina, summo studio omnibus manifesta constituit [316], cum pulchri decoris ibidem arcos a fundamentis construxit [317]; quos etiam variis picturis nitide decoravit.
– cameram Praesepii domini nostri Iesu Christi, quod basilicae Beatae dei Genetricis dominae nostrae conectitur, quae Maior ab omnibus nuncupatur, argenteis tabulis ac deauratis, habentes storiam dominicae Incarnationis atque Nativitatis beatae Dei Genetricis Mariae, magnifice atque praecipue perornavit, quod nullus pontificum per tot annorum curricula ad tanti decoris speciem perducere arbitravit. – formam quae Iovia vocatur, quae per evoluta annorum spacia demolita atque a ruinis plena existebat, […] a noviter eam restauravit; et tanta aqua abundanter praefulsit, qui paene totam civitatem satiavit.
– fluvius qui appellatur Tiberis, alveum suum egressus est […]. Et ingressus est per posterulam, quae appellatur Sanctae Agathae, in Romanam urbem […]. Transcendit interea in aliquibus locis et muros urbis, et egressus est in ecclesiam Beati Laurentii, quae appellatur Lucinae. Et exinde ingressus est ad Beatam semperque virginem Dei Genetricem, quae posita est in via Lata, et inde transivit ad Beatum Marcum.
– Sc [h]olam cantorum, quae pridem Orphanotropheum vocabatur, cum prae nimia vetustate iam emarcuerat et paene in ruina posita atque confracta a priscis temporibus videretur, Dei annuente clementia, a fundamentis in meliorem, ut olim fuerat, statum noviter restauravit. Ceterum etiam et in oratorio Beati Stephani protomartyris, quod positum est in ipsa schola, fecit velum de fundato I cum periclisn de tyreo; similiter, ubi supra, fecit patenam et calicem de argento purissimo, qui pensant simul lib. II et uncias II.
– basilicam Beati Romani martiris, quae non longe ab urbe foris porta Salaria sita est, quae a priscis temporibus persenuerat et paene casura erat, suo almo studio, a fundamentis in signino opere construxit; quam etiam titulo Sanctorum Silvestri et Martini parrochiam esse decrevit; ubi et posuit vestem de fundato I cum periclisi de blattin.
– fecit in patriarchio Lateranense, in oratorio Beati Caesarii martyris, qui positus est in vestario, vela sirica numero V, unum de blatti, ornatum in circuitu de quadrapulo; et alia duo de quadrapulo, ornata de tyreo; et alia duo de tyreo, ornata de blatti byzantina. Fecit autem et basilicam Sancti Teodori martyris, quae in Coranis videtur finibus posita, miliario ab urbe Roma trigesimo, quam etiam splendide picturis fulgentibus decoravit.
– fecit et in basilica Beati Petri principis apostolorum, nutritoris sui, in altare maiore, vestem cum chrysoclavo, habentem historiam Salvatoris domini nostri Iesu Christi sedentis in throno, et in circuitu eius stantes angeli cum apostolis.
– Ecclesia etenim Beatissimi Martini confessoris Christi atque pontificis, quae quondam priscis aedificata temporibus, nimio iam lassata senio, ita ut a fundamentis casura ruinam sui minaretur, […] in alio non longe demutans loco, in meliorem eam quam dudum fuerat erexit statum. Hic enim beatissimus et praeclarus pontifex multa corpora sanctorum, dirutis in cimiteriis iacentia, […] quaerens atque inventa colligens, […] deportans recondidit. – in iamdicta venerabili ecclesia fecit in absidam fenestras, quas ex vitro et diversis coloribus decoravit, sed et presbyterium ex marmoribus sculptis ornavit. Fecit autem in eadem ecclesia ciburium ex argento purissimo, cum columnis quatuor porfyreticis, qui pens. lib. DCCCX. – fecit et basilica Sancti Theodori martyris, quae in Coranis videtur finibus posita, miliario ab urbe Roma plus minus XXX, quam etiam splendide picturis fulgentibus decoravit; ubi fecit vestem de fundato I. Verum etiam obtulit in ecclesia Beati Silvestri et Martini confessorum atque pontificum: regnum aureum valde preciosissimum, cum gemmis prasinis, iacinctinis et albis, quod nunc usque super altare cernitur pendens, habens in medio crucem de auro purissimo cum gemmis similiter pretiosis; item gabatas ex argento purissimo auroque perfusas IIII, pendentes ante vestibulum sacri altaris, atque gabatas interrasiles deauratas, cum bullis II; similiter cruces aureas cum gemmis valde optimas II, et aliam similiter crucem de argento unam. Obtulit autem in eadem basilica thimiamateria aureo superinducta colore III; patenas de argento mundissimo ac deauratas II; colatorium de argento quod in sacro utitur deauratum officio I; regnum de argento purissimo cum tintinnabulis, habentem in medio crucem cum palumba I.
– obtulit, ubi supra, aquaemaniles de argento, paria III; item sextaria de argento purissimo III; calices de argento purissimo ac deauratos II; similiter et patenam de argento maiorem, auro perfusam, habentem in medio effigiem domini nostri Iesu Christi I. Obtulit vero ad honorem ipsius venerandae basilicae canthara de auricalco XII; rugas similiter de auricalco, paria VI.
– Fecit […] ciburium ex argento purissimo, pens. lib. ***; nam et confessionem sacri altaris argenteis tabulis auroque perfusis, pens. lib. ***, magnifice perornavit, ut per sacras eorum intercessiones etherei regni gaudia possideret. […] obtulit, ubi supra, imagines de argento auroque perfusas III, quorum una habens effigiem domini nostri Iesu Christi, aliae vero duae sanctorum Silvestri et Martini, sedentes supra vestibulum sacri altaris. Obtulit vero in iam saepius dictam basilicam vestem de crisoclabo, habentem istoriam Resurrectionis domini nostri Iesu Christi cum gemmis prasinis, hyacinthis et albis. Fecit et aliam vestem de fundato valde pretiosissimam cum chrisoclabo, habentem in medio effigiem Salvatoris domini nostri Iesu Christi, dextra levaque eius effigies sanctorum Silvestri ac Martini, similiter cum gemmis prasinis, hyacinthis et albis. Immo vero obtulit sanctissimus praesul coronas alexandrinas pretiosissimo opere contextas, numero III; vela de fundato, ornata in circuitu de blata, quae pendent in arcus ipsius basilicae byzantea, numero XXIIII; vela alia de fundato, cum periclisin de blata XV; vela alba olosirica, ex quibus sacrum circumdatur altare numero IIII, unum ex eis habens in medio crucem et gammadias de chrisoclabo, et alia in circuitu ornata de blati byzantea. Verum etiam, ubi supra, fecit vestem aliam olosiricam, rosatam, cum chrysoclavo, habentem historiam Resurrectionis domini nostri Iesu Christi, necnon et aliam vestem rubeam I, cum caballo albo habente alas, cum periclysi de chrysoclavo et gammadias IIII et crucem de chrysoclavo. Hic sanctissimus praesul fecit in antedicta ecclesia imagines ex argento purissimo deauratas, numero III, unam quidem habentem vultum domini Salvatoris, et alias duas habentes vultus sanctorum confessorum Silvestri et Martini, sedentes super vestibulum sacri altaris. Ubi supra fecit vela maiora de fundato numero XXIIII, similiter et linea XXIIII. Venerabilis quoque praesul fecit in ingressu iamdictae ecclesiae cortinam maiorem alexandrinam cum diversis historiis compte decoratam. Fecit, ubi supra, cerostatos ex argento, paria III; verum etiam coronas de argento purissimo, numero IIII; similiter et canestram de argento purissimo, numero I. Fecit etiam in eadem ecclesia velum rubeum cum avicellis diversis et periclysi de blatti byzantea, simulque copertoria super iconas de sirico porfyro, numero III.
– fecit in basilica Sancti Martini confessoris confessionem de argento purissimo exauratam, cum imagine sanctae Mariae cum decem virginibus; et in ipsa confessione evangelium de argento purissimo exaurato et rugula in praedicta confessione, par I; et, ante ipsam confessionem, regularem ex argento purissimo cum columnis II, ex argento purissimo.
– iuxta latus ipsius basilicae, ad laudem Creatoris, monasterium in honore beati Petri apostoli ac Pauli, Sergii et Bachii, sanctique Silvestri et Martini a fundamentis construxit.
– Benedictus [pontificis frater] […] curam ecclesiasticam et publicam necessitatem omnia in muris parietum et aedificiis diversis expendere coepit, in tantum ut diu noctuque incessanter laborando et vexando non deficeret.
– Destruxerat […] ecclesiam iamdictam Beati Martini, quae fuerat opere mirabili antiquitatis constructa, ut, sub praetextu istius deiectionis et reaedificationis, liberius valeret depraedationes in ecclesiis et in populis peragere.
– Sepultus vero est in basilica Beati Petri apostoli.
CV. LEO IIII (847-55)
– natione Romanus.
– Hic vero insignis et praeclarus antistes […] obtulit in basilica Beati Petri apostoli coronam ex argento purissimo I, pens. lib. XXIIII; gabatas interrasiles II, pens. lib. II; vela VII, duo quidem de fundato et alia duo de staurace et tria de spanisco. Obtulit vero ibidem, ad splendorem et gloriam ipsius venerandae basilicae, cortinam alexandrinam, mirae pulchritudinis I, habentem istoriam pavonum portantium desuper homines, et aliam istoriam aquilorum rotarumque et avium cum arboribus.
– obtulit in basilica Sanctorum IIII Coronatorum, […] canistra de argento purissimo III, pens. lib. ***, aquamanile similiter de argento purissimo, parium I, pens. lib. ***; cantram cum timiamaterio I, pens. lib. ***; vela de fundato, quae ad nitorem ipsius in arcos videntur ecclesiae pendere, XII; item vela sirica alba XXXIIII. Fecit vero in eadem basilica, ad splendorem sacri altaris, vestem olosiricam, habentem periclisin de chrisoclabo, et aliam vestem albam cum rosis, habentem rotas VII et in medio tabulam de chrisoclabo cum effigiem hominis gerentis in capite gemmas prasinas V; item vestem albam de crisoclabo cum rotis VI. Fecit autem in iamdicta basilica, ad honorem et gloriam sacri altaris, vela habentia cruces et gammadias de crisoclabo IIII; item vela sirica cum rotis XVII, ex quibus IIII cum gammadias de crisoclabo et gemmis ac bullis aureis XXXIII; velum acupictile, habentem hominis effigiem sedentis super pavonem I; item vela habentia istoriam sanctae Dei Genetricis III; item vela alia fundata XIIII; et alia vela de blata II.
– fecit in basilica Sanctae Dei Genetricis, quae ponitur in vicum qui nuncupatur Sardorum, vestem de fundato, habentem istoriam sanctae Dei Genetricis de chrisoclabo cum prophetis. – sedilia in ingressu de marmoribus patriarchii construxit, quae nullus pontificum ut perficeret arbitravit. Nam et salorium, quod beatae memoriae Leo tertius papa construxerat, cum prae nimia vetustate, fractis travibus, in ruinis cerneretur emersum, noviter pulcrius in meliorem speciem restauravit. – obtulit in basilica Beati Petri apostoli butronem de argento purissimo, cum gabbatis argenteis pendentibus in catenulis VII. Fecit autem ad inluminationem ipsius basilicae rete aeneum cum canistris argenteis XVII. Nam et farum mirae magnitudinis ad splendorem et gloriam sepius memoratae ecclesiae reparavit. In qua etiam obtulit coronam de argento mundissimo, pens. lib. ***; vela de fundato, quae in ambitu sacri altaris pulcriora dependent, XXV; item vela leonum habentia istorias, quae ante vestibulum sacrae confessionis cernuntur pendere, X; et alia vela de fundato, quae inter columnas ipsius venerande basilicae dextra levaque coruscant, XLVI; item vela de fundato, quae in arcos ad ornatum et decorationem presbiterii pendent, XXXIII; verum tamen et alia vela de fundato, quae in diversis eiusdem basilicae locis almificus papa constituit pendere, XVIII; et alia quidem vela, quae ante ianuas sacrae basilicae pendunt, III.
– fecit in basilica Sanctorum martirum IIII Coronatorum vestem de crisoclabo, habentem istoriam Resurrectionis domini nostri Iesu Christi atque effigies praedictorum martirum et ipsius almifici praesulis.
– ad decus et honorem ipsius preadictae ecclesiae [ Beati Petri apostoli] fecit coronas ex argento purissimo, miro compositas opere II, pendentes in catenulis argenteis, cum gemmis et bullis deauratis, pens. I lib. CXXXII et alia CXXX, habente I clamasterios argenteos subterpendentes XXXVII, et alia simili modo habente XL.
– fecit in oratorium Sancti Andree apostoli ad Sanctum Petrum vela maiora de fundato II et alia minora V, ornata in circuitu de blata.
– fecit in monasterio Sancti Anastasii […] vestem siricam de fundato I, habentem istoriam aquilarum; similiter et vela de fundato II, compta in circuitu de blata. Simili modo fecit in monasterio Sanctae Praxedis vestem de fundato I.
– accubitum [in Laterano], quod domnus Leo bonae memoriae tertius papa a fundamentis construxerat et omnia ornamenta ibi paraverat, tunc prae nimia vetustate et oblivione antecessorum pontificum deleta sunt […]. Iste vero beatissimus et summus presul Leo quartus cum gaudio et nimia delectatione omnia ornamenta sive alimenta, quae inde deleta fuerant, noviter reparavit et ad usum pristinum magnifice revocavit. Necnon et crucem ex auro purissimo gemmis ornatam, quam Karolus, piae memoriae imperator Francorum et Romanorum, in basilica Salvatoris domini nostri Iesu Christi, quae appellatur Constantiniana, temporibus domni Leonis sanctae recordationis tertii papae obtulerat […], isdem praefatus et magnificus praesul fecit eam ex auro purissimo, et mirae magnitudinis margaretis et gemmis iacinctinis et prasinis utiliter ornavit et ad usum pristinum sanctae Dei Romanae ecclesiae mirifice paravit.
– Saxorum vico validus ignis invasit, qui flammarum virtutibus cuncta conburere coepit validius; […] ventorum flatibus altius extendebatur ignis in aëre, cuncta conburens atque comminuens, ita ut propius Beati Petri principis apostolorum basilicae perveniret, Saxorum Langobardorumque domos ac porticum concremans atque diripiens.
– Ipse vero a Deo amabilis et prudentissimus papa fecit in basilica Beati Petri apostoli vela de fundato, in circuitu autem de blata, numero XLV.
– fecit in monasterio Sancti Martini, quod basilicae Beati Petri apostoli coheret, ad laudem et gloriam beati Martini oraculi, mirae pulchritudinis vestem fecit, habentem istoriam superius memorati sancti iacentis in lectulo, cum effigiem Salvatoris domini nostri Iesu Christi; simul effigie sanctae martyris Agathae, habens ad pedes effigiem ipsius almi pontificis, habentem gemmas iacinctas XVII. In eodem oratorio fecit vela IIII et unum quidem habens rosas de chrisoclabo III.
– Fecit quidem in basilicam Sanctorum IIII Fratrum vestem de fundato I, habentem istoriam ipsorum sanctorum martyrum et effigiem ipsius magni praesulis, habentem gemmas XII; similiter et vela de fundato IIII.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritori suo, canistros interrassiles de argento purissimo, pens. lib. ***. Ubi supra obtulit coronas de argento purissimo, pens. lib. ***. […] obtulit beato Petro apostolo, ad splendorem et gloriam ipsius sacratissime basilicae, lucernam bimixin de argento purissimo, pens. lib. XLV. Fecit autem, ubi supra, post Saracenorum sevissima devastatione, in eadem basilica rugas de argento purissimo, pens. lib. LVII.
– Fecit etiam isdem sanctissimus et beatissimus praesul in ecclesia Beati Petri apostolorum principis vela quae pendent in arcos presbiterii ex auro texta, habentia storiam beati Petri apostoli, numero XVIII. Necnon et in oratorio beati Leonis confessoris atque pontificis, quod est situm infra praedictam ecclesiam, vestem de fundato I, habentem istoriam aquilarum. Obtulit, ubi supra, coronam de argento I, pens. lib. ***; tam etiam fecit ipsa vela de fundato, ornata ex utraque parte de blatin, numero XX. Obtulit beato Petro apostolo calices de argento, qui sedent super circuitum altaris, numero XVI, pens. lib. ***; verum etiam et calicem pendentilem cum catenulis et delfinis, pens. lib. ***. Ideo sanctissimus et coangelicus praefatus praesul, post depraedationem Saracenorum, istius ecclesiae fecit et in corpus beati Petri apostoli imagines argenteas totasque exauratas, numero III, una quedam in medio habentem effigiem Salvatoris domini nostri Iesu Christi cum gemmis in capite per crucem ornata iacinctionis et prasinis; item alia quedam vero positam dexteram partem Salvatoris, habentem vultum beati Petri apostoli et beatae Petronillae; alia quadam posita parte leva, depicta vultus beati Andree apostoli, simul et vultus summi praedicti praesulis, pens. lib. CIIII. Fecit, ubi supra, fara aerea, quae sedent super vestibulum sacri altaris, numero XII.
– monasterio [318] Corsarum, quod iuxta basilica Beati Xisti martyris atque pontificis situm est, quod quorundam malorum hominum fuerat operibus desolatum et ad saecularem habitationem perductum, […] perfectius restauravit.
– Fecit vero isdem beatissimus in [ basilica dominae nostrae Dei Genetricis semperque virginis Mariae iuxta Sanctum Laurentium foris muros] vestem de fundato I; necnon fecit ibidem vela numero XLV; et infra ipsius ecclesiae, in oratorio, quae vocatur Beatae Barbarae obtulit vestem de fundato I; et in oratorio supradictae ecclesiae Beati Nicolai donavit vestem de fundato I; et in oratorio Sanctae Eugeniae fecit vestem de fundato I.
– donavit in ecclesia Beati protomartyris Stephani, quae ponitur foris muro, iuxta ecclesiam Beati Laurentii martyris, vestem de fundato I. Et infra huius moeniae ecclesiae, in oratorio Beati Leonis martiris, fecit vestem de fundato I.
– Et […] obtulit in ecclesia Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae ponitur infra praedicto monasterio, qui vocatur Corsarum, fecit vestem de fundato I; ubi supra obtulit in oratorio Sancti Cesarii vestem de fundato I.
– monasterium, quod nunc Sancti vocatur Stephani et Cassiani, restaurans, muneribus ac divitiis locupletissime perornavit. – intra basilica Beati Petri apostoli oraculum mirae pulcritudinis summique decoris construxit, quod pulcris marmoribus cirumdans, splendide compsit; absidamque eius ex musibo aureo superinducto colore glorifice decoravit. In quo etiam venerabile corpus beati Leonis confessoris atque pontificis recondens, sacrum desuper construxit altare et ciburio cum cruces exauratas […] aureis simulque argenteis tabulis, non tantum confessionem sacram, verum etiam frontem sepedicti altaris satis decenter et onorifice perornavit, ut praesens per omnia opus ibidem dedicatum luce clarius manifestat. Quam ob rem venerandi altaris frontem praecipuam, tabulis auro optimo noviter dedicatis, una cum gemmis quam plurimus valde optimis ac pretiosis, totam circumdedit et in meliorem, ut prius, statum atque decorem perduxit. In quibus scilicet aureis, ut dictum est, tabulis, non solum Redemptionis nostri forma depicta praefulget, verum et eius Resurrectio veneranda atque indicium sacrae ac salutifere crucis, Petri quoque Paulique pariter vultus atque Andree in praenominatis tabulis similiter splendent atque coruscant; inter quos sanctissimi quarti Leonis praesulis, necnon et spiritalis filii sui domni imperatoris Lotharii […] persone Deo care per cuncta saecula venerande depicta sunt. Quod denique tabularum opus CCXVI auri obrizi libras pensant. Confessionem vero crebro dicti altaris tabulis argento paratis purissimo modo, simili tota animi devotione, ad anticum decus et statum perduxit; in quibus Salvatorem in trono sedentem conspicimus, pretiosas in capite gemmas habentes, et a dextris illius Cherubim, a leva quoque ipsius vultus apostolorum ceterorumque depictos. Immo et rugas sacrae confessionis ex argento constructas, vultus habentes beatissimi Petri et Pauli, pens. omnia lib. CCVIII. Ipse vero a Deo amabilis et prudentissimus pontifex fecit in basilica Beati Petri apostoli vela ex auro texta, pendentes in circuitu cuncta in arcora, de blata, numero XI. Necnon et in oratorio Sancti Leonis pontificis, intro ecclesia Beati Petri apostoli, fecit veste sirica, alba, sigillata, cum gammadias et periclisin de blata I; et vela similiter alba maiori II et minori VIII. Et in monasterio Sancti Caesarii in Palatio fecit vestem de fundato I et vela VIII. – fecit in cimiterio Beatae Agathae martyris, quae ponitur foris porta Beati Pancratii martyris, vestem de fundato I et vela VIII.
– in oratorio quod Pauli dicitur papae mirae pulcritudinis obtulit vestem, aquilarum habentem istoriam cum cruce de crisoclabo et gammadias I. Fecit autem in oratorio Sanctorum Processi et Martiniani splendoris non modici vestem cum rotis et hominum et istoriam cum cruce similiter de crisoclabo et gammadias I; alia vero veste fulgide visione in basilica Sanctae Petronillae perfecit, habentem rotas aquilasque cum cruce de crisocalbo et gammadias I. Obtulit vero in oratorio Sanctae Dei Genetricis semperque virginis dominae nostrae Mariae, quod Mediana consistit, vestem similiter cum rotis aquilisque cum cruce de crisoclabo et gammadias I.
– Fecit quidem in oratorio Sancti Adriani [in basilica Beati Petri] vestem cum rotis, hominum effigiis, cum cruce similiter de crisoclabo et gammadias I.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli cortina olosirica cum istoriis multis claritatis inmense, ad decorem et gloriam ipsius sacratissime basilicae I.
– de Romanae urbis statu ac restauratione murorum, qui longo iam senio ad vetustatem infracti [319] dirutique funditus videbantur, coepit cum Iesu Christi domini tractare […]; ideo […] omnes praenominatae muros civitatis Romanae duodecima et quidem instante indictione renovare atque ad priorem cultum decusque tota mente alacritatis [320] curavit. Et non solum muros, quos diximus, celeri fieri agilitate praecepit, sed et portas, quibus omnis saepe clauditur civitas, novo cultu lignisque praevalidis ab inimicorum metum sive terrorem reaedificari festinantius iussit. […] Quapropter […] maximam de Romana urbe curam ac sollicitudinem venerandus pontifex gerens, undique ad meliorem novumque cultum perducta, XV ab ipso solo turres, quas funditus dirutas per circuitum urbis repperit, novis fabricis restaurari praecepit. Quarum denique II iuxta Portuensem portam ita prudenter ac sapienter venerabilis praesul ab ipsa [321] ora Tiberis, id est iuxta litus fluminis, aedificari disposuit, ut nullus prius hominum vel cogitare vel considerare valebat. […] Ipsam igitur turrem non solum lapidibus, verum etiam ferro munire curavit, quatinus [322], si necessitas fuerit, per eundem locum nulla valeat navis transire. Quod noviter opus constructum et Romanae urbi defensionem praestat et videntibus non modicum sed grande miraculum, quia cum magna sapientia, subtili prudentia et [h]onestate patratum est.
– basilicam [Sanctorum IIII Coronatorum] […], quae per olitana curricula temporum quassata vetustatis defectu et paene ruinis confracta diu antiquitus videbatur convulsa, […] in splendidiorem pulcrioremque statum perduxit a fundamentis.
– Super quod [altare basilicae Sanctorum IIII Coronatorum] […] miro opere miraeque pulcritudinis ciburium ex argento purissimo aureo superinductum colore cum gemmis prasinis et iaquintis [fecit], pens. lib. CCCXIII et semis. Ubi supra obtulit, in eadem ecclesiam, vela rubea quae pendent in circuitu altaris, numero IIII.
– fecit in oratorio […] Beatae Barbarae, qui consitum [323] est infra ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum, corona de argento, pens. lib. XII. Necnon et in eodem oratorio obtulit gabatas de argento X, pens. lib. ***. Verum etiam in suprascripto oratorio fecit vestes de fundato IIII, habentes in medio cruces cum gammadias et vela XII.
– fecit in basilica Beati Stephani pontificis via Latina, miliario III, vestem de fundato I, cum cruce in medio et vela VI. Ubi supra obtulit patenam et calicem sancto modico, de argento, pens. lib. I semis. Obtulit etiam beatissimus praesul in ecclesia Beati Petri apostolorum principis turibulum de argento exaurato apostolatum, legente nomen domni Leonis quarti papae, pens. lib. IIII. Ubi etiam, in oratorio Beati Gregorii confessoris atque pontificis, fecit vestem de fundato, cum gammadiis et cruce ex argento textam I. Similiter ubi supra in oratorio Beati Pastoris martyris [in ecclesia Beati Petri] vestem pari modo fecit I. Necnon et in oratorio Beatae Dei Genetricis, qui ponitur ad ambone, eodem modo fecit vestem I. Et in oratorio Sanctae et Superexaltatae Crucis fecit vestem simili modo I. Necnon in oratorio, qui ponitur ad fontem, fecit similiter vestem I et vela de quadrapulo X.
– fecit in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum, super altare maiorem, vestem de fundato cum cruce in medio et gammadias et in giro lista de fundato I. Ubi supra in oratorio Sanctae Barbarae similiter fecit vestem de fundato I. Et in oratorio Sancti Sixti [in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum] […] fecit vestem I. Et in oratorio Sancti Nicholai similiter fecit vestem cum aquilis I. Necnon et in eadem ecclesia fecit cortinam I linteam cum crucibus in medio et in gyro lista de fundato, mirae magnitudinis. Piis moribus hic sacrisque perornatus operibus papa obtulit in sepius memoratam […] aulam, patenam ex argento purissimo, aureo superinducto colore, crucis tropheo Salvatorisque effigie sanctaeque Dei genetricis et sanctorum apostolorum pulcro scemathe decoratam, pens. lib. VII. Similiter calicem sanctum auroque perfusum, evangelistarum habentem iconas et crucem, pens. lib. IIII; necnon argento mundissimo cantarum exauratum in quo signaculum in circuitu depressum cernitur crucis cum prophetarumque effigiis beatissimique Stephani primi martyris icona; verumtamen et turibulum ex argento purissimo apostolatum I; gabatas ad nitorem ipsius venerandae basilicae exauratas IIII, pens. pondo duarum semi librarum. His omnibus ita gestis, confessionem cum sacro altari argenteis tabulis, pens. lib. XCIII, decoravit, sanctorumque effigiis perornavit, super quod etiam obtulit regnum de argento purissimo, pretiosis gemmis, habentem in medio crucem, quod usque nunc super eodem altare pendere conspicitur; ubi etiam obtulit vela de fundato XLII, cantaros de auricalco XIII.
– Fecit etiam isdem beatissimus praesul, post depraedatione Saracenorum, in ecclesia Beati Petri apostoli crucifixum mirae magnitudinis constructum, cum gemmis iacinctinis de argento purissimo exaurato, pens. lib. LXXVII, et alia gemma alba maiore I.
– aliquando ad murum, quae circa ecclesia Beatissimi Petri apostoli habebamus inceptum, aliquando per diversa artificum opera, quicquid necessarium videbatur, per eos [captos Saracenos] omnia iubebamus deferri.
– Obtulit in basilica Beati Petri principis apostolorum, post depraedatione seve gentis Agarenorum, arcora de argento mundissimo, numero XIII, ex quibus duo vero, quem posuit a parte dextra seu sinistra in presbiterio mirae magnitudinis, pens. lib. ***. Isdem quoque beatissimus praesul fecit in ecclesia Beati Petri principis apostolorum vestem I auro texta, habentem istoriam qualiter beatus Petrus praedicavit sanctam Romanam ecclesiam, cum gemmis albis, id est margaretis, VI, et cum gemmis prasinis XI, necnon et iacinctis gemmis XXVII. Fecit et in ecclesia Beati Andree apostoli cyburium super altare ex marmore, necnon et calicem de argento cum coronis, pendentes in eodem cyburium, numero XII, pens. lib. ***. Fecit etiam, ubi supra, campanilem et posuit campana cum malo ereo et cruce exaurato [324].
– in ecclesia Beati Petri apostoli obtulit turibulum ex auro purissimo ex diversis gemmis ornatum. Et in ecclesia Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae ponitur ad sanctum Laurentium foris murum, fecit vestem I, habentem istoriam Resurrectionis domini nostri Iesu Christi et imaginem almifici praedicti presulis. Fecit etiam in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum canistra de argento XI, pens. lib. XXIII. Obtulit et in ecclesia Beati Stephani protomartyris vestem ex auro texto cum gemmis iacinctinis IIII. Obtulit tamen in ecclesia Beati Petri apostoli crucem ex auro purissimo ex diveris gemmis, iaquintinis, albis, exmaragdis, mirae magnitudinis ornata, quae stat parte dextra iuxta altare maiore; in qua etiam noviter renovavit virga et deargentavit eam, in qua predicta cruce continetur, pens. lib. argenti XI et semis, legente de nomen domni Leoni quarti papae.
– fecit in ecclesia Beati Christi martiris Laurentii, sita foris murum civitatis Romanae, vestem de sirico mundo cum aquilis, habens tabulas auro textas III, ex utraque parte, habentem martyrium praedicti martyris depicto et imago praedicti praesulis. Necnon fecit in ecclesia Sanctorum martyrum IIII Coronatorum imagines de argento exaurata III, una quidem habentem vultus Salvatoris et alias II habentes vultus sanctorum Claudi et Nicostrati, pens. lib. LII et semis. Et in eadem ecclesia obtulit coronam de argento I, pens. lib. XXV; et in pergula eiusdem ecclesiae, quae est ante altare maiore, suspendit gilium de argento, habentem mela de cristallo et rannunculum. Fecit etiam, ubi supra, canistras de argento VII, pens. lib. XII.
– Fecit ipse mitissimus in aede propria, quam ipse a fundamentis fieri disposuit, quam ex iure parentorum suorum sibi etenim accesse videbatur [325], monasterium ancillarum Dei, in honorem sanctorum Simetri [326] et Caesarii, ubi et dona largitus est, patenam et calicem sanctum de argento exauratum, habentes diversis gemmis, pens. lib. ***. Ubi supra obtulit timiamaterium cum cantra I, pens. lib. ***. Necnon et ipse vero almificus pontifex obtulit in suprascriptum monasterium canistra de argento mundissimo III, et gabata saxisca I, pens. in unum lib. XII et semis. Ubi supra fecit […] vestes de fundato III, habentes unam quidem tabulam acupictilem interclusam. Fecit autem, ubi supra, regnum ex auro mundissimo cum gemmis prasinis et iacintinis, qui pendent super altare, pens. lib. ***.
– obtulit in basilica Sanctae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae ponitur foris muros istius civitatis Romanae, iuxta Beatum Laurentium, vestem de fundato I, habentem in medio tabulam exauratam, cum effigiem Nativitatis domini nostri Iesu Christi et ipsius almi pontificis. Et in ecclesia Beati Laurentii martyris, qaue ponitur foris muros, obtulit turibulum argenteum cum coperclo suo exauratum, habentes catenulas et bullas per gyrum, pens. lib. VI.
– in ecclesia Beatae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae trans Tiberim, absidam, quae prae nimia vetustate ruitura manebat [327], tunc praenominatus praesul restauravit. Et in ecclesia Beati Petri principis apostolorum […] fecit butronem ex argento purissimo, qui pendet in presbiterio ante altare maiore, pens. lib. CXXXVIII.
– post flebilem et iniquam Saracenorum depraedationem, catholicus et per omnia laudabilis praesul, ad decorem et laudem ecclesiae apostolorum principis apostoli Petri, fecit mirae magnitudinis ac pulcritudinis super illius venerandum altare ciburium, obtulit et columnas ac lilia exaurata ex argento purissimo, pens. lib. mille DCVI. Namque et in ipsum ciburium obtulit coronas IIII cum calicibus XVI, ex auro mundissimo, pens. lib. *** et de argento, ut supra. Ad honorem et gloriam ipsius namque ciburii fecit calices et coronas numero XLVI, pens. lib. XXII et unc. VII. Necnon et super columnas ipsius ciburii […] ex argento purissimo fecit cofinos numero IIII, pens. lib. XLII. Fecit etiam ibidem, ante altaris circuitum, vela alba olosirica sigillata, numero XII, listas habentia de fundato. Obtulit adeo inibi et alia vela linea numero XIIII, listas habentia per circuitum de sirico albo sigillato. Ubi supra fecit arcora II ex argento purissimo, pens. lib. L. Fecit et in oratorio Sancti Silvestri, infra palatium Lateranense, vestem de fundato I, habentem in medio tabulam de chrisoclabo modicam et vela de fundato IIII. Fecit et in ecclesia Ierusalem vestem de fundato I et vela similiter de fundato IIII. Fecit etiam et in venerabile diaconia Sanctae Mariae, quae vocatur Cyro, regnum ex argento, intrinsecus bullis aureis circumdatum.
– in basilica Beatissimae Dei Genetricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae ponitur ad Sanctum Laurentium foris murum, fecit cortinam lineam I, habente in gyro listam de fundato et in medio cruces similiter de fundato.
– Obtulit etiam in ecclesia Beati Petri principis apostolorum coronam ex argento cum istoriis a foris circumdatam et exaurata, pens. lib. VII.
– obtulit in basilica Beati Petri apostoli, ante confessionem sacri altaris, a dextris seu sinistris, ad decorem ipsius basilicae, angelos VI ex argento mundissimo, pens. lib. LXIIII.
– obtulit in basilica Beati Petri apostoli arcora ex argento mundissimo, numero IIII, pens. lib. LXXIIII.
– Fecit autem […] in ecclesia Beati Clementis martyris atque pontificis gabatas de argento purissimo numero VI, tres quidem filopares signochriste et duas etiam similitudinem palmarum et unam interrasilem, quae est saxisca, pens. simul lib. IIII.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli arcora cum columnis et giliis de argento purissimo III, pens. simul lib. CII.
– Necnon et in basilica Beati Petri apostoli fecit arcos de argento purissimo, cum columnis et giliis numero tres, pens. lib. LX.
– post devastationem Saracenorum, fecit in ecclesia Beati Petri principis apostolorum rugas de argento mundissimo, qui est ante confessionem ipsius, pens. lib. DLXXX; nam et tabulas de argento exauratas, qui est in gradas ante confessione beati Petri apostoli, numero IIII, et agnos II, qui pens. simul in unum lib. XLIIII. Obtulit, ubi supra, coronas porfuretica mire magnitudinis, ornata ex auro purissimo cum delfinos XII, legente de nomine ipsius almifici praesulis, pens. lib. ipsum auro lib. III et semis; necnon et arcos de argento purissimo numero X, qui pens. simul in uno lib. CLXXXI; et vela lineae, qui pendent in arcora, ubi supra, ornata in circuitu de fundato, numero XLVIII.
– dum universa Romanorum nobilitas, pro illa quam iamdudum depraedatione nefandi ac malivoli Saraceni intulerant, nimia lamentatione consisteret, ne deinceps, nisi ecclesia Beati Petri apostoli muris undique munita citius foret, peiora valuissent committere, isdem amabilis pontifex magnam pro Romanis omnibus coepit [h]abere angustiam […]; [h]uiusmodi protinus consilium sum [p]sit, ut hoc ipsum […] Lothario luce clarius indicaret Augusto, quatenus per illius, Domino annuente, adiutorium adque consilium civitatem illam, quam praedecessor eius Leo papa tercius erga ecclesiam praenominati apostoli aedificare coeperat, et multis iam in locis fundamenta posuerat, licet post suum transitum a quibusdam ablata fuissent hominibus, ita ut nec aditus appareret ubi prius incohationem praelatus meruerat murus, quod […] desideratum opus, Christo solaciante, ad effectum vellet perducere. Hoc […] Caesar agnoscens, magna est ilico laetitia et exultatione repletus; rogansque iamfatum […] praesulem […], ut quantotius tanti operis fabricam sedulo labore perficeret. Ad quam ipse cum suis fratibus non modicas argenti libras direxit, ut, sicut dictum est, tam proficuum opus indeliberatum minime remaneret.
– secundo praesulatus illius anno praefata civitas aedificandi sumsit exordium; et in sexto consecrationis suae, utpote magnis ac mirabilibus omnis est fabricis civitas undique consumata. […] Ipse autem venerabilis pontifex ore suo tres super eundem murum orationes […] dedit […]. Primam […] super portam quae respicit ad Sanctum Peregrinum […]. Secundam […] super posterulam, ubi mirum in modum castellum praeminet, quae vocitatur Sancti Angeli […]. Terciam vero […] super posterulam aliam quae respicit ad sc [h]olam Saxonum, quae ex eorum vocabulo Saxonum posterula appellatur […]. Fuitque die illo magna cunctis laeticia, videlicet die septimo et vicesimo mensis iunii.
– Et in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum fecit cereostata ex argento parium I, pens. lib. V et unc.VI; et gabatas de argento numero IIII, pens. lib. ***. Fecit in ecclesia Sanctae Dei Genetricis Mariae, qui ponitur ad Beatum Laurentium foris murum, vela de fundato, numero XXVII. Item fecit praedictus praesul in ecclesia Beati Clementis, martyris atque pontificis, regnum qui pendet super altare maiore, ex auro purissimo scultile, sine gemmis, habentem in medio crucem de auro cum gemmis fixis in eadem crucem, vitreas, V, et quae pendent, item vitrea, numero III, pens. exagia L. – fecit in ecclesia Sanctorum Quatuor Coronatorum regnum ex auro purissimo unum, pendens super altare maiore, cum catenulis similiter aureis, sculptile, habens in medio crucem auream, habentem gemmas quatuordecim, ex quibus quinque in eadem crucem fixas, et alias quas in ibidem pendunt novem, sex quidem albas et hyacinthinas tres, pens. simul lib. I et semis uncias. Necnon et in basilica Sanctae dei Genetricis Mariae dominae nostrae, quae ponitur in vico Sardorum, obtulit calicem et patenam de argento exaurato, parium I, legente de nomine domni Leoni quarti papae, pens. simulin uno lib. IIII et unc. V.
– Ipse insignis praesulque praecipuus, cum innumera summi decoris opera in basilica celesti clavigeri perficisset, portas infanda quas destruxerat progenies argentoque Saracena nudarat, erexit, multisque argenteis tabulis lucifluis salutiferisque historiis sculptis decoravit et in meliorem speciem, quam pridem fuerat, reparavit;
– in exordio sui pontificii, cum porticus partis laevae Beati prae nimia vetustate Petri basilicae cecidisset, celeri studio praeclarius renovavit. Nam et ipsius praecipuae sarta tecta ecclesiae magnis travibus procacique artificio elevatis luciflue renovavit. Qui etiam porticum, quae Sancti Andreae cohaeret ecclesiae, cum cerneretur casura, in melius noviter restauravit. Nam et camera, quae ante portas argenteas iamdictae aulae esse conspicitur, infinito fretus amore, renovans decoravit. Et multas piae operationis in eadem species ecclesiam fecit.
– Cum ergo per diversas Dei ecclesias multa perficeret insignia opera ipse beatissimus pontifex, porticum quae ante basilicam Sanctae Dei Genetricis consistit, quae iuxta basilicam Sancti Laurentii sita est foris muros, clarius ac firmius renovavit. – In ecclesia Beati Martini confessoris atque pontificis, foris porta Beati Petri apostoli, [obtulit] canistrum de argento I cum catenulis, pens. lib. IIII et unc. II. Et in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum fecit thymiamateria II ex argento mundissimo, pens. lib. II et unc. I. Simili modo et in ecclesia Beatae Petronillae fecit veste de fundato III et vela XII, IIII quidem de fundato et III de spanisca, et linea V.
– in ecclesia Sanctae Dei Genetricis Mariae, quam ipse beatissimus pontifex a fundamentis supra schola Saxonum noviter construxit, obtulit veste de fundato numero III et vela similiter de fundato IIII.
– fecit in basilica Beati Petri apostoli cereos deargentatos, qui stant in presbyterio numero XXVII, pens. insimul lib. XL. Nam et trabes in ingressu et in medio presbyterii investivit ex argento purissimo, pens. lib. LXVII et unc. III.
– post fecit alia multa in aula Beati Petri apostoli principis coronam ex argento purissimo I, cum catenulis argenteis IIII, habentem delfinos XLII, pens. simul lib. XIII. Hic […] fecit in circuitu altaris Beati Petri apostoli vela sirica de prasino IIII, habentia tabulas de chrysoclavo, cum effigie Salvatoris et apostolorum Petri ac Pauli, seu ipsius almifici praesulis, et in medio cruces et gammadias de chrysoclabo cum orbiculis, in quibus sunt imagines apostolorum mirae pulchritudinis decoratas […]. Pari modo fecit, ubi supra, alia vela alba olosirica rosata cum cancellis decorata mirifice […]. Necnon et aliam coronam minorem ibidem obtulit cum catenulis quatuor et delphinis X, habentes lilium et uncinu, pens. lib. II.
– coronas ex auro mundisimo, […] fieri in apostolorum principis Petri ecclesia, iuxta altare sub quo eius sacratissimum corpus requiescit, dextra laevaque pendentes fieri duas, cum catenulis, aureis bullis gemmisque prasinis decoratas decrevit, habentes insimul delphinos LX, pens. lib. XX. Fecit igitur et crucifixum argenteum mire opere depictum in eadem ecclesia, qui in laeva introitus parte inter columnas magnas positus ingenti splendet decore, habentem lib. LXII et dimidia.
– fecit in oratorio Beati Andree apostoli, quod Sancti Petri cohaeret ecclesiae, vestem sericam I, habentem historiam aquilarum, et in medio tabulam cum chrysoclavo, in qua depictae Christi et discipulorum eius dextra laevaque imagines fulgent, et ipsius almifici praesulis. – in ecclesia Sanctorum IIII Coronatorum vestem fecit de eodem serico cum tabula de chrysoclavo, habentem historiam seu miraculum quod dominus Christus de quinque panuum et piscium alimentis duorum quinque milia hominum abundanter satians est operatus.
– Post praecipuam vero huius concilii diffinitionem, beatissimus eiusdem praesulis animus, […] ad restauranda ecclesiarum Dei cunctorum ornamenta vasorum studium rursus coepit ingens habere. Nam in ecclesia Beati Petri regni caelorum clavigeri fecit lucernam ex argento purissimo unam vimixam, pens. lib. XVI. Necnon et in monasterio Sancti Martini, quod ipius Apostolorum principis ecclesiae cohaeret, fecit aliam lucernam ex argento fusilem ac vimixam, pens. lib. XXVII et dimidiam. Similiter et in monasterio Sanctorum Iohannis et Pauli fecit aliam lucernam argenteam similiter supradictis, pens. lib. XXII et dimidia, – fecit regulas fusiles cum cancellus in ingressu presbiterii et ante confessionem Beati Petri apostoli, amatoris sui, quae pulchro rutilantes decore hominum praebent mentibus admirationem; quarum II pens. lib. DCXLII, alia vero II lib. DLXXX. – fecit super eius sanctum altare [ basilicae Beati Petri apostoli] vestem de chrysoclavo, habentem historiam in medio Salvatoris inter angelos vultus fulgentis, Petroque apostolo claves regni caelorum tradentis et in dextra laevaque gloriosa Petri et Pauli passione fulgentem; inter quos ipse praesul civitate quam fieri iusserat, Petro interveniente, offert depictam, et cruce auro gemmisque nitentem; et in circuitu altaris et desuper habentem pannos desuper sericos, pretiosa aquilarum historia textos, quarum duo aurati cernuntur. Obtulit autem, ubi supra, vela IIII cum chrysoclavo, in quibus ipse praesul depictus, imaginis Salvatoris inter angelicos vultus fulgentis, civitatem quam funditus patraverat offert. Igitur quia iam pleniter ea quae Beati Petri ecclesiae praedictus pontifex obtulit ornamenta, breviter licet, descripsimus, nunc vero ea quae in ecclesia Beatissimi Pauli apostoli, doctoris gentium, post impiam Agarenorum devastationem est operatus, ob aeternam memoriam summatim innotescere studeamus. Fecit autem super eius sacratissimum corpus cyborium mirae pulchritudinis ingenti argenti pondere cum columnis argenteis comptum, pens. lib. DCCCCXLVI. Sed cum benignus ipsius pontificis mens ante et post generalia omnium ecclesiarum, quibus ingenti desiderio ornamenta diversa praebebat, beato Petro semper aliquid optimum et speciosius offerre curabat, nam obtulit ei tres oleas masoricas admirabilis pulchritudinis serico textas coloreque depictas, quae videlicet festis diebus in circuitu altaris maioris dependent.
– Fecit autem et in ecclesia Sancti Marciani, quae sita est in domucella qui vocatur Balnearola, vestem de fundato I et vela spanisca II. Simili modo et in ecclesia Beati Laurentii martyris Christi atque levitae obtulit vela de fundato, quae pendent in arcis infra columnas maiores, numero XXIIII. Fecit etiam in ecclesia Beati Clementis martyris atque pontificis aquammanilem de argento, parium I, habentem in se sclaptum similitudo caput hominis cum vite, et alia historia, pens. lib. III.
– Beati Silvestri et Martini ecclesiam, quam domnus Sergius praedecessor eius noviter [328] ab imis aedificaverat muris, quidem pulchrisque decoravit ac depinxit coloribus, cuius etiam pulchritudo usque hodie humanis oculis admirationem praestat. Nam et eiusdem venerabile sacrumque altare ex argento investivit ac decoravit purissimo, pens. lib. CXVI.
– sanctam Romanam ecclesiam, quae Domini voce supra firmam petram fundatam consistit et de beati Petri apostolorum principis nomine sancto gloriosa coruscat, pretiosissimo omnium metallorum ornatu, prae nimio patriae caelistis amore quotidie ornare procurans, ibidem quoque lectorium argenteum inclyta operatione caelatum et super quatuor pedes consistens perfecit, in cuius videlicet summitate leonis caput refulget, pens. lib. XXXI et unc. XI; necnon et cerea IIII lignea quae a longo tempore sancto pontificum in medio presbiterii festis erigebantur diebus, hic sagaci arbitrio de argento purissimo investivit, atque ut in perpetuum ibi erecta essent constituit […] habentia simul lib. LV. Ubi supra fecit et cerostata de argento maiora, parium I, pens. lib. XLVIII et unc. X, in quibus sedent lucernae viximae de argento purissimo, lucentes iuxta altare maiore, pens. lib. simul XLVIIII; necnon et alia cerostata deargentata VII, pens. lib. XXV et unc. III; pari modo et alia VII tetra fecit cerostata ferrea desuper de argento, pens. lib. XXI et unc. III; atque super ipsum altare fecit vestem auro textam, candidis per totum margaritis fulgentem, et in dextra laevaque tabulas gemmatas habentem cum aureis per circuitum orbiculis, quibus insigne ipsius praesulis est nomen descriptum.
– monasterium Beati Martini, quod longo senio erat casurum, miris domorum aedificiis restauravit et ad honorem meliorem, quam prius fuerat, funditus decoravit; in quo et veste alba rosata cum rose et Salvatore cum apostoli et Virgine, legente nomen domni Leoni quarti; item vela quinque alve rosate et unum quidem habentem gemmuline XIII, amigdala de argento exaurata III. In ecclesia Sanctorum IIII Coronatum fecit vestem de fundato I.
– fecit in basilica Beati Petri apostolorum principis calices ex argento purissimo, qui pendent sub arco principale, necnon et infra columnas maiores dextra laevaque numero LXXXIII, habentem insimul lib. CCCCXLI. Idipsum vero ante sacri altaris vestibulum mirae pulchritudinis fecit travem, quam post dirae gentis nefandam depraedationem ex argento decoravit purissimo, in qua sacrae ac Dei venerabiles sedent imagines, quae pens. lib. LX.
– Pari modo et in ecclesia Sanctae Dei Genetricis Mariae, quae sita est in vico Sardonum, gabatha cum canistrum de argento exaurata, pens. lib. ***. Similiter et in venerabile monasterio Hierusalem, que iuxta ecclesiam Beati Petri apostoli ponitur, fecit vestem de fundato cum orbiculis, et in circuitu ornata cum lista de chrisoclavo et vela mizine II et de fundato III. […] fecit propitiatorium sacri altaris Beati Petri apostolorum principis, ubi sacratissimum corpus eius quiescit, spanoclistum, habens quidem argenti lib. LXXII, auri vero LXXX.
– Sepultus vero est in ecclesia Beati Petri apostoli.
CVI. BENEDICTUS III (855-8)
– natione Romanus.
– In primo quidem pontificatus sui exordio […] in basilica Salvatoris, quae Constantiniana dicitur, ipsius Redemptoris domini nostri Iesu Christi mire pulchritudinis ex argento purissimo auroque perfusam fecit iconam, leonem draconemque pedibus conculcantem, pens. lib. XVI semis.
– in basilica Sanctae Dei Genetricis semperque virginis dominae nostrae, quae Praesepe nuncupatur, auream optulit pretiosissimaque coronam unam, pens. lib. IIII. In qua vero basilica baptisterium, distectum quod multa per tempora manserat, […] restauravit et ad pristinum statum perducere procuravit.
– in basilica Beati Petri apostoli ex argento mundissimo auroque perfusam cantra interrasilem in qua thus mittitur optulit; ubi etiam candelabro VII cum cornibus ex argento purissimo optulit, aureo nitens colore, pens. lib. XL.
– in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli, argenteis tabulis sepulchrum quod a Sarracenis destructum fuerat perornavit, pens. lib. numero CIII.
– in basilica Beate Dei Genetricis trans Tyberim optulit vestem I in circuitu ornata de olovero, habentem in medio crucem de chrisoclavo.
– Fecit autem in basilica Beatae Dei Genitricis, qui vocatur Antiqua, quam a fundamentis Leo papa viam iuxta Sacram construxerat, vela de fundato cum periclisin de blatti numero XIII.
– in basilica Beati Laurentii martyris, sita foris muros civitatis, optulit aureas claves atque concessit.
– In mense igitur quinto consecrationis huius praeclari pontificis, id est mense ianuario […], fluvius qui appellatur Tyberis alveum suum egressus est […] et ingressus est per posterulam, qui appellatur Sanctae Agathae, in urbem Romanam, ora diei […]. Transcendit interea aliquibus locis et ingressus est in ecclesia Beati Silvestri, ita ut ex grados qui ascendunt in basilica Beati Dionisii prae multitudine aquarum ne unus videretur, excepto unus qui superius erat; et exinde expandit super plateam qui vocatur via Lata, et ingressus est in basilica Sanctae Dei Genetricis Mariae, quae ibidem; tantumque intumuit aqua, qui etiam portae ipsius ecclesiae non viderentur prae multitudine aquarum. Et inde ascendit per plateas et vicos usque ad clivum Argentarii. Exinde regammans, ingressus est per porticum qui est positus ante ecclesiam Sancti Marci, in mense supradicto, die VI, apparitio domini nostri Iesu Christi secundum carnem, id est Theophania. Inde impetum faciens, coepit decurrere in cloaca quae est iuxta monasterium Sancti Silvestri et Sancti Laurentii martyris, qui vocatur Pallacini. – His itaque peractis, praefatus beatissimus papa, nimio amore constrictus, in ecclesia Beate Dei Genetricis semperque virginis Mariae domine nostrae, qui ponitur trans Tiberim, fecit veste in altare maiore de chrisoclavo, habentem historiam Adsumptionis eiusdem Dei Genetricis, I.
– Optulit etiam in ecclesia monasterio Sancti Christi martyris Anastasii, qui vocatur Aqua Salvia, gabatham saxiscam ex argento purissimo I, pens. lib. numero III.
– in basilica Beatae Dei Genitricis, quae olim Antiqua vocabatur, nunc autem sita est iuxta via Sacra, fecit veste cum chrisoclavo, habentem storiam Nativitatis domini nostri Iesu Christi secundum carnem I. Simili modo et in monasterio Beati Viti martyris fecit canistra exafoti II ex argento purissimo, pens. lib. numero IIII et semis. Item […] fecit in ecclesia beati Cyriaci martyris, qui ponitur via Hostiense, veste de fundato I. Pari modo et in ecclesia Beati martyris Felicis, qui ponitur in Pincis, fecit veste de fundato I cum grifones.
– in titulo Beati Grisogoni martyris calices ex argento purissimo numero V, qui pens. simul lib. II et uncias semis. Nam et in titulo Calixti fecit amam I ex argento purissimo, pens. lib. XI. Ubi supra fecit gabathas IIII, pens. lib. VIIII semis; similiter et canistra VIIII, pens. insimul lib. XI. Ad laudem et gloriam ipsius ecclesiae fecit evangelium argento auroque perfusum I, pens. lib. XV. Item, ubi supra, fecit coronam I, canistrum I, arcum cum duobus gammadiis ex argento purissimo, pens. insimul lib. XL. Et in ecclesia Beatae Balbine martyris optulit evangelium ex argento purissimo. Verum etiam et in basilica doctoris mundi Beati Pauli apostoli fecit vestem de chrisoclavo mire magnitudinis et pulchritudinis decoratam I. Et in ecclesia Beati Petri principis apostolorum, nutritori suo, […], ad cooperiendum billicum confessionis fecit cooperculum ex auro purissimo, qui pens. lib. III. Et in monasterio Sanctorum Christi martyrum Sergii et Bacchi, qui appellatur Callinici, fecit calices de argento purissimo II et patenam I, culatorium I, cantra I, thymiamateri I, pens. simul lib. IIII.
– fecit in basilica Beati egregii hac praedicatoris Pauli apostoli regnum de auro purissimo spanoclistum cum catenulis suis, habentem in medio crucem auream; item spaniscum, qui pendet adsidue super eiusdem altare, pens. lib. II et unc. I. Optulit quoque in eadem basilica cantram de argento mundissimo I, pens. unc. VIIII. […] fecit cruces argenteas VII, quae per olitana tempora per omnes catholicas ecclesias more solito procedebant, prae nimia vetustate confracte fuerant, isdem praeclarus et sanctissimus praesul a noviter restauravit et in pristino statu iterum erexit, qui pens. simul. LI et semis.
– fecit in basilica Beati egregii hac praedicatoris Pauli apostoli veste rubea diarodina I cum chrisoclavo. Verum etiam et in titulo Beati Cyriaci martyris fecit veste de fundato I. – fecit in basilica Beati Petri apostoli, nutritori suo, faro ex argento I mire magnitudinis, qui pens. lib. *** et unc. ***. […] fecit in ecclesia Beati leviate Laurentii foris muros huius civitatis Romanae veste de fundato I cum chrisoclavo mirae pulchritudinis decoratam.
– sarta tecta ecclesiae Beati Petri apostoli, nutritori sui, id est navem maiorem et alia nave, quae super corpus eius est, magnis travibus inpositis, numero VII, procacique artificio elevatis, luciflue renovavit. Et in titulo Beati Cyriaci martyris optulit evangelium unum ex argento purissimo.
– in ecclesia Beatae Dei Genitricis semperque virginis Mariae dominae nostrae, quae ponitur trans Tyberim, absidam maiorem ipsius ecclesiae, quae in riunis posita, noviter atque [a] fundamentis faciens, ad meliorem erexit statum; fenestras vero vitreis coloribus ornavit et pictura musivo decoravit; necnon et porticum atque baptisterium cum secretario, omnia et in omnibus sarta tecta noviter renovavit. Cymiterium vero Beati Marci confessoris atque pontificis, qui ponitur [329] foris porta Appia, qui in ruinis iam positus, omnia restauravit. Necnon et in ecclesia Beatorum Petri et Marcellini martyrum, cuius tectum iam vetustate positum vicinum ruinae existebat, depositis vetustissimis travibus et aliis [330] impositis, noviter ipsum tectum atque portica in circuitu omnia noviter restauravit [331].
– In basilica quoque iam sepius dicti egregii doctoris mundi Beati Pauli apostoli hisdem antistes sanctissimus Benedictus praesul pulcherrimi decoris retem factam miro opere totam gemmis ex alva veris et bullulis aureis, conclusas etiam auri petias in se habentem exmaltitas, videlicet maiores numero XXI cum aliis pariter minores, necnon et amendulas aureas numero XI et gemmas chrisoclava pendentes numero X, magno amore praecepit fieri et super sacrumsanctum altare ad honorem apostoli offerens pendere iussit assidue.
– Huius temporibus Michahel, filius Theofili imperatoris, Constantinopolitane urbis imperator, […] misit ad Beatum Petrum apostolum donum per manum Lazari monachi et picturiae artis nimie eruditum […] id est evangelium de auro purissimo I cum diversis lapidibus pretiosis; calicem vero similiter de auro et lapidibus circumdatum; reticula pendente de gemmis albis pretiosis mire pulchritudinis decoratum; et vela II de olovero cum cruces de olovero et lista similiter de chrisoclavo, parva coopertoria ipsius calicis […]; similiter et vestem de purpura imperiale munda I super altare maiore ex omniparte cum storia, cancellos et rosas de chrisoclavo, magne pulchritudinis deornatam; etiam et velum de stauraci I, cum cruce de chrisoclavo et litteris de auro grecis.
– Huius temporibus rex Saxorum […] optulit dona Beato Petro apostolo, corona ex auro purissimo, pens. lib. IIII; baucas ex auro purissimo II, pens. lib. ***; spata I cum auro purissimo ligata; item imagines II minores ex auro purissimo; gabathe saxisce de argento exaurate IIII; saraca de olovero cum chrisoclavo I; camisa alaba sigillata cum chrisoclavo I; vela maiora de fundato II.
– Sepultus vero est ante fores basilicae Beati Petri apostoli.
CVII. NICOLAUS (858-67)
– natione Romanus.
– in diaconia Sanctae Dei Genetricis Mariae dominae nostrae, quae vocatur Cosmidi, fecit veste olosirica I de stauraci, habentem storiam leones maiores II. Ubi supra fecit velum album rosatum I, ornatum in circuitu de tyreo, mire magnitudinis. Obtulit vero in iamdicta diaconia gabatham saxiscam de argento purissimo I, deaurata, que pens. lib. II et unc. IIII. Fecit autem in basilica Salvatoris, quae Caesareo nomen sumpsit, a nomine cruces de argento purissimo, quae pendent ante figuram substantiae carnis eiusdem domini nostri Iesu Christi; in quibus ad laudem ipsius et gloriam festis diebus cerea figura solitis, qui pens. lib. numero IIII semis. Item in basilica quoque semper virginis Mariae dominae nostrae, quae vocatur ad Praesepe, fecit cantharum sessilem de argento purissimo I, pens. lib. numero VIII et unc. IIII.
– optulit in basilica Beati Petri apostoli, nutritoris sui, gabatham de auro purissimo I, preciosissimis gemmis, pens. lib. numero III et unc. VIIII. Fecit enim et in confessione ipsius sacratissimae basilicae iugulum de auro mundissimo I, pens. lib. numero II. Similiter vero in iamdicta aecclesia fecit cruces de argento mundissimo numero XI, pens. simul lib. XIII et unc. V.
– in basilica doctoris gentium Beati Pauli apostoli cruces ex argento purissimo II, pens. simul lib. numero IIII [fecit]. Nam et in basilica Sancti Laurentii martyris, quae sita est foris muros, fecit cruces II de argento purissimo, pens. simul lib. numero IIII.
– in iamdicta aecclesia Beati Petri apostoli, nutritori suo, gabathas ex argento purissimo numero VIIII, qui pens. simul lib. num. XII semis.
– fecit in monasterio Sancti Stephani et Silvestri, quae noviter fundavit sanctae recordationis domno Paulo quondam papae, in ecclesia maiore qui vocatur Sancti Dionisii, […] vela IIII de stauraci.
– Mense octobr. die XXX indictione VIII, fluvius qui appellatur Tiberis alveum suum egressus est […] intumuit etiam inundationem aquarum multarum et ingressus est per posterulam, qui appellatur Sanctae Agathae in urbem Romam, hora diei X. Trascendit interea aliquibus locis et ingressus est in ecclesiam Beati Laurentii, qui appellatur Lucine; inde se extendit et ingressus est in monasterium Sancti Silvestri, ita ut ex grados qui ascendunt in basilica Beati Dionisii prae multitudine aquarum ne unus videretur, excepto unus qui superius erat. Et exinde expandit se per plateam, qui vocatur via Lata, et ingressus est in basilicam Sanctae Dei Genetricis Mariae quae ibidem est; tantumque intumuit aqua ut etiam portae ipsius aecclesiae non viderentur prae altitudine aquarum. Et inde ascendit per plateas et vicos usque ad clivum Argentarii; exinde regammans ingressus est per porticum quae est posita ante aecclesiam Sancti Marci. Inde impetum faciens cepit decurrere in cloaca quae est iuxta monasterium Sancti Laurentii martyris, qui vocatur Pallavicini.
– Simili modo in mense decembrio, die XXVII, natale sancti Iohannis Aevangeliste, indictione suprascripta, ingressus est alia vice fluvius ipse, qui appellatur Tyberis, alveum suum egressus est […] ut supra, in civitate Romana […] omnia ut supra.
– Item venerabilis et praeclarus pontifex forma quae vocatur Iocia, at vero iam per evoluta annorum spacia nimis confracta existens, per quam decurrebat aqua per centenarium in Romana urbe, a fundamentis ad fabricandum atque restaurandum eadem forma praeparavit.
– in ecclesia eiusdem Genitricis Dei et domini nostri Iesu Christi, qui vocatur Cosmidi [332], fecit hospitium largum ac spaciosum satisque praecipuum, ad opus atque utilitatem pontificum, ubi quotiens oportunum fuerit, cum omnibus qui eis famulantur, amplissime hospitentur.
– in ecclesia Beati Petri principis apostolorum, nutritori sui, optulit vela in arcora presbiterii cum chrisoclavo, habentem storiam, leonum figuras numero XL. In eadem vero strenuo catenam opere factam contulit ex argento mundissimo, qui pens. lib. num. IIII. Nam et in oratorio Sanctae Crucis, quod infra basilicam Beati Petri apostoli constitutum est, fecit gabatham de argento I, pens. lib. num. II.
– fecit in basilica doctoris gentium Beati Pauli apostoli candelabrum argenteum I, pens. lib. num. II et unc. VI. Verum etiam in titulo Beati Eusebii confessoris Christi fecit, super ciborium, crucem cum melum de argento purissimo, pens. lib. IIII.
– Huius temporibus Michahel, filius Theophili imperatoris, Constantinopolitanae urbis imperator, ob amore apostolorum, misit ad Beatum Petrum apostolum dona […], id est: patenam ex auro purissimo, cum diversis lapidibus preciosis, albis, prasinis et iacinthis; similiter calicem de auro, ex lapidibus circumdatum et in circuitu pendentes, iaquinthas in filum aureum, et repidis II in typo pavonum, cum scutum et diversis lapidibus pretiosis, iacinthis, albis, qui pens. simul lib. num. ***. Similiter vero et vestem de chrisoclavo cum gemmis albis, habentem istoriam Salvatoris et beatum Petrum et Paulum et alios apostolos cum arbustas et rosas utraque parte altaris, legente de nomine ipsius imperatori, mire magnitudine et pulchritudine decore.
– in aecclesia Beatae Dei Genetricis Mariae, quae vocatur Cosmidi, fecit calpi de argento purissimo, pens. lib. V et unc. II. Necnon et in tituli Vestine expressae figure beato Vitali martyris fecit iconam, habentem IIII lib. et semis. Fecit etiam in basilica Beati Christi martyris Anastasii, in circuitu sacri altaris, cum periclisin de blatthin vela IIII. In basilica vero Beati Petri apostoli, in oratorio Sancti Gregorii papae, vestes fundatas per circuitum ornatas de olovero optulit III.
– in aecclesia doctoris gentium Beati Pauli apostoli mire pulchritudinis vestem aurotextam, in circuitu gemmas habentem iacinthinas, albas, prasinas, simulque et carbunculos lapides mente optulit pura; ubi etiam et duo vela pari modo auro texta fecit cum gemmis et optulit.
– Ecclesiam autem Dei Genetricis semperque virginis Mariae, quae primitus Antiqua, nunc autem Nova vocatur, quam domnus Leo IIII papa a fundamentis construxerat, sed picturis eam minime decorarat, iste beatissimus praesul pulchris ac variis fecit depingi coloribus, augens decorem, et plurimis corde puro ornavit speciebus.
– Renovavit in basilica Dei Genetricis Mariae, quae dicitur Cosmidi, secretarium, ibique pulchri operis fecit triclinium cum caminatis, ad honorem et decorem eius. Pari modo, iuxta idem secretarium porticum renovans, illic construxit atque aedificavit oratorium in honore sancti martyris Christi Nicolai.
– Renovavit etiam ipse pastor benignus cymiterium Beati Felicis martyris et confessoris, via Portuensi. Necnon et cymiterium eadem via ad Ursum Pileatum, ubi corpora sanctorum Christi martyrum Abdon et Sennes requieverunt, iam in ruinis positum, pulchro ac miro restauravit honore. Via autem Appia, in cymiterio Sancti Christi martyris Sebastiani in Catacumba, ubi apostolorum corpora iacuerunt, quod multis ab annis ruerat, meliori illud fabrica renovans, monasterium fecit.
– Huius igitur tempore […] quidam de Anglorum gente Romam venerunt, qui in oratorio Beati Gregorii papae et confessoris Christi, infra sacram principis apostolorum edem constructo, unam tabulam argenteam posuerunt, habentem lib. ***. Praedictus igitur et clementissimus pontifex, in aecclesia caelistis regni clavigeri Beatissimi Petri apostoli, vela numero V de fundato, quae ad decorem ipsius basilicae sursum in trabibus intra tante edis vestibulum appenduntur, ornata in circuitu olovero optimo, fecit.
– Claudorum quapropter atque caecorum, necnon et diversis poenis affectorum, in portico Beati Petri apostoli iacentium, ad oram Tiberini fluminis ad sitim auferendam [333]non posse gressus conspiciens tendere, ac diversarum gentium quae undique pro sceleribus apostolica limina propriis expetebant, utilitatem divinitus attendens, iussit, minime corpori suo parcens, formam [334], qui multis a temporibus ruerat et ad Beatum Petrum apostolum ob hoc aqua non ducebatur, in meliorem quam fuerat, certamine quamplurimo, revocari statum; ita ut non solum hominibus profuerit debilibus, sed etiam omnibus ecclesiam Beati Petri principis apostolorum adeuntibus praecipuum opus extiterit, sicuti in hactenus ad decorem Leonianae urbis luculenter conspicitur ac habetur. – Nihilominus Hostiensem urbem […] in ruinis iacentem, superna tactus fortiori firmiorique fabrica inspiratione reedificari iste sanctissimus praesul iussit et in melius restauravit, portisque etiam et turribus fortissimis muniens, promptos ad bella in ea homines collocavit.
– papa, ob amorem principis apostolorum Petri apostoli, nutritoris sui, fecit in basilica eius pannos, tam scilicet de stauraci quem de fundato vel aliis pulchris variisque coloribus, numero ***, qui trabes maiores in presbiterio respicientes omnes in giro complent, quae luculenter et ornatum decusque augent et amplum mirae magnitudinis dant honorem; ubi etiam, quod nullus post devastationem Sarracenorum agere nisus est, arcum fecit argenteum et melius quam olim fuerat super excellentiorem trabem, quae est ante ciborium, in medio posuit, pens. lib. ***. Et tres imagines argenteas, una figuram domini Salvatoris duabus vero angelorum scalpsit effigies, ac illis novem libras auri deaurans supposuit; quarum una pens. lib. LXXX, alia lib. LXX, tertia vero pens. lib. similiter LXX. Fecitque ibi crucem auream unam, pretiosis gemmis ornatam, pens. lib. ***, et in summitate eiusdem eam arcus locavit, ubi pro amplitudine decoris eius atque speciminis appendit coronam auream unam, cruces argenteas duas, calices argenteos duos, et staupos argenteos duos. Porro in purpureis marmoribus, quae ante corpus beati Petri apostoli rugulas retinent, dextra levaque duas cruces argenteas offerens posuit, pens. lib. ***.
– In patriarchio siquidem Lateranensi domum pulcherrimam nimisque decoram fieri iussit; et oratorium Sanctae Dei Genitricis illic construens, […] vestes et competentes ornatus pro aeternae vitae amore lucifluis votis ipse beatissimus pontifex optulit. Idem etenim […] renovavit loca sanctorum et diversis aecclesis diversa immo contulit et commoda luculenter adauxit. Tamen in ciborio Constantinianae basilicae optimos de sifori et de fundato IIII pannos appendit. Nihilominus regni caelorum clavigero paris in ciborio numeri pannos optimos optulit. In aecclesia doctoris gentium similiter fecit. In aecclesiae Sanctae Dei Genetricis ad Presepe pari modo aeternae pro retributionis premiis egit. Et in aecclesia Sancti Laurentii Christi martyris foris muros Urbis, eque pannos optimos IIII in ciborio dedit.
– corpus eius sepultum est ante fores basilicae Beati Petri.
CVIII. HADRIANUS II (867-72)
– natione Romanus […] regione tertiae.
– basilicam Nicolaitanam, quam sanctissimus papa Nicolaus a fundamentis adeo luculenter cum tribus aquaeductibus fabrefactis extruxerat, ut omnes Lateranenses basilicas sui pulchritudine superaret, iuxta votum decessoris sui picturis variis decoravit.
CXII. STEPHANUS V (885-91)
– natione Romanus […] de regione via Lata.
– in pergula ipsius basilicae [Beati Perti apostolorum principis] ipse reverendus papa, ob amorem beati Petri, nutritori sui, posuit cantram auream I, cum pretiosis margaritis et gemmis ac smalto, cum perpendaculo ad pendendum. Necnon et in eadem venerabili basilica Sancti Petri optulit regnum aureum I cum diversis margaritis, spatham cum vagina de auro et gemmis ac balteo unam. Contulit etiam et in eadem basilica vestem unam cum auro et albis; vela sirica in circuitu altaris IIII; seu et omelias beati Gregorii numero XL.
– in aecclesia maiori, quae vocatur Sanctae et seperexaltate Dei Genitricis Mariae ad Praesepe, lampadas consuetudinario deesse, gabathas argenteas cum lampidibus optulit. […] fecit in eadem praedicta basilica vela quattuor in circuitu altaris maioris, quorum duo sunt de serico pigati, tertium paonatile, quartum de alexandro, ornata tota in circuitu de olovero.
– fecit in aecclesia Beati Pauli apostoli doctoris gentium regnum ex auro purissimo unum, cum diversis gemmis albis, prasinis, hiacinthis, et in medio regni cruciculam auream pendentem unam, cum catenulis suis; vestem sericam supra altare maiore unam, cum auro et gemmis. Fecit etiam in eadem basilica egregii doctoris gentium belotera IIII, ex quibus unum auro textum. – fecit in aecclesia domini Salvatoris, quae Constantiniana vocatur, vestem supra altare maiore auro textam unam cum diversis margaritis. Pari modo et in eadem basilica contulit iamfatus reverendissimus praesul belothera serica de blathi bizantea IIII in circuitu altaris maioris, duo ex his aquilata et duo de basilici, ornata in circuitu de olovero; et per singulos arcus presbiterii vela sirica leonati nanaginta. Et pro futuro animae suae remedio contulit ibidem cantrellam exauratam unam, librum Comitem I, Prophetarum librum I, Gestarum libros II.
– ecclesiam Beatorum apostolorum Iacobi et Philippi, quae nimio senio consumpta ruinae proxima inerat [335], a fundamentis renovavit; quam collato calice et patena exaurata suo nomine grecis latinisque litteris inscripta adornavit; et insuper, pro sua perpetua salute, contulit in eadem basilica Apostolorum cortinam lineam I, velothera serica III in circuitu altaris.
– oratorio Sancti Thomae, sito in monasterio Sancti Andreae apostoli , iuxta basilicam Apostolorum, fecit vestem unam.
– cum sciret basilicam Sanctorum Quatuor Coronatorum, in qua sacerdotii fungebatur officio, modico uti ornato, […] obtulit in ea crucem auream super altare cum gemmis et smalto et singulum ad pendendum in regno, et cereostata vestita de argento paria duo. […] contulit ibidem cantram exauratam I, Salomonem I, regnum aureum I cum gemmis pretiosissimis, et vestem I cum auro et albis, atque Sermonum librum I, Gestarum librum I, Evangeliorum cum epistolis librum I. […] fecit in basilica eorum canistra de argento purissimo mire pulchritudinis operata numero quindecim, pens. simul libras triginta. – Fecit autem […] in tituli Sancti Marcelli martyris atque pontificis canistrum argenteum I, pens. lib. III; crucem de auro I; vela linea XXVI; cortinam lineam I; – fecit in monasterio Clivuscauri crucem auream I. – fecit in titulo Sanctae Pudentianae Sermonum librum I; et in titulo Beatae Anastasiae Sermonum et Epistolarum librum I; et in aecclesia, quae vocatur Hierusalem in Sussurrio, obtulit librum Regum et Salamonis I.
– tribuit idem summus pontifex in hospitale […] beati Gregorii, in porticu Beati Petri apostoli, Sermonum sanctorum librum I.
– in oratorium Beati Gregorii, ubi eius lectus habetur, iuxta ecclesiam principis apostolorum, veniens sese cum lacrimis in orationem dedit.
